Hạ viện Anh bác dự luật về hỗ trợ kết thúc sự sống

Những người vận động ủng hộ quyền được trợ tử thất vọng khi dự luật không được thông qua. Ảnh: Tolga Akmen/EPA

Cuối tuần trước, Hạ viện Anh đã bỏ phiếu với tỷ lệ 286-270 để bác việc tiếp tục xem xét Dự luật Người trưởng thành mắc bệnh nan y. Nếu được thông qua, dự luật sẽ cho phép những bệnh nhân đáp ứng các điều kiện nhất định được tiếp cận thuốc gây tử vong và tự sử dụng thuốc để kết thúc cuộc đời.

Kết quả này là sự đảo chiều đáng chú ý so với cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện Anh năm 2025, khi dự luật được thông qua với tỷ lệ 314-291. Sau đó, dự luật bị các nghị sĩ phản đối tại Thượng viện, cơ quan lập pháp cấp cao không do cử tri trực tiếp bầu, trì hoãn bằng hơn 1.200 đề xuất sửa đổi và cuối cùng không thể hoàn tất quy trình lập pháp.

Cuộc bỏ phiếu mới nhất đã chấm dứt nỗ lực thúc đẩy dự luật trong nhiệm kỳ Quốc hội hiện tại. Những người ủng hộ cho biết sẽ tiếp tục vận động cho vấn đề này, song khả năng một dự luật mới được đưa ra trước cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, dự kiến vào năm 2029, là không cao.

Có gì trong dự luật vừa bị bác bỏ?

Theo đề xuất trong dự luật, người trưởng thành tại Anh và xứ Wales được bác sĩ xác định chỉ còn dưới 6 tháng để sống có thể đề nghị được hỗ trợ kết thúc sự sống. Người bệnh phải đưa ra nguyện vọng trong hai bản tuyên bố riêng biệt, có người làm chứng và ký xác nhận.

Hai bác sĩ độc lập sẽ đánh giá để xác nhận chẩn đoán, đồng thời bảo đảm bệnh nhân hiểu rõ quyết định và không bị ép buộc. Nếu được chấp thuận, hồ sơ sẽ được chuyển tới một hội đồng gồm ba thành viên là thẩm phán, nhân viên công tác xã hội và bác sĩ tâm thần. Cả ba phải nhất trí thông qua.

Điểm đáng chú ý là bác sĩ sẽ có trách nhiệm xác nhận và phê chuẩn yêu cầu, nhưng không trực tiếp thực hiện việc tiêm thuốc. Các bác sĩ, dược sĩ và cơ sở chăm sóc người cao tuổi cũng có quyền từ chối tham gia.

Quyền tự quyết hay nguy cơ gây sức ép?

Tranh luận về dự luật đã kéo dài gần hai năm qua và tiếp tục chia rẽ chính giới Anh, vượt qua ranh giới đảng phái. Những người ủng hộ cho rằng đối với những người đang ở giai đoạn cuối của bệnh nan y, đặc biệt khi phải chịu đau đớn kéo dài, quyền quyết định về những ngày cuối đời là một vấn đề thuộc quyền tự chủ cá nhân. Vì vậy, luật pháp cần tạo thêm một lựa chọn cho những người đang phải đối mặt với cái chết và đau đớn không thể kiểm soát.

Tuy nhiên, phe phản đối lo ngại một cơ chế như vậy có thể tạo ra sức ép, đặc biệt đối với người cao tuổi, người khuyết tật và những người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Họ cảnh báo người bệnh có thể cảm thấy mình là gánh nặng đối với gia đình hoặc xã hội và từ đó lựa chọn kết thúc cuộc sống không hoàn toàn vì mong muốn tự thân.

Một vấn đề khác được đặt ra là liệu các cơ chế bảo vệ được thiết kế trong dự luật có đủ chặt chẽ để ngăn ngừa việc lạm dụng hay không.

Trong cuộc tranh luận cuối tuần trước, nhiều nghị sĩ cho rằng chính phủ cần tập trung hơn vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc giảm nhẹ, qua đó giúp người bệnh kiểm soát đau đớn và duy trì chất lượng cuộc sống trong giai đoạn cuối.

Bà Ashley Dalton, nghị sĩ Công đảng từng giữ chức Bộ trưởng Y tế và rời vị trí này trong năm nay sau khi được chẩn đoán mắc ung thư vú giai đoạn cuối cho rằng, nếu chưa thể bảo đảm mọi người có nhu cầu đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ chất lượng cao thì việc nói về quyền lựa chọn vẫn chưa đầy đủ.

“Thời gian của tôi có thể không còn nhiều, nhưng điều đó không có nghĩa là tôi muốn Hạ viện vội vàng thông qua một đạo luật tồi chỉ để tôi có cơ hội chứng kiến hoặc sử dụng nó”, bà nói.

Phát biểu của Dalton nhận được sự chia sẻ từ các nghị sĩ ở cả hai phía của cuộc tranh luận, cho thấy tính chất đặc biệt nhạy cảm của vấn đề.

Dư luận Anh ủng hộ, chính giới vẫn chia rẽ

Sự phản đối trong Quốc hội Anh tương phản với xu hướng dư luận. Một số cuộc thăm dò cho thấy khoảng ba phần tư người dân Anh ủng hộ về nguyên tắc việc hợp pháp hóa một số hình thức hỗ trợ kết thúc sự sống.

Tuy nhiên, sự ủng hộ trong xã hội không đồng nghĩa với đồng thuận về cách thức xây dựng luật.

Các tổng giám mục của Giáo hội Công giáo và Giáo hội Anh đều phản đối dự luật. Trong giới y khoa, một số hiệp hội duy trì lập trường trung lập, trong khi những tổ chức khác cảnh báo về khả năng bảo vệ những người dễ bị tổn thương.

Thủ tướng Andy Burnham cho biết các nghị sĩ Công đảng nên bỏ phiếu theo lương tâm. Ông không tham gia bỏ phiếu để tránh tạo thêm sức ép đối với các nghị sĩ.

Cuộc tranh luận chưa kết thúc

Vấn đề cũng đặt Anh trước một xu hướng pháp lý đang mở rộng ở nhiều nơi trên thế giới. Tại Mỹ, hỗ trợ y tế để kết thúc sự sống lần đầu tiên được hợp pháp hóa ở Oregon năm 1997. Hiện 13 bang và Đặc khu Columbia cho phép một số hình thức hỗ trợ y tế để kết thúc sự sống.

Tại châu Âu, Áo, Bỉ, Tây Ban Nha và Hà Lan đã xây dựng những cơ chế pháp lý cho phép bệnh nhân, và trong một số trường hợp là bác sĩ, sử dụng thuốc gây tử vong. Điều kiện áp dụng khác nhau giữa các quốc gia và một số nơi không yêu cầu người bệnh phải có chẩn đoán bệnh nan y.

Pháp gần đây cũng đã tiến thêm một bước khi các nghị sĩ thông qua đạo luật cho phép công dân và người cư trú nộp đơn xin hỗ trợ kết thúc sự sống.

Thụy Sĩ có cách tiếp cận đặc thù. Nước này cho phép hỗ trợ tự tử từ năm 1942 và trở thành điểm đến của những người nước ngoài muốn tìm kiếm lựa chọn kết thúc sự sống theo khuôn khổ pháp luật.

Tại Anh, những người ủng hộ cho rằng thất bại lần này không đồng nghĩa vấn đề đã khép lại. Họ chỉ ra rằng số nghị sĩ vắng mặt trong cuộc bỏ phiếu là khá lớn và cho rằng một nỗ lực lập pháp khác vẫn có thể thành công trong tương lai.

Vì vậy, dù dự luật đã bị bác bỏ, nhưng tranh luận về quyền lựa chọn trong những ngày cuối đời nhiều khả năng sẽ tiếp tục trở lại trong chương trình nghị sự chính trị của nước này trong thời gian tới.