Hải Phòng hướng tới xây dựng hệ sinh thái điện ảnh kết nối vùng, vươn tầm quốc tế

Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái điện ảnh đồng bộ, kết nối các địa phương, thu hút các đoàn làm phim trong nước và quốc tế, qua đó đưa văn hóa, con người và những bối cảnh đặc sắc của thành phố đến gần hơn với công chúng. Đây là nội dung trọng tâm tại Hội thảo “Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh”, diễn ra ngày 22.11 trong khuôn khổ Diễn đàn Điện ảnh Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh.

Hội thảo do Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với UBND TP. Hải Phòng tổ chức, với chủ đề “Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng kết nối vùng, hướng tới quốc tế”.

Tham dự hội thảo có ông Đào Trọng Đức, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng; ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa; bà Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA; cùng đại diện lãnh đạo các sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đông đảo nhà làm phim, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế.

Ông Đào Trọng Đức, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng phát biểu khai mạc Hội thảo

Ông Đào Trọng Đức, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng phát biểu khai mạc Hội thảo

Hạ tầng đồng bộ cho mọi thước phim đỉnh cao

Phát biểu khai mạc, ông Đào Trọng Đức, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng nhấn mạnh, trong bối cảnh Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, điện ảnh được xác định là một trong những lĩnh vực trọng điểm.

Cùng với đó, Luật Điện ảnh và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội đã mở ra những cơ chế, chính sách mới, tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong thu hút, hỗ trợ phát triển điện ảnh.

Trong đó, những cơ chế về hoàn thuế cho tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện quay phim tại Việt Nam và thí điểm thành lập quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho ngành công nghiệp này.

Với vị thế là thành phố có quy mô kinh tế đứng thứ ba cả nước, dân số hơn 4,6 triệu người, Hải Phòng sở hữu nhiều lợi thế để phát triển điện ảnh. Thành phố có hệ thống giao thông đồng bộ với đầy đủ năm loại hình, từ sân bay quốc tế, cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện đến mạng lưới đường cao tốc; đồng thời có thị trường khán giả rộng lớn, giàu tình yêu với điện ảnh. Sau hợp nhất với tỉnh Hải Dương từ ngày 1.7.2025, Hải Phòng có quy mô dân số hơn 4,6 triệu người và đứng thứ ba cả nước về quy mô kinh tế.

Đặc biệt, Hải Phòng có nguồn tài nguyên bối cảnh đa dạng, hội tụ cả cảnh quan thiên nhiên, di sản, kiến trúc đô thị và không gian văn hóa đặc sắc. Thành phố có sự hiện diện của hai di sản thế giới được UNESCO ghi danh là Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và Quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.

Bên cạnh đó là ga Hải Phòng được xây dựng từ năm 1902, vẫn bảo tồn kiến trúc nguyên vẹn và hoạt động đón khách hằng ngày; Bưu điện Hải Phòng, những dãy phố mang kiến trúc Pháp, các miền quê đồng bằng Bắc Bộ. Biệt thự số 70 Võ Thị Sáu từng là bối cảnh trong bộ phim Sóng ở đáy sông cũng là một dấu ấn đáng nhớ của điện ảnh tại thành phố Cảng.

Không chỉ có cảnh quan và kiến trúc, Hải Phòng còn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, trong đó có nghệ thuật ca trù và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - những di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh.

Theo ông Đào Trọng Đức, đây chính là những chất liệu quý giá, những câu chuyện văn hóa đang chờ được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh. “Thành phố không muốn chỉ là nơi cho mượn cảnh quay, chúng tôi mong bản sắc con người, nhịp sống Hải Phòng được đi vào câu chuyện của mỗi bộ phim” - Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cho biết.

Chủ tịch VFDA Ngô Phương Lan phát biểu đề dẫn Hội thảo

Chủ tịch VFDA Ngô Phương Lan phát biểu đề dẫn Hội thảo

Từ lợi thế đó, Hải Phòng xác định thông điệp phát triển điện ảnh là: “Một điểm đến, muôn vàn bối cảnh và hạ tầng đồng bộ cho mọi thước phim đỉnh cao”.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cũng nhìn nhận, trong cuộc cạnh tranh thu hút các đoàn làm phim quốc tế, lợi thế về cảnh quan, hạ tầng và chiều sâu văn hóa mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ phải là thủ tục nhanh chóng, thông tin minh bạch, có đầu mối tin cậy và sự đồng hành thực chất của chính quyền địa phương.

Ông dẫn chứng, Thái Lan hiện có chính sách hoàn tiền tới 30%, Philippines hoàn 25% chi phí sản xuất cho các đoàn làm phim nước ngoài. Các mức hỗ trợ này là chính sách hỗ trợ sản xuất phim, không nên gọi chung là “hoàn thuế” nếu không có căn cứ cụ thể cho từng chương trình. Trong khi đó, một đoàn phim quốc tế khi lựa chọn địa điểm thường cân nhắc từ cấp quốc gia trước khi quyết định địa phương cụ thể.

Vì vậy, các tỉnh, thành phố không thể chỉ phát triển riêng lẻ mà cần liên kết, hình thành những tuyến bối cảnh liên vùng, chia sẻ dữ liệu và thống nhất các chính sách hỗ trợ để nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam.

Tại hội thảo, Hải Phòng cũng dự kiến công bố Tuyên bố Hải Phòng với những cam kết cụ thể về thủ tục, thông tin, khảo sát thực địa, chi phí và nhân lực nhằm tạo thuận lợi cho các đoàn làm phim.

Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh từ những kết nối thực chất

Phát biểu đề dẫn hội thảo, bà Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA cho biết, ý tưởng tổ chức Diễn đàn Điện ảnh Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh xuất phát từ mong muốn đưa điện ảnh trở thành cánh cửa mở ra những cơ hội phát triển du lịch, đầu tư, các ngành kinh tế và dịch vụ.

Đây cũng là định hướng mà VFDA kiên trì theo đuổi từ khi triển khai Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim PAI (Production Attraction Index) năm 2023.

Quang cảnh Hội thảo

Quang cảnh Hội thảo

Theo bà Ngô Phương Lan, mục tiêu của PAI là đưa các nhà làm phim và địa phương đến gần nhau hơn trong mối quan hệ hỗ trợ, hợp tác, từ đó tạo ra những sản phẩm điện ảnh có sức quảng bá mạnh mẽ cho vùng đất, góp phần thúc đẩy du lịch và các ngành kinh tế, dịch vụ.

Từ thực tiễn làm việc với các đoàn phim, Chủ tịch VFDA đặt ra một tình huống cụ thể: Một nhà sản xuất tìm được bối cảnh phù hợp với kịch bản tại Hải Phòng và muốn quay phim ở khu vực cảng. Để đưa ra quyết định, họ cần biết ai quản lý địa điểm, thủ tục đưa máy quay vào ra sao, được phép quay trong khung giờ nào, thiết bị có thể vận chuyển bằng đường nào và mất bao lâu để nhận được phản hồi.

Chỉ một câu hỏi không có người trả lời cũng có thể khiến đoàn phim phải thay đổi lịch quay, ngân sách, thậm chí lựa chọn một bối cảnh khác.

Từ câu chuyện đó, bà Ngô Phương Lan cho rằng, điều quan trọng là các địa phương phải xây dựng được quy trình hỗ trợ đoàn làm phim rõ ràng, có đầu mối tiếp nhận yêu cầu, hướng dẫn hồ sơ và phối hợp với các cơ quan liên quan. Đồng thời, cần có sự trao đổi cụ thể giữa đoàn phim và đơn vị quản lý địa điểm về quy mô nhân sự, thiết bị, tác động đến giao thông, sinh hoạt của người dân cũng như yêu cầu bảo vệ di tích, cảnh quan.

Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim PAI (Production Attraction Index) được VFDA kiên trì triển khai từ năm 2023

Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim PAI (Production Attraction Index) được VFDA kiên trì triển khai từ năm 2023

“Điều tôi mong muốn là chúng ta đi thẳng vào câu chuyện phải làm gì khi một đoàn làm phim gửi yêu cầu đến địa phương”, bà Ngô Phương Lan nhấn mạnh.

Chủ tịch VFDA cũng mong các nhà sản xuất trong nước và quốc tế chia sẻ những khó khăn thực tế trong quá trình lựa chọn bối cảnh, làm việc với chính quyền địa phương, những khâu mất nhiều thời gian nhất và nguyên nhân khiến họ phải chuyển địa điểm quay. Đây sẽ là cơ sở để các nhà quản lý nhận diện những khó khăn, vướng mắc, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ sát với nhu cầu của ngành điện ảnh.

Một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình triển khai PAI là nền tảng PAI Việt Nam, được VFDA phối hợp với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông xây dựng, hiện có dữ liệu của 34/34 tỉnh, thành phố, hơn 1.000 bối cảnh và khả năng tra cứu bằng 6 ngôn ngữ.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Theo bà Ngô Phương Lan, nền tảng này không chỉ là công cụ quảng bá tiềm năng của các địa phương mà còn cung cấp nguồn dữ liệu hữu ích cho các hãng phim, nhà sản xuất trong nước và quốc tế khi tìm kiếm địa điểm quay.

Từ nền tảng dữ liệu chung, kết nối vùng cần được cụ thể hóa bằng những phương án hợp tác thực tế. Một dự án có thể lựa chọn cảng Hải Phòng làm bối cảnh, kết hợp với một địa điểm lịch sử ở tỉnh, thành phố khác, đồng thời sử dụng chung đội ngũ kỹ thuật, thiết bị và dịch vụ vận chuyển.

Nếu các địa phương phối hợp ngay từ khâu khảo sát, nhà sản xuất sẽ có điều kiện xây dựng kế hoạch cho toàn bộ tuyến quay, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đặc biệt, giá trị mà điện ảnh để lại cho địa phương không chỉ nằm ở hiệu quả quảng bá trong thời gian bộ phim phát hành. Đó còn là cơ hội để doanh nghiệp dịch vụ, cơ sở đào tạo và nguồn nhân lực tại chỗ tham gia vào quy trình sản xuất, tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực chuyên môn. Một đoàn phim có thể chỉ lưu lại vài tuần nhưng những kinh nghiệm mà người lao động địa phương tiếp nhận được sẽ tiếp tục phát huy giá trị trong nhiều dự án tiếp theo.

Từ cam kết chính sách đến cơ hội hợp tác cụ thể

Một nội dung quan trọng của hội thảo là công bố Tuyên bố Hải Phòng, được kỳ vọng tạo bước tiến trong cơ chế kết nối, hỗ trợ sản xuất phim và phát triển công nghiệp điện ảnh. Cùng với đó, VFDA công bố và trao cúp vinh danh 10 địa phương dẫn đầu về Bộ chỉ số PAI.

Theo bà Ngô Phương Lan, những cam kết và kết quả này cần được tiếp nối bằng các hoạt động hợp tác cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở trao đổi, thảo luận. Chiều cùng ngày, tại 16 bàn kết nối của các tỉnh, thành phố, hơn 70 cuộc tiếp xúc giữa địa phương với các hãng phim, nhà sản xuất, nhà phát hành và chuyên gia điện ảnh trong nước, quốc tế đã được đăng ký.

BTC công bố bộ chỉ số PAI

BTC công bố bộ chỉ số PAI

Bà kỳ vọng sau mỗi cuộc gặp sẽ hình thành những bước đi cụ thể hơn: nhà sản xuất gửi yêu cầu về bối cảnh, địa phương có đầu mối tiếp nhận và thời hạn phản hồi, hai bên thống nhất tổ chức khảo sát thực địa. Những vướng mắc vượt quá thẩm quyền địa phương cũng cần được xác định rõ để có sự phối hợp, tháo gỡ ở cấp cao hơn.

“Với Hải Phòng, khi một nhà làm phim tìm được lý do để trở lại và mỗi lần họ trở lại lại có thêm người Hải Phòng đủ kinh nghiệm để cùng làm việc với các đoàn làm phim, khi ấy chúng ta có thể nói Hải Phòng đang xây dựng được một hệ sinh thái điện ảnh”, bà Ngô Phương Lan chia sẻ.

Từ góc nhìn của VFDA, xây dựng hệ sinh thái điện ảnh không phải là mục tiêu riêng của Hải Phòng mà là nhu cầu chung của các địa phương trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa. Hiệu quả của chính sách thu hút đoàn phim cần được nhìn nhận không chỉ ở số lượng dự án được triển khai mà còn ở những giá trị kinh tế, văn hóa, du lịch và nguồn nhân lực được tạo ra sau mỗi dự án.

Theo thống kê được bà Ngô Phương Lan dẫn tại hội thảo, trên thế giới, 1 đồng đầu tư thông qua chính sách ưu đãi cho đoàn làm phim có thể mang lại tới 9 đồng lợi ích.

Với những lợi thế về bối cảnh, di sản, hạ tầng và vị trí kết nối, Hải Phòng có cơ sở để trở thành một điểm đến giàu sức hấp dẫn của điện ảnh. Song, để lợi thế ấy thực sự chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, thành phố cần một hệ thống hỗ trợ chuyên nghiệp, chính sách nhất quán và cơ chế phối hợp hiệu quả với các địa phương.

Hơn cả việc thu hút những đoàn phim đến ghi hình, mục tiêu lâu dài là để điện ảnh trở thành một phần trong đời sống sáng tạo của thành phố, để những câu chuyện về con người, văn hóa và vùng đất Hải Phòng được lan tỏa qua màn ảnh, đồng thời tạo thêm cơ hội cho công nghiệp văn hóa, du lịch và dịch vụ phát triển.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã cùng tìm hiểu, trao đổi về Bộ chỉ số thu hút đoàn làm phim PAI - công cụ hỗ trợ kết nối và thu hút sản xuất phim, đồng thời tập trung thảo luận hai nội dung lớn: xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng với những ưu tiên và giải pháp cụ thể; kết nối hệ sinh thái điện ảnh giữa các địa phương, hướng tới hình thành mạng lưới hợp tác chung cho điện ảnh Việt Nam.

Phiên thảo luận 1 tại Hội thảo

Phiên thảo luận 1 tại Hội thảo

Các nhóm thảo luận đi sâu vào những vấn đề thiết thực như đời sống điện ảnh, bản sắc và giá trị lan tỏa; cơ chế điều phối và môi trường hỗ trợ sản xuất; nhu cầu, đề xuất của các nhà sản xuất và khả năng liên kết giữa các địa phương trên cơ sở thế mạnh bổ trợ; từ kinh nghiệm thực tiễn tại từng địa phương gợi mở định hướng và giải pháp chung cho Việt Nam.

Qua đó, hội thảo kỳ vọng nhận diện những điều kiện cần thiết để hình thành hệ sinh thái điện ảnh chuyên nghiệp, có khả năng kết nối nguồn lực, tạo thuận lợi cho các đoàn làm phim và nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ điện ảnh khu vực, quốc tế.

HÀ AN

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/hai-phong-huong-toi-xay-dung-he-sinh-thai-dien-anh-ket-noi-vung-vuon-tam-quoc-te.html