Hài hòa bản sắc và hiện đại trong phát triển Thủ đô

Về tổng thể, việc xây dựng và hoàn thiện ba trụ cột chiến lược nhằm thể hiện rõ hơn vai trò của Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, là đô thị loại đặc biệt, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế của cả nước.

Cụ thể, thành phố đang triển khai hoàn thiện thể chế đặc thù của Thủ đô gồm: Tham mưu sửa đổi thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, sửa đổi Luật Thủ đô nhằm tạo động lực mạnh mẽ cho Thủ đô phát triển nhanh và bền vững hơn. Việc xây dựng nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ là yêu cầu tất yếu, nhằm tạo khuôn khổ chính trị - pháp lý phù hợp với bối cảnh phát triển mới, khơi thông các nguồn lực, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, đưa Thủ đô Hà Nội phát triển xứng đáng với vai trò, vị thế trung tâm của cả nước. Đối với nhiệm vụ sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Hà Nội. Tinh thần xuyên suốt của đạo luật là trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện hơn, trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn.

Đáng chú ý, về đề xuất Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, đây là trụ cột đặc biệt quan trọng định hình tầm nhìn phát triển Thủ đô trong tương lai. Với các yêu cầu mới đặt ra, đề xuất quy hoạch đã chuyển từ tầm nhìn 2065 sang định hướng chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn. Thành phố xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030, 2035, 2045, 2050, 2065, 2085, 2100.

Trong quá trình xây dựng quy hoạch, thành phố kiên định quan điểm định hướng chiến lược phát triển Thủ đô “Văn hóa - Bản sắc - Sáng tạo”. Theo đó, về văn hóa, phát huy tiềm năng, thế mạnh là Thủ đô có bề dày hơn 1000 năm văn hiến; bảo tồn, phát huy giá trị di sản, văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội... Về bản sắc, thành phố phát huy giá trị truyền thống văn hóa, lịch sử, lấy con người là trung tâm, với mục tiêu phát triển con người toàn diện, có bản sắc, hướng tới hội nhập quốc tế, thông minh, sáng tạo... Về sáng tạo, thành phố phát huy giá trị riêng có, nội lực, trí tuệ của con người Việt Nam, tiếp thu khoa học và công nghệ thế giới, ứng dụng phát triển đô thị thông minh, sáng tạo với tổng thể cơ sở hạ tầng hiện đại, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi phương thức đi lại bằng giao thông công cộng hiện đại, xây dựng đồng bộ mô hình đô thị hiện đại, giàu bản sắc...

Gắn với hoàn thiện thể chế và xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố xác định mô hình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 theo hướng tăng trưởng hai con số một cách bền vững và đồng bộ trên ba trụ cột là: Kinh tế - môi trường - xã hội. Thành phố phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, tích hợp trí tuệ nhân tạo và công nghệ số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao và giá trị văn hóa. Trên hết, Hà Nội hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững, phát triển đô thị hiện đại song song với việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa nghìn năm Thăng Long - Hà Nội.

Trên nền tảng “kiềng ba chân”: Thể chế, quy hoạch và mô hình phát triển, Hà Nội xác định rõ vai trò không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn phải phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt, trung tâm lan tỏa, thúc đẩy phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước cùng phát triển.

Đề cập đến định hướng phát triển Hà Nội trong thời gian tới, tại buổi gặp mặt lãnh đạo các cơ quan báo chí trung ương và Hà Nội; đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức; Bí thư Đảng ủy, hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng; viện trưởng các viện nghiên cứu của Trung ương trên địa bàn thành phố nhân dịp xuân Bính Ngọ 2026 vào ngày 5-2 vừa qua, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, thành phố đã xác định rõ “kiềng ba chân” làm nền tảng phát triển gồm: Thể chế, quy hoạch và mô hình phát triển Thủ đô. Trong đó, về vấn đề quy hoạch, thành phố đã xác định 7 nhóm yêu cầu lớn. Đây là những yêu cầu, bài toán đã được đặt ra, trong đó nhấn mạnh cách tiếp cận quy hoạch đa tầng, đa lớp, đa trung tâm. Mục tiêu là khai thác tối đa tiềm năng của không gian ngầm, không gian tầng thấp, không gian vũ trụ; đồng thời hài hòa giữa việc gìn giữ bản sắc và phát huy các yếu tố hiện đại của Hà Nội trong quá trình phát triển.

Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố đã nêu rõ định hướng phát triển Thủ đô văn hiến, bản sắc, sáng tạo là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh của Hà Nội để xây dựng Hà Nội trở thành đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu. Đây cũng chính đường hướng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới với quan điểm kiên định là phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến Thăng Long - Hà Nội, xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, tiêu biểu cho văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Chí Kiên