Hai cuộc điện đàm, một bài toán hòa bình Ukraine

Lời tri ân từ Kiev

Cuộc điện đàm giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn ra ngày 4/7, đúng dịp Ngày Độc lập của Mỹ. Mở đầu cuộc điện đàm, nhà lãnh đạo Ukraine đã gửi những lời chúc mừng nồng nhiệt nhất tới ông chủ Nhà Trắng và toàn thể người dân Mỹ nhân dịp kỷ niệm Ngày Độc lập. Tuy nhiên, vượt lên trên những nghi thức ngoại giao thông thường, nội dung cốt lõi của cuộc trao đổi tập trung sâu sắc vào tình hình thực địa khốc liệt và con đường hướng tới hòa bình.

Trên kênh Telegram cá nhân, Tổng thống Zelensky đã chia sẻ những đánh giá đầy tích cực, mô tả cuộc điện đàm là “rất tốt đẹp”. Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận chi tiết về các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra cũng như tình hình thực tế trên toàn bộ chiến tuyến trải dài tới 1.200 km.

Ông Zelensky không ngần ngại bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những cam kết bền bỉ và sự hỗ trợ thiết thực từ Washington: “Chúng tôi vô cùng biết ơn Mỹ vì mọi sự hỗ trợ đã được cung cấp, từ hệ thống tên lửa chống tăng Javelin, hệ thống phòng không Patriot cho đến những ủng hộ vững chắc về mặt chính trị. Ukraine đánh giá cao việc nước Mỹ luôn sát cánh cùng chúng tôi trong công cuộc bảo vệ nền độc lập”.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong cuộc trao đổi này là niềm tin mạnh mẽ của Kiev vào một bước ngoặt ngoại giao có sự can thiệp của Mỹ. Tổng thống Zelensky khẳng định một cách đầy lạc quan rằng: “Đang có một cơ hội thực sự để chấm dứt cuộc chiến này, và quyết tâm của nước Mỹ sẽ mang ý nghĩa quyết định”.

Để cụ thể hóa những cam kết này, hai nhà lãnh đạo đã đi đến thống nhất sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận trực tiếp và sâu rộng hơn tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO sắp diễn ra ở Ankara. Chốt lại thông điệp của mình, ông Zelensky viết: “Cảm ơn nước Mỹ! Cảm ơn Ngài Tổng thống!”, đồng thời gửi lời chúc nước Mỹ “tiếp tục thịnh vượng và gặt hái mọi thành công” trong ngày Quốc khánh.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh Getty Images/Axios.

90 phút với Điện Kremlin

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã có một cuộc điện đàm kéo dài gần 90 phút với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Theo thông tin từ Trợ lý Điện Kremlin, ông Yuri Ushakov, chia sẻ với truyền thông Nga vào sáng 5/7, cuộc gọi này được tổ chức theo sáng kiến từ phía Nhà Trắng.

Xuyên suốt cuộc trò chuyện – được phía Nga mô tả là “mang tính công việc và khá xây dựng” – Tổng thống Mỹ đã chính thức đưa ra lời đề nghị hỗ trợ tìm kiếm giải pháp cho cuộc chiến tại Ukraine. Lời đề nghị này mang sức nặng đáng kể khi được đưa ra ngay trước thềm chuyến đi của ông Trump tới Thổ Nhĩ Kỳ tham dự Thượng đỉnh NATO.

Ông Ushakov nhấn mạnh: “Tổng thống Mỹ một lần nữa xác nhận sự sẵn sàng của ông trong việc nỗ lực hướng tới một sự kết thúc nhanh chóng cho các hành động thù địch và tìm kiếm các giải pháp để vượt qua cuộc khủng hoảng”.

Đáng chú ý, để thúc đẩy tiến trình hòa bình, Tổng thống Trump cho biết các đặc phái viên của Washington, bao gồm Steve Witkoff và Jared Kushner, sẽ tiếp tục nỗ lực đóng vai trò “môi giới” cho một thỏa thuận và đã sẵn sàng cho một chuyến thăm tiếp theo tới Moskva.

Về phần mình, Tổng thống Putin đã gửi lời mời chính thức Tổng thống Mỹ đến thăm Nga trong tương lai. Hai nhà lãnh đạo nhất trí sẽ tiếp tục duy trì các kênh liên lạc thường xuyên để xử lý khủng hoảng.

Điều kiện của Moskva

Tuy nhiên, song song với những cánh cửa ngoại giao được hé mở, Điện Kremlin vẫn giữ thái độ vô cùng cứng rắn. Ông Ushakov tái khẳng định Nga mong muốn “một giải pháp chính trị - ngoại giao cho cuộc xung đột, nhưng phải tính đến các cách tiếp cận cơ bản của Nga”. Cốt lõi của “cách tiếp cận” này là yêu cầu Moskva phải nắm toàn quyền kiểm soát khu vực Donbas của Ukraine – một điều kiện tiên quyết mà Kiev luôn bác bỏ kịch liệt. Hồi tháng trước, ông Zelensky từng kêu gọi một cuộc gặp gỡ một đối một, nhưng ông Putin đã khước từ.

Không dừng lại ở đó, Trợ lý Điện Kremlin còn đưa ra lời cáo buộc gay gắt đối với Kiev và các đồng minh châu Âu. Ông cho rằng phương Tây đang “trông cậy vào việc kéo dài và thậm chí làm leo thang xung đột, cũng như sử dụng chủ nghĩa khủng bố nhằm vào dân thường”. Lời buộc tội này được đưa ra nhằm đáp trả các chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine vào các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, chủ yếu nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp dầu mỏ, gây gián đoạn nguồn cung nhiên liệu tại một số khu vực của Nga.

Dù các nỗ lực ngoại giao đang được đẩy mạnh, mâu thuẫn trên chiến trường thực tế vẫn không hề hạ nhiệt, thể hiện rõ qua cuộc chiến thông tin xoay quanh thành phố chiến lược Kostiantynivka thuộc vùng Donetsk, miền đông Ukraine.

Trong cuộc gọi với Tổng thống Mỹ, ông Putin đã cập nhật tình hình quân sự, khẳng định lực lượng vũ trang Nga đang tự tin tiến lên, giải phóng hết địa phương này đến địa phương khác”. Cụ thể, các chỉ huy Nga vào hôm 3/7 đã báo cáo với ông Putin rằng quân đội Moskva đã hoàn toàn chiếm được Kostiantynivka.

Tuy nhiên, thông tin này ngay lập tức vấp phải sự phản bác quyết liệt. Ngày 4/7, Tổng thống Zelensky cùng Bộ Tổng tham mưu Ukraine đã bác bỏ hoàn toàn tuyên bố trên, khẳng định lực lượng vũ trang Kiev vẫn đang bám trụ và kiểm soát chặt chẽ thành phố này.

Sự khác biệt hoàn toàn trong các báo cáo thực địa này cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn và mức độ tin cậy lẫn nhau đang ở mức thấp nhất.

Với tất cả những động thái dồn dập từ Washington, Kiev và Moskva trong vài ngày qua, Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara hứa hẹn sẽ là một trong những cột mốc quan trọng nhất quyết định cục diện an ninh châu Âu.