Hạ viện Mỹ bác bỏ thuế quan của Tổng thống Trump đối với Canada

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson phát biểu trước cuộc bỏ phiếu. Ảnh: AP

Nghị quyết phản đối được thông qua với tỷ lệ 219 phiếu thuận, 211 phiếu chống, là một trong những lần hiếm hoi đầu tiên Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát công khai thách thức một chính sách chủ chốt của Tổng thống. Động thái này ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ ông Donald Trump.

Nghị quyết nhằm chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia mà ông Donald Trump tuyên bố để áp đặt thuế quan. Tuy nhiên, để thực sự hủy bỏ chính sách, cần có chữ ký của chính Tổng thống - điều được đánh giá là rất khó xảy ra, sau khi đã được Thượng viện nhất trí thông qua.

Sức ép kinh tế và bầu cử giữa nhiệm kỳ

Ông Donald Trump từ lâu tin rằng thuế quan là công cụ buộc các đối tác thương mại của Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, các nghị sĩ đang đối mặt với áp lực từ doanh nghiệp trong nước bị ảnh hưởng bởi các cuộc chiến thương mại, cũng như cử tri lo ngại về chi phí sinh hoạt và giá cả leo thang.

“Nội dung bỏ phiếu hôm nay rất đơn giản: bỏ phiếu để giảm chi phí sinh hoạt cho các gia đình Mỹ hay sẽ giữ giá cao vì lòng trung thành với một cá nhân - Donald J. Trump?” Hạ nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên Dân chủ cấp cao tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện và là tác giả nghị quyết phát biểu.

Chỉ vài phút sau khi kết quả được công bố, ông Trump đăng tải trên mạng xã hội cảnh báo mạnh mẽ các nghị sĩ Cộng hòa dám chống lại ông.

“Bất kỳ nghị sĩ Cộng hòa nào, ở Hạ viện hay Thượng viện, bỏ phiếu chống lại thuế quan sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng trong kỳ bầu cử tới, bao gồm cả bầu cử sơ bộ!”, ông viết.

Thượng viện trước đó cũng đã bỏ phiếu bác bỏ các mức thuế của ông Trump đối với Canada và một số nước khác như một tín hiệu bất bình. Tuy nhiên, để đảo ngược thuế quan, cả hai viện phải thông qua nghị quyết và trình lên tổng thống ký ban hành hoặc vượt qua quyền phủ quyết của ông.

Có 6 nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết, trong khi 1 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu phản đối.

Phản ứng từ Canada

Từ Canada, Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford gọi cuộc bỏ phiếu là “một chiến thắng quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều việc phía trước”. Ông cảm ơn các nghị sĩ của cả hai đảng “đã đứng lên ủng hộ thương mại tự do và tăng trưởng kinh tế giữa hai quốc gia”.

Gần đây, ông Donald Trump đã đe dọa áp mức thuế 100% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada liên quan đến một thỏa thuận thương mại đề xuất giữa Ottawa và Trung Quốc, làm gia tăng căng thẳng với đồng minh lâu năm này và Thủ tướng Mark Carney.

Nỗ lực của Chủ tịch Hạ viện

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson từng tìm cách ngăn chặn cuộc đối đầu này. Ông đề nghị các nghị sĩ chờ phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao về tính hợp pháp của thuế quan, đồng thời sử dụng một thay đổi thủ tục phức tạp nhằm ngăn nghị quyết được đưa ra sàn.

Tuy nhiên, nỗ lực “giảng hòa” của ông sụp đổ khi một số nghị sĩ Cộng hòa tách khỏi hàng ngũ trong cuộc bỏ phiếu thủ tục, tạo điều kiện để nghị quyết của phe Dân chủ được tiến hành.

“Chính sách thương mại của Tổng thống đã mang lại lợi ích lớn”, ông Johnson nói trước đó. “Tôi nghĩ nên cho thêm thời gian để vấn đề được giải quyết giữa nhánh hành pháp và tư pháp”.

Tại Nhà Trắng, Giám đốc Hội đồng kinh tế quốc gia Kevin Hassett khẳng định: “Tổng thống sẽ đảm bảo rằng chính sách thuế quan của ông không bị bãi bỏ”, ám chỉ rằng ông Donald Trump sẽ không ký bất kỳ nghị quyết nào về nội dung này.

Tranh cãi về tình trạng khẩn cấp

Nghị quyết của ông Meeks tìm cách chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia mà ông Donald Trump tuyên bố cách đây một năm theo sắc lệnh hành pháp.

Chính quyền Tổng thống Trump lập luận rằng, dòng chảy ma túy bất hợp pháp từ Canada cấu thành một mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng, cho phép tổng thống áp thuế ngoài khuôn khổ Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, Hạ nghị sĩ Brian Mast cho rằng, dòng fentanyl vào Mỹ là một tình trạng khẩn cấp nghiêm trọng và chính sách này cần được duy trì.

“Đây không phải là cuộc tranh luận về thuế quan”, ông Mast nói. “Đây là việc phe Dân chủ đang cố phớt lờ cuộc khủng hoảng fentanyl”.

Các chuyên gia nhận định phần lớn fentanyl do các băng đảng Mexico sản xuất và được tuồn vào Mỹ qua các cửa khẩu đường bộ ở California và Arizona. Fentanyl cũng được sản xuất tại Canada và buôn lậu vào Mỹ, nhưng ở mức độ thấp hơn nhiều.

Trước cuộc bỏ phiếu, một số nghị sĩ Cộng hòa bày tỏ lo ngại khi đứng giữa lựa chọn ủng hộ Tổng thống hay bảo vệ vai trò lập pháp của Quốc hội trong chính sách thương mại. Cuộc bỏ phiếu phản ánh sự giằng co trong nội bộ đảng Cộng hòa trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi các vấn đề kinh tế ngày càng trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ.

Quỳnh Vũ