Hạ tầng giao thông đi trước – Nền tảng để Hà Nội bứt phá

Tại điểm cầu trực tiếp Trường quay S1 có sự tham gia của hai khách mời: Ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính Đầu tư, Sở xây dựng Hà Nội; TS Phan Lê Bình, Trưởng Văn phòng đại diện Công ty tư vấn OCG, Nhật Bản.

Ngoài ra, Chương trình kết nối trực tiếp tới công trường thi công cầu Hồng Hà – một trong 7 cây cầu vượt sông Hồng vừa được thành phố khởi công trong năm 2025. Công trình có chiều dài khoảng 6km, mặt cắt ngang 24,5m đảm bảo 4 làn xe cơ giới, kết nối giữa xã Ô Diên với xã Mê Linh, dự kiến hoàn thành vào tháng 7-2027.

Các khách mời tham dự chương trình thời sự. Ảnh: Thanh Hải

Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với việc tập trung giải phóng mặt bằng và triển khai hàng loạt các dự án đường vành đai, cầu vượt sông sông Hồng và các tuyến đường sắt đô thị.

Đằng sau những công trình ấy không chỉ là mục tiêu giảm ùn tắc, hay đáp ứng nhu cầu đi lại, mà xa hơn, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa tư duy "giao thông đi trước một bước" để tái cấu trúc, mở rộng không gian phát triển, hình thành các động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thành phố theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Phương tiện tăng gấp nhiều lần tốc độ phát triển hạ tầng

Phân tích về tốc độ gia tăng phương tiện và đầu tư hạ tầng giao thông mỗi năm hiện nay, ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính Đầu tư, Sở xây dựng Hà Nội phân tích: Ùn tắc giao thông xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó, nguyên nhân quan trọng là tốc độ gia tăng phương tiện giao thông cao hơn rất nhiều so với tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng.

Đến thời điểm hiện nay, thành phố Hà Nội có khoảng 9,4 triệu phương tiện các loại. Trong đó, có khoảng 7 triệu xe máy, 1,4 triệu ô tô; ngoài ra, còn khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh, thành khác thường xuyên di chuyển và hoạt động trên địa bàn.

Ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính đầu tư, Sở Xây dựng Hà Nội chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Tốc độ tăng trưởng phương tiện giao thông cá nhân hiện ở mức 4-5% mỗi năm, trong khi tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chỉ đạt khoảng 0,25-0,3% mỗi năm; diện tích đất dành cho giao thông của Hà Nội hiện mới đạt khoảng 12,5%, trong khi theo quy hoạch phải đạt 20-26%. Đây là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông.

Đầu năm 2026, Hà Nội có 51 điểm ùn tắc giao thông. Đến thời điểm này, thành phố đã xử lý được 39/51 điểm, còn lại 12 điểm. Có thể nói, kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm là rất lớn. Điều đó có được nhờ việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, thành phố đã xác định ùn tắc giao thông là một trong 5 điểm nghẽn lớn cần tập trung tháo gỡ. Thành ủy đã thành lập Ban Chỉ đạo xử lý 5 điểm nghẽn, trong đó có Tiểu ban Chỉ đạo xử lý ùn tắc giao thông. Ban Chỉ đạo tổ chức họp giao ban hằng tuần, kiểm đếm từng vị trí ùn tắc và giao chỉ tiêu xử lý cụ thể đến từng tuần, với nguyên tắc xuyên suốt là vừa kéo giảm các điểm ùn tắc, vừa không để phát sinh hoặc làm tình trạng ùn tắc trở nên nghiêm trọng hơn.

Một vấn đề khác từng gây nhiều bức xúc là việc quây tôn phục vụ thi công các dự án, chiếm dụng diện tích mặt đường lớn. Theo chỉ đạo của UBND thành phố và Trưởng Tiểu ban Chỉ đạo xử lý ùn tắc giao thông, các đơn vị phải tiết kiệm từng mét vuông mặt bằng trong quá trình quây tôn thi công; giám sát chặt chẽ chủ đầu tư, không để tình trạng chiếm dụng mặt đường quá mức cần thiết.

Cùng với đó là yêu cầu giám sát chặt tiến độ; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong thi công nhằm giảm tối đa việc chiếm dụng mặt bằng và hạn chế ảnh hưởng giao thông.

“Hiện nay, 12 điểm ùn tắc còn lại chủ yếu nằm tại các khu vực đang triển khai dự án xây dựng. Trong thời gian tới, khi hàng loạt dự án tiếp tục được triển khai, vẫn có thể phát sinh thêm các vị trí ùn tắc. Tuy nhiên, với vai trò của cơ quan chuyên môn và Ban Chỉ đạo, chúng tôi sẽ cố gắng hạn chế thấp nhất hoạt động thi công ảnh hưởng việc đi lại của người dân”, ông Phan Trường Thành nói.

Thi công cầu Tứ Liên. Ảnh: Phạm Hùng

Đột phá để giảm ùn tắc giao thông

TS Phan Lê Bình, Trưởng Văn phòng đại diện Công ty tư vấn OCG, Nhật Bản cho rằng, Thủ đô Hà Nội có thể xem là một siêu đô thị với dân số gần 10 triệu người.

Mặc dù Hà Nội đã có những tuyến đường sắt đô thị đi vào vận hành, cùng với mạng lưới xe buýt phát triển khá hiệu quả, nhưng tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng mới chỉ đạt khoảng 18-19% tổng nhu cầu đi lại; người dân vẫn phụ thuộc vào ô tô, xe máy. Dù thành phố đã có nhiều nỗ lực đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, tình trạng ùn tắc vẫn diễn ra tại nhiều khu vực và khó có thể giải quyết trong thời gian ngắn.

TS Phan Lê Bình cho rằng, nếu trong tương lai, Hà Nội không tạo được bước đột phá về phát triển hạ tầng giao thông thì tình trạng ùn tắc sẽ ngày càng nghiêm trọng. Dân số vẫn tiếp tục gia tăng, cả tăng cơ học do người dân dịch chuyển về thành phố và tăng tự nhiên. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển từ xe máy sang ô tô là điều tất yếu khi đời sống của người dân ngày càng được nâng cao.

TS Phan Lê Bình, Trưởng đại diện Công ty tư vấn OCG, Nhật Bản chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Ở góc độ vĩ mô, đã có những tính toán cho thấy, mỗi năm Hà Nội thiệt hại khoảng 1 tỷ USD do ùn tắc giao thông. Còn ở góc độ mỗi cá nhân, mỗi gia đình, có những người làm việc 8 tiếng nhưng phải mất thêm từ 1,5 đến 2 tiếng mỗi ngày vì ùn tắc. Điều này làm giảm năng suất lao động. Không chỉ ảnh hưởng đến năng suất, ùn tắc giao thông còn tác động tiêu cực đến sức khỏe của người dân khi phải di chuyển trong điều kiện giao thông quá tải kéo dài. Về lâu dài, đây cũng là yếu tố làm suy giảm sức cạnh tranh của toàn đô thị.

Vì vậy, theo TS Phan Lê Bình, giải quyết bài toán ùn tắc giao thông là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng đối với Hà Nội trong thời gian tới, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời, mang đến môi trường sống tốt hơn cho người dân.

Đường vành đai mở lối phát triển bền vững cho Thủ đô

Theo TS Phan Lê Bình, đường vành đai có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các đô thị lớn trên thế giới. Hầu hết các thành phố lớn như Tokyo, Paris, Mátxcơva hay Bắc Kinh đều được đầu tư nhiều tuyến vành đai. Đây là hệ thống hạ tầng giữ vai trò huyết mạch, bảo đảm kết nối và thúc đẩy hoạt động kinh tế - xã hội của đô thị.

Tại Hà Nội, đường Vành đai 3 đang được đầu tư hoàn chỉnh và phát huy vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, trên tuyến đường này, đặc biệt là ở khu vực phía Tây Nam, thường xuyên xảy ra ùn tắc. Điều đó cho thấy nhu cầu lưu thông trên tuyến rất lớn.

Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, đoạn phía Bắc Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Trong bối cảnh đó, việc thành phố tiếp tục triển khai các dự án Vành đai 2,5, Vành đai 4 và Vành đai 5 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hiện nay, Vành đai 3 đang phải gánh đồng thời cả chức năng giao thông đô thị và giao thông liên tỉnh. Khi các tuyến Vành đai 4 và Vành đai 5 được hoàn thành, luồng phương tiện liên tỉnh sẽ được phân tách sang các tuyến mới, qua đó giảm áp lực cho Vành đai 3. Khi đó, Vành đai 3 sẽ tập trung thực hiện đúng chức năng của một tuyến giao thông đô thị, góp phần giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả khai thác mạng lưới giao thông.

“Quyết tâm của Hà Nội trong việc đầu tư, hoàn thiện hệ thống các tuyến đường vành đai là định hướng đúng đắn, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong những năm tới”, TS Phan Lê Bình khẳng định.