Hà Tĩnh thúc đẩy điện mặt trời mái nhà, tạo động lực cho chuyển dịch năng lượng xanh

Từng bước đưa năng lượng xanh vào hoạt động công sở

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và tăng trưởng xanh đang trở thành xu thế tất yếu, phát triển điện mặt trời mái nhà được xem là một trong những giải pháp thiết thực nhằm khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, giảm phụ thuộc vào điện năng từ các nguồn truyền thống và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Đối với Hà Tĩnh, việc phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ mang ý nghĩa bổ sung nguồn năng lượng sạch mà còn mở ra hướng sử dụng hiệu quả diện tích mái của các công trình hiện hữu, nhất là trụ sở cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện và các công trình công cộng có nhu cầu tiêu thụ điện lớn. Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm đưa mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vào hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước.

Thông qua việc tiên phong ứng dụng năng lượng tái tạo tại công sở, tỉnh hướng tới lan tỏa nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, người dân trong quá trình chuyển dịch sang mô hình phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Kế hoạch số 563/KH-UBND ngày 13/8/2026 về phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Mới đây, sau khi xem xét báo cáo, đề xuất của Sở Công Thương, Chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường và các cơ quan liên quan tập trung thực hiện đồng bộ những nhiệm vụ được giao tại kế hoạch. Các đơn vị phải chủ động rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh, không để ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là yêu cầu các cơ quan, đơn vị không triển khai lắp đặt theo hướng dàn trải mà phải tổ chức khảo sát thực tế, đánh giá đầy đủ điều kiện kỹ thuật và hiệu quả sử dụng trước khi quyết định đầu tư.

Cụ thể, các đơn vị được giao khẩn trương phối hợp với đơn vị tư vấn và cơ quan chuyên môn khảo sát hiện trạng công trình, kết cấu và khả năng chịu lực của mái, tải trọng bổ sung, diện tích có thể lắp đặt, nhu cầu tiêu thụ điện cũng như khả năng đấu nối với hệ thống điện hiện hữu. Trên cơ sở kết quả khảo sát, từng đơn vị phải xác định công suất, quy mô, phương án kỹ thuật và hình thức đầu tư phù hợp; đồng thời lập khái toán kinh phí, dự kiến nguồn vốn và thứ tự ưu tiên triển khai. Những công trình có điều kiện kỹ thuật bảo đảm, phụ tải tiêu thụ điện phù hợp, hiệu quả đầu tư cao và có khả năng cân đối nguồn lực sẽ được ưu tiên xem xét thực hiện.

Việc lựa chọn vật tư, thiết bị cũng phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm chất lượng, an toàn và khả năng tương thích với hệ thống điện hiện có. Tỉnh yêu cầu ưu tiên các thiết bị có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, chế độ bảo hành, bảo trì phù hợp, tuổi thọ và hiệu suất đáp ứng yêu cầu, hạn chế nguy cơ phát sinh sự cố trong quá trình vận hành lâu dài.

Theo yêu cầu của Chủ tịch UBND tỉnh, kết quả khảo sát, phương án kỹ thuật, khái toán kinh phí, nguồn vốn, hiệu quả đầu tư và thứ tự ưu tiên thực hiện phải được gửi về Sở Tài chính và Sở Công Thương trước ngày 10/11/2026 để tổng hợp, rà soát và tham mưu UBND tỉnh phương án triển khai.

Điện mặt trời thúc đẩy nền kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Bảo đảm đồng bộ từ nguồn vốn đến an toàn kỹ thuật

Để chủ trương phát triển điện mặt trời mái nhà thực sự đi vào thực tiễn, bài toán nguồn vốn, cơ chế đầu tư và quản lý tài sản công được xác định là những nội dung cần sớm làm rõ.

Theo phân công của UBND tỉnh, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương và các cơ quan liên quan tổng hợp kết quả khảo sát, khái toán kinh phí, phương án đầu tư của từng đơn vị; đánh giá khả năng cân đối và huy động nguồn lực, từ đó tham mưu UBND tỉnh phương án triển khai phù hợp. Đáng chú ý, cơ quan này được giao hướng dẫn cụ thể về điều kiện, phương thức đầu tư, cơ chế quản lý và sử dụng tài sản công, thẩm quyền, trình tự, thủ tục thực hiện đối với từng loại hình cơ quan, đơn vị. Trong đó, cần làm rõ khả năng áp dụng các hình thức cho thuê, liên doanh, liên kết, hợp tác kinh doanh hoặc cơ chế phù hợp khác theo quy định pháp luật.

Việc đa dạng hóa phương thức huy động vốn có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các công trình công cộng có thể tạo áp lực nhất định lên ngân sách. Nếu được tổ chức phù hợp, việc huy động các nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách sẽ góp phần mở rộng khả năng triển khai, đồng thời phát huy vai trò tham gia của doanh nghiệp trong phát triển năng lượng tái tạo. Bên cạnh nguồn vốn, an toàn công trình và phòng cháy, chữa cháy là những yêu cầu được tỉnh đặc biệt quan tâm.

Sở Xây dựng được giao hướng dẫn việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn kết cấu, khả năng chịu lực của mái, tải trọng bổ sung, kiến trúc và các yêu cầu kỹ thuật liên quan. Đồng thời, làm rõ những trường hợp phải thực hiện thủ tục về xây dựng, đánh giá an toàn kết cấu, thiết kế, thẩm định, cấp phép và các thủ tục có liên quan. Yêu cầu đặt ra là hệ thống điện mặt trời phải được lắp đặt đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực, kiến trúc, công năng, khả năng thoát nạn và các hệ thống kỹ thuật hiện hữu của công trình.

Đối với công tác phòng cháy, chữa cháy, công an tỉnh chủ trì hướng dẫn việc áp dụng các quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến hệ thống điện mặt trời mái nhà. Đặc biệt, đối với những hệ thống tích hợp thiết bị lưu trữ điện (BESS) tại công trình công cộng, trường học, bệnh viện và nơi tập trung đông người, việc đánh giá nguy cơ cháy nổ, xác định vị trí, điều kiện lắp đặt và giải pháp kỹ thuật phải được thực hiện đầy đủ. Các hướng dẫn chuyên môn về xây dựng và phòng cháy, chữa cháy đều phải hoàn thành trước ngày 10/11/2026.

Trong khi đó, Công ty Điện lực Hà Tĩnh có trách nhiệm hướng dẫn lựa chọn, sử dụng vật tư, thiết bị điện bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn hệ thống; kiểm tra điều kiện đấu nối, công suất phát, phương án bảo vệ và thiết bị kiểm soát công suất phát lên lưới. Đơn vị cũng hướng dẫn các thủ tục thỏa thuận đấu nối, vận hành, mua bán điện dư và những nội dung liên quan theo quy định tại Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ.

Việc hoàn thiện các hướng dẫn này trước ngày 10/11/2026 sẽ tạo cơ sở để các cơ quan, đơn vị chủ động triển khai, hạn chế những vướng mắc về thủ tục và bảo đảm hệ thống sau khi đưa vào sử dụng không gây mất an toàn hoặc ảnh hưởng đến chất lượng, ổn định của lưới điện.

Tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng xanh

Có thể thấy, việc thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan, công sở là một trong những hướng đi cụ thể để Hà Tĩnh từng bước hiện thực hóa định hướng phát triển kinh tế xanh. Thay vì chỉ dừng lại ở các mục tiêu mang tính định hướng, tỉnh đang từng bước cụ thể hóa bằng kế hoạch, phân công trách nhiệm và thời hạn thực hiện đối với từng cơ quan, đơn vị.

Khi được đầu tư và vận hành hiệu quả, hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể góp phần đáp ứng một phần nhu cầu điện tại chỗ, giảm lượng điện phải mua từ lưới vào những thời điểm có bức xạ mặt trời phù hợp, qua đó tiết kiệm chi phí vận hành cho các công trình công cộng. Đồng thời, việc khai thác nguồn năng lượng tái tạo còn góp phần giảm phát thải gián tiếp từ tiêu thụ điện, phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu.

Không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế và môi trường, việc triển khai tại các cơ quan nhà nước còn có ý nghĩa lan tỏa. Các công sở, trường học, bệnh viện khi sử dụng năng lượng tái tạo sẽ trở thành những mô hình thực tiễn để người dân và doanh nghiệp tham khảo, qua đó thúc đẩy xu hướng sử dụng năng lượng sạch trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, hiệu quả của chủ trương không chỉ được đo bằng số lượng công trình được lắp đặt hay tổng công suất điện mặt trời được đưa vào sử dụng. Điều quan trọng hơn là phải bảo đảm hiệu quả đầu tư trong suốt vòng đời dự án, khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện thực tế, an toàn công trình, an toàn phòng cháy, chữa cháy và tính ổn định khi vận hành. Việc khảo sát kỹ lưỡng, lựa chọn đúng công trình, xác định phương án đầu tư phù hợp và minh bạch trong quản lý nguồn vốn sẽ là những yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh Hà Tĩnh cùng sự phối hợp của các sở, ngành, địa phương và ngành điện, kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình chuyển dịch năng lượng tại Hà Tĩnh. Qua đó, không chỉ góp phần sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo mà còn thúc đẩy hình thành nền kinh tế xanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.