Hải Phòng dự kiến hỗ trợ hơn 127 tỷ đồng chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái

Năng lượng mặt trời áp mái và không gian xanh tại Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng. Ảnh: NK

Ngày 2/11, thông tin từ UBND TP. Hải Phòng cho biết UBND thành phố đang đề xuất HĐND thành phố xem xét về cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi, xây dựng khu công nghiệp sinh thái với tổng kinh phí dự kiến giai đoạn 2026 - 2030 là 127,55 tỷ đồng (gồm 103,60 tỷ đồng ngân sách và 23,95 tỷ đồng từ nguồn hợp pháp khác).

HỖ TRỢ CHUYỂN ĐỔI SANG KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI

Trong số 103,6 tỷ đồng ngân sách, Hải Phòng dự kiến dành 80 tỷ đồng cho hỗ trợ kỹ thuật, đánh giá và công nghệ, 4 tỷ đồng hỗ trợ lãi suất đầu tư hạ tầng dùng chung, 2 tỷ đồng thúc đẩy kết nối, hợp tác, cộng sinh công nghiệp. Còn lại 17,6 tỷ đồng dành cho phối hợp giải quyết thủ tục đầu tư, hành chính, hải quan, hạ tầng, dữ liệu dùng chung, nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và đào tạo, nâng cao năng lực quản lý, vận hành khu công nghiệp sinh thái.

Chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp được hỗ trợ kỹ thuật về đánh giá mức độ sẵn sàng, khả năng đáp ứng tiêu chí sinh thái, xây dựng đường cơ sở, kế hoạch hành động, kiểm toán năng lượng, nước, đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên, sản xuất sạch hơn, kiểm kê khí nhà kính và lập hồ sơ đề nghị chứng nhận khu công nghiệp sinh thái.

Đối với các dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật dùng chung phục vụ cộng sinh công nghiệp và kinh tế tuần hoàn trong khu công nghiệp, dự thảo đề xuất hỗ trợ lãi suất 2%/năm trên dư nợ vay thực tế đối với khoản vay trung, dài hạn bằng đồng Việt Nam tại Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Hải Phòng.

Tuy nhiên, chính sách chỉ áp dụng cho các dự án xây dựng, nâng cấp công trình xử lý, tái sử dụng nước thải, hệ thống lưu trữ năng lượng, đường ống kỹ thuật dùng chung và trạm trung chuyển phụ phẩm công nghiệp, thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm, mức hỗ trợ không quá 1 tỷ đồng/dự án.

Chính sách kết nối tập trung vào khảo sát, nhận diện cơ hội cộng sinh công nghiệp, tư vấn kỹ thuật, hướng dẫn pháp lý, xây dựng phương án hợp tác và kết nối cung – cầu nguyên liệu, vật liệu, nước, năng lượng, hạ tầng, vận tải, dịch vụ. Việc chuyển giao, tái sử dụng phụ phẩm, chất thải phải tuân thủ pháp luật môi trường.

Thành phố cũng dự kiến nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với trao đổi, cung cấp nước công nghiệp sau xử lý, chia sẻ, giao dịch năng lượng tự sản xuất, tự tiêu thụ trong khu công nghiệp và trao đổi, tái sử dụng phụ phẩm. Các mô hình chỉ triển khai sau khi được cấp có thẩm quyền cho phép và đáp ứng điều kiện pháp lý, kỹ thuật, an toàn, môi trường.

Việc hỗ trợ dự kiến được phân kỳ, năm 2027 là 34,9 tỷ đồng (ngân sách 28,4 tỷ đồng, nguồn khác 6,5 tỷ đồng), năm 2028 là 51,15 tỷ đồng (ngân sách 41,2 tỷ đồng và nguồn khác 9,95 tỷ đồng), năm 2029 là 17 tỷ đồng (ngân sách 14 tỷ đồng và nguồn khác 3 tỷ đồng), năm 2030 là 24,50 tỷ đồng (ngân sách 20 tỷ đồng và nguồn khác 4,5 tỷ đồng).

NHỮNG ĐIỂM NGHẼN TẠI 2 KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI THÍ ĐIỂM

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, đến tháng 10/2026, thành phố có 50 khu công nghiệp được thành lập, tổng diện tích khoảng 13.856,32 ha, trong đó 25 khu đang hoạt động.

Các khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung công suất thiết kế khoảng 165.000m3/ngày đêm, lưu lượng xả thải thực tế khoảng 78.000m3/ngày đêm, tỷ lệ tái sử dụng nước thải sau xử lý dưới 3,5%. Hoạt động trao đổi, tái sử dụng phụ phẩm, chất thải và liên kết cộng sinh công nghiệp chưa đồng bộ.

Hiện nay, Hải Phòng có 2 khu công nghiệp đang triển khai thí điểm chuyển đổi theo mô hình sinh thái là Nam Cầu Kiền và Đình Vũ (DEEP C1). Các khu công nghiệp này bước đầu thực hiện giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn, cộng sinh công nghiệp. Tuy nhiên, việc chuyển đổi còn khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, thu thập, chia sẻ dữ liệu, nguồn lực đầu tư và năng lực tổ chức thực hiện.

Qua khảo sát 104 doanh nghiệp cho thấy một khu công nghiệp phải chi 300 - 500 triệu đồng, doanh nghiệp thứ cấp phải chi 100 - 150 triệu đồng thuê tư vấn kiểm toán năng lượng, kiểm kê khí nhà kính đánh giá hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn. Trong khi đó, ưu đãi theo Điều 39 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP chỉ áp dụng sau khi khu công nghiệp hoặc doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận.

Ngoài ra, pháp luật chưa quy định cụ thể việc cung cấp nước thải sau xử lý cho doanh nghiệp khác tái sử dụng qua đường ống nội bộ khu công nghiệp; thiếu hướng dẫn điều tiết, chia sẻ sản lượng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ dư thừa giữa các doanh nghiệp qua lưới điện nội bộ.

Không những thế, hiện nay việc phân loại, luân chuyển phụ phẩm còn vướng mắc. Ví dụ như xỉ hạt lò cao tại các nhà máy luyện thép Nam Cầu Kiền, thạch cao từ nhà máy hóa chất Đình Vũ nếu chưa đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn sản phẩm, hàng hóa phải quản lý như chất thải rắn công nghiệp thông thường hoặc chất thải nguy hại. Việc chuyển giao theo quy định quản lý chất thải làm tăng chi phí, thời gian.

Tại các khu công nghiệp cũ thành lập trước năm 2010 như Nomura, Đồ Sơn, Đình Vũ (DEEP C1) đã lấp đầy 100%, không còn quỹ đất mở rộng cây xanh trong ranh giới. Tiêu chí khu công nghiệp sinh thái yêu cầu tối thiểu 25% diện tích dành cho cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật dùng chung, trong đó đất cây xanh tối thiểu 10%. Riêng Đình Vũ (DEEP C1), tỷ lệ đất cây xanh là 5,61%, tương ứng khoảng 30,4 ha.