Hải Phòng đưa pháp luật đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số

TP. Hải Phòng rất quan tâm đến việc phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số trong tuyên truyền, vận động tại cơ sở. Ảnh: Thùy Phương

Những sắc màu dân tộc trong cộng đồng Hải Phòng

Theo Báo cáo tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX và Kết luận số 65-KL/TW, ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị về công tác dân tộc của Thành ủy Hải Phòng, hiện, Hải Phòng là nơi hội tụ của hơn 40 dân tộc thiểu số, với khoảng 33.964 người, chiếm 0,7% dân số Thành phố. Từ những người lao động tại các khu công nghiệp đến các gia đình hình thành qua quá trình di cư, hôn nhân và nhiều thế hệ sinh sống, đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành một phần gắn bó trong cộng đồng dân cư Thành phố.

Trong cộng đồng ấy, người Tày, Mường, Thái, Hoa, Dao, Sán Dìu, Sán Chay… là những dân tộc có số lượng chủ yếu. Bên cạnh đó, Hải Phòng còn có 28 dân tộc thiểu số có rất ít người, dưới 10 người mỗi dân tộc, như Ơ đu, Lự, Máng, Ra glai...

Phần lớn đồng bào sinh sống đan xen với người Kinh, sử dụng tiếng Kinh trong giao tiếp hằng ngày. Qua nhiều thế hệ giao lưu, cư trú và hôn nhân giữa các dân tộc, việc sử dụng tiếng dân tộc, duy trì một số phong tục, tập quán và nét văn hóa truyền thống của một bộ phận đồng bào có xu hướng giảm.

Với địa bàn rộng gần 3,2 nghìn km², điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội giữa các địa phương khác nhau, cùng sự đa dạng về thành phần dân tộc đặt ra những yêu cầu riêng đối với công tác dân tộc và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Để chính sách, pháp luật đến được với đồng bào, điều quan trọng không chỉ là truyền tải đầy đủ nội dung mà còn phải lựa chọn cách thức phù hợp với đời sống, khả năng tiếp cận và nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng.

Mới đây, tại Quyết định số 60/QĐ-BDTTG ngày 29/01/2026 và Quyết định số 803/QĐ-BDTTG ngày 20/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Hải Phòng có phường Nguyễn Trãi và 4 tổ dân phố của phường đạt tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với 17 dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 16 dân tộc thiểu số với 1.157 hộ, 3.513 nhân khẩu, chiếm khoảng 22% dân số toàn phường.

Trên địa bàn phường có 12 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Không chỉ là những người gắn bó với cộng đồng, đây còn là cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào. Từ sự gần gũi, am hiểu phong tục, tập quán và đời sống của người dân, họ góp phần đưa chủ trương, chính sách đến với từng gia đình, vận động đồng bào chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự và củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Để pháp luật không chỉ được phổ biến mà còn đi vào cuộc sống

Từ đặc điểm thực tế của địa bàn, Hải Phòng xác định tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng. Mục tiêu không dừng ở việc cung cấp thông tin pháp luật mà hướng tới nâng cao nhận thức, hình thành ý thức tự giác chấp hành và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cộng đồng.

Đoàn Luật sư TP. Hải Phòng tư vấn pháp luật miễn phí cho người dân. Ảnh: Hải Vân

Theo đó, Thành ủy chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị; đồng thời phát huy vai trò của hệ thống mặt trận các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động Nhân dân, tăng cường giám sát, phản biện xã hội và bảo đảm sự tham gia thực chất của người dân.

Hiện Thành phố có 175 báo cáo viên pháp luật tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó có hoạt động tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép với các chính sách về dân tộc, tôn giáo, an sinh xã hội, quyền và nghĩa vụ của công dân.

Cách thức truyền tải cũng từng bước được đổi mới, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số. Đặc biệt, Thành phố chú trọng xây dựng đội ngũ nòng cốt không chỉ có kiến thức pháp luật mà còn am hiểu văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào, có kỹ năng truyền thông, vận động quần chúng và ưu tiên người có khả năng sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số.

Từ bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố đến người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo, mỗi lực lượng đều được phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động tại cơ sở. Nội dung phổ biến pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng gắn với những vấn đề thiết thực của cuộc sống như: phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết sinh kế, việc làm, an sinh xã hội; tuyên truyền về giáo lý, giáo luật đối với đồng bào dân tộc thiểu số có đạo…

Hằng năm, Hải Phòng tổ chức bồi dưỡng, tập huấn kiến thức pháp luật, chính sách dân tộc, tôn giáo và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội cũng được chú trọng nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ trực tiếp làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Cùng với việc đẩy mạnh truyền thông chính sách, Hải Phòng chú trọng phổ biến những chủ trương, chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống đồng bào, làm rõ lợi ích của việc chấp hành pháp luật và vai trò của chính sách trong nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.

Theo Luật sư Đặng Thị Hương Lan (Đoàn Luật sư TP. Hải Phòng), tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp đồng bào dân tộc thiểu số hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình và chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

“Pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu, tin tưởng và tự giác thực hiện. Vì vậy, nội dung tuyên truyền cần gần gũi với đời sống, phù hợp với đặc điểm văn hóa và điều kiện tiếp cận của đồng bào. Khi được trang bị kiến thức pháp luật, người dân không chỉ nâng cao ý thức chấp hành mà còn có thêm cơ sở để tham gia xây dựng cộng đồng an toàn, đoàn kết, góp phần củng cố niềm tin đối với Đảng, Nhà nước và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc” - bà Hương Lan cho biết.

Từ những cách làm phù hợp với đặc điểm địa bàn và đối tượng, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại Hải Phòng đang hướng tới mục tiêu để mỗi người dân không chỉ được tiếp cận chính sách mà còn hiểu, vận dụng pháp luật trong cuộc sống. Qua đó, góp phần củng cố đồng thuận xã hội, giữ gìn an ninh trật tự và phát huy vai trò của đồng bào dân tộc thiểu số trong sự phát triển chung của Thành phố./.