Hà Tĩnh lấy phòng bệnh làm trọng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Chủ động sàng lọc, phát hiện bệnh từ cơ sở

Đầu tháng 6, ông Trần Văn Nam (58 tuổi, thôn Hồng Lam, xã Nghi Xuân, Hà Tĩnh) bất ngờ khi được phát hiện mắc tăng huyết áp giai đoạn đầu trong một đợt khám sàng lọc tại địa phương. Trước đó, dù vẫn lao động bình thường và không có biểu hiện bất thường về sức khỏe, ông chưa từng nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh.

“Thấy sức khỏe bình thường nên tôi ít đi khám. Khi tham gia đợt sàng lọc của xã, kết quả huyết áp lên tới 170/100 mmHg. Nghe bác sĩ tư vấn về nguy cơ đột quỵ, tôi thực sự giật mình”, ông Nam chia sẻ.

Trạm y tế Sơn Kim 1 khám sàng lọc cho người dân.

Sau khi được tư vấn, hướng dẫn điều trị và theo dõi định kỳ, chỉ số huyết áp của ông dần ổn định. Với ông Nam, việc phát hiện bệnh từ sớm giúp ông tránh được những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Không riêng ông Nam, chị Nguyễn Thị Hoa (50 tuổi, thôn Nam Trung, xã Cẩm Trung) cũng được phát hiện những dấu hiệu bất thường trong quá trình khám sàng lọc ung thư cổ tử cung tại cộng đồng. Sau khi được cán bộ y tế tư vấn, chị được giới thiệu lên tuyến trên để tiếp tục thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu.

“Nếu không có đợt khám sàng lọc này, tôi cũng không nghĩ mình cần đi kiểm tra vì cơ thể vẫn sinh hoạt bình thường. Được phát hiện sớm và hướng dẫn tái khám kịp thời nên tôi yên tâm hơn”, chị Hoa cho biết.

Những câu chuyện như của ông Nam hay chị Hoa đang ngày càng trở nên phổ biến tại các địa phương trong tỉnh Hà Tĩnh. Thông qua các chương trình khám sức khỏe, sàng lọc bệnh tại cộng đồng, nhiều trường hợp mắc bệnh không lây nhiễm hoặc có nguy cơ cao đã được phát hiện sớm, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm.

Những năm gần đây, cùng với quá trình già hóa dân số, thay đổi lối sống và môi trường sống, các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người dân.

Điều đáng lo ngại là phần lớn các bệnh này tiến triển âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện các biến chứng nặng như đột quỵ, suy tim, suy thận hoặc các tổn thương không thể phục hồi.

Theo các chuyên gia y tế, nếu được phát hiện sớm và quản lý điều trị đúng cách, phần lớn các bệnh không lây nhiễm đều có thể kiểm soát hiệu quả, giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống, kéo dài tuổi thọ và giảm đáng kể chi phí điều trị.

Xác định phòng bệnh là giải pháp bền vững nhất, những năm qua ngành Y tế Hà Tĩnh đã đẩy mạnh các hoạt động khám, sàng lọc và quản lý bệnh không lây nhiễm ngay từ tuyến cơ sở.

Trạm y tế xã Nghi Xuân từ đầu năm 2026 đến nay đã thực hiện hơn 10.000 lượt khám cho người dân.

Bác sĩ Phạm Thị Hồng Lam, Giám đốc Trạm Y tế xã Nghi Xuân cho biết, đơn vị không chỉ chờ người dân đến khám mà còn chủ động rà soát, lập danh sách các nhóm đối tượng nguy cơ cao, phối hợp với các tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia sàng lọc.

“Nhờ đó, tỷ lệ người dân tiếp cận các dịch vụ phát hiện sớm bệnh ngày càng tăng. Từ đầu năm 2026 đến nay, trạm đã thực hiện hơn 10.000 lượt khám. Qua sàng lọc, nhiều trường hợp mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu đã được phát hiện từ giai đoạn đầu và đưa vào quản lý điều trị kịp thời”, bác sĩ Lam cho biết.

Bên cạnh hoạt động khám chữa bệnh, các trạm y tế cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân, theo dõi người bệnh tại cộng đồng và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử. Điều này giúp việc quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe người dân được thực hiện bài bản, liên tục và hiệu quả hơn.

Mở rộng sàng lọc cộng đồng, hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn dân

Theo thạc sĩ Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc CDC Hà Tĩnh, công tác phòng chống bệnh không lây nhiễm trên địa bàn tỉnh đã được triển khai đồng bộ từ tuyến tỉnh đến tuyến xã với nhiều chương trình quy mô lớn.

Giai đoạn từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2020, Hà Tĩnh đã triển khai chiến dịch khám, xét nghiệm đái tháo đường cho người dân từ 40 tuổi trở lên tại toàn bộ 262 xã, phường, thị trấn (cũ). Đây được xem là một trong những chiến dịch sàng lọc bệnh không lây nhiễm quy mô lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn tỉnh.

Kết quả cho thấy, toàn tỉnh đã sàng lọc được hơn 284 nghìn người. Qua đó phát hiện gần 23 nghìn người mắc đái tháo đường, hơn 64 nghìn người tiền đái tháo đường, gần 87 nghìn người mắc tăng huyết áp và hơn 34 nghìn người tiền tăng huyết áp.

Sau khi phát hiện, các trường hợp mắc bệnh được lập hồ sơ quản lý, tư vấn điều trị và cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử. Những kết quả này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Từ năm 2020 đến năm 2025, tỷ lệ phát hiện nghi ngờ tăng huyết áp qua các chương trình khám cộng đồng dao động từ 7,5% đến 30,5%; tỷ lệ nghi ngờ đái tháo đường từ 4,8% đến 14%. Riêng năm 2025, tỷ lệ phát hiện nghi ngờ tăng huyết áp đạt 23,7%, cao hơn nhiều so với mức 8,8% của năm 2024.

Cùng với việc phát hiện bệnh, số lượng bệnh nhân được quản lý tại y tế cơ sở cũng liên tục tăng. Nếu năm 2020 toàn tỉnh quản lý hơn 71 nghìn bệnh nhân tăng huyết áp thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên hơn 125 nghìn người. Số bệnh nhân đái tháo đường được quản lý cũng tăng từ hơn 19 nghìn lên gần 27 nghìn người.

Không chỉ tập trung vào các bệnh tim mạch và chuyển hóa, công tác sàng lọc các bệnh liên quan đến sức khỏe sinh sản cũng được ngành y tế chú trọng triển khai. Hằng năm, CDC Hà Tĩnh thực hiện lấy trên 1.500 mẫu tế bào để sàng lọc ung thư cổ tử cung cho phụ nữ trên địa bàn.

Thông qua hoạt động này, nhiều trường hợp nghi ngờ đã được phát hiện, tư vấn thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu và chuyển tuyến điều trị kịp thời, giúp nâng cao cơ hội điều trị thành công và giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

Việc mở rộng các hoạt động sàng lọc tại cộng đồng không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc khám sức khỏe định kỳ. Qua đó, từng bước xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh hơn, chủ động hơn trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.

Thực tế cho thấy, mỗi trường hợp được phát hiện bệnh từ sớm đều đồng nghĩa với việc có thêm cơ hội điều trị hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng và giảm gánh nặng cho gia đình cũng như hệ thống y tế.

Chính vì vậy, khám sức khỏe định kỳ và tham gia các chương trình sàng lọc cộng đồng đang trở thành giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng.