Hải quan kiến nghị thống nhất cấp phép nhập khẩu hóa chất vào doanh nghiệp chế xuất

Cách hiểu và áp dụng chính sách chưa thống nhất

Cụ thể, trong Công văn 23913/CHQ-GSQL (ngày 5/11/2026) gửi Cục Hóa chất (Bộ Công thương), Cục Hải quan cho biết, trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với hóa chất nhập khẩu, cơ quan này nhận được phản ánh vướng mắc từ một số Chi cục Hải quan khu vực và doanh nghiệp liên quan đến việc áp dụng chính sách quản lý đối với hóa chất nhập khẩu từ nước ngoài đưa vào DNCX.

Cách hiểu và áp dụng chính sách về nhập khẩu hóa chất chưa thống nhất. Ảnh: TL minh hoạ

Theo Cục Hải quan, điểm chưa rõ hiện nay nằm ở sự giao thoa giữa quy định của Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và Luật Quản lý ngoại thương số 05/2017/QH14. Trong khi Luật Hóa chất quy định hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất thực hiện theo luật này và Luật Quản lý ngoại thương thì chưa có quy định cụ thể về chính sách quản lý hóa chất đưa vào, đưa ra khu vực hải quan riêng.

Trong khi đó, khoản 2 Điều 57 Luật Quản lý ngoại thương quy định không áp dụng biện pháp quản lý ngoại thương, trừ biện pháp cấm nhập khẩu, tạm ngừng nhập khẩu và kiểm dịch đối với hàng hóa đưa từ nước ngoài vào khu vực hải quan riêng.

Đối chiếu quy định này, DNCX được áp dụng chính sách về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan và thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu tương tự khu vực hải quan riêng.

Đáng chú ý, tại Công văn số 2347/HC-QLHC ngày 11/9/2026 gửi Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh, Cục Hóa chất đã hướng dẫn trường hợp DNCX thuộc khu vực hải quan riêng nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt từ nước ngoài để sử dụng trong khu vực này thì không phải có giấy phép nhập khẩu, trừ trường hợp Thủ tướng Chính phủ quyết định khác theo quy định tại Điều 59 Luật Quản lý ngoại thương.

Tuy nhiên, hướng dẫn trên mới được gửi đến Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh, chưa tạo cơ sở áp dụng thống nhất trên cả nước. Thực tế, có địa phương yêu cầu doanh nghiệp phải có giấy phép nhập khẩu, trong khi địa phương khác không yêu cầu. Sự khác biệt này không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn khiến cơ quan hải quan lúng túng trong quá trình thực thi chính sách.

Hải quan cảnh báo nguy cơ lợi dụng kẽ hở quản lý tiền chất

Bên cạnh yêu cầu thống nhất cách áp dụng quy định, Cục Hải quan đặc biệt lưu ý những rủi ro trong quản lý hóa chất nhập khẩu vào DNCX.

Theo cơ quan hải quan, hóa chất là mặt hàng đặc thù, có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu xuất khẩu, nhập khẩu. Trên thực tế, hóa chất DNCX nhập khẩu có thể được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm, hàng hóa khác, sau đó xuất khẩu hoặc chuyển tiêu thụ vào thị trường nội địa.

Nếu không có cơ chế quản lý đồng bộ ngay từ khâu nhập khẩu, quy định hiện hành có thể tạo ra kẽ hở trong kiểm soát, đặc biệt đối với các loại hóa chất nhạy cảm như tiền chất công nghiệp - những mặt hàng có nguy cơ bị tẩu tán, lợi dụng để điều chế, sản xuất ma túy.

Từ thực tế trên, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất nghiên cứu áp dụng các biện pháp quản lý, kiểm soát đối với hóa chất có mức độ rủi ro cao đưa từ nước ngoài vào DNCX.

Đồng thời, Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất báo cáo Bộ Công thương - cơ quan được Chính phủ giao chủ trì quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất - ban hành hướng dẫn cụ thể về việc cấp giấy phép nhập khẩu hóa chất từ nước ngoài vào DNCX.

Việc này nhằm bảo đảm thực thi pháp luật thống nhất, tránh phát sinh phản ứng từ doanh nghiệp và khó khăn cho cơ quan hải quan. Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất có ý kiến trả lời trước ngày 10/11/2026./.