Ngăn chặn nguy cơ dự án bất động sản 'núp bóng' du lịch để hưởng ưu đãi

Nguy cơ loại du lịch nông thôn, cộng đồng khỏi ưu đãi

Đồng thuận với sự cần thiết ban hành các chính sách ưu đãi, song nhiều ĐB Quốc hội phân tích, dự thảo chưa coi trọng đúng mức các mô hình du lịch di sản, du lịch cộng đồng và các doanh nghiệp nhỏ và vừa - vốn là nòng cốt tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam.

ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) nhận xét, sức hấp dẫn cốt lõi của du lịch Việt Nam nằm ở hệ thống di sản phong phú, văn hóa của các dân tộc, ẩm thực và làng nghề. Tuy nhiên, việc xác định ngưỡng vốn đầu tư “khủng” như dự thảo (từ 3.000 tỷ, 10.000 tỷ đến 30.000 tỷ đồng cùng yêu cầu sử dụng từ 1.000 đến 2.000 lao động thường xuyên) có thể khiến nhiều doanh nghiệp trong nước, dự án cải tạo di sản và mô hình du lịch cộng đồng không được hưởng ưu đãi.

ĐB cũng cảnh báo, quy định “giải ngân tối thiểu 30% tổng vốn đăng ký” (tại khoản 5, Điều 5 dự thảo) rất dễ bị các dự án đa chức năng lợi dụng để giải ngân phần xây dựng thương mại hoặc bất động sản trước mà vẫn đạt điều kiện nhận ưu đãi. ĐB Nguyễn Vũ Trung đề xuất tỷ lệ giải ngân 30% phải tính riêng trên phần vốn của hạng mục du lịch được ưu đãi; đồng thời bổ sung mức sàn diện tích và vốn cho dịch vụ du lịch thực chất, loại trừ kinh doanh bất động sản.

ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) phát biểu tại tổ ĐB Quốc hội. Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) đánh giá, du lịch là ngành kinh tế có sức lan tỏa đến 8 lĩnh vực (thúc đẩy tiêu dùng, xuất khẩu tại chỗ, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu, bảo tồn văn hóa, quảng bá hình ảnh, thu hút FDI, nâng cao vị thế quốc gia). Tuy nhiên, ĐB đề nghị làm rõ về nguy cơ trùng lắp chính sách giữa Nghị quyết này với Nghị quyết số 28 của Quốc hội về phát triển văn hóa vừa được thông qua.

ĐB Trần Hoàng Ngân đề xuất không áp dụng miễn giảm, ưu đãi đồng loạt mà cần tập trung nguồn lực vào 3 nhóm chiến lược. Đó là các dự án du lịch động lực có tính lan tỏa vùng và liên ngành; các thương hiệu du lịch và hãng hàng không vươn tầm thế giới; các mô hình du lịch mới như du lịch y tế - sức khỏe, du lịch xanh, du lịch sinh thái cộng đồng và du lịch tâm linh - văn hóa.

Cùng lo ngại nguy cơ “ưu đãi nhầm địa chỉ”, ĐB Phạm Thúy Chinh (Hải Phòng) cho rằng, việc cho phép HĐND cấp tỉnh dùng ngân sách hỗ trợ mở đường bay hoặc hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp có thể dẫn đến sử dụng vốn Trung ương và tạo cạnh tranh không bình đẳng giữa các địa phương. ĐB đề xuất chỉ hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi của ngân sách địa phương; các địa phương nhận bổ sung cân đối cần ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng công cộng và du lịch cộng đồng.

Tuyệt đối không nới lỏng "rào chắn" môi trường, an ninh

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và phát triển kinh tế đêm (hoạt động 24/7) là điểm mới đột phá tại dự thảo Nghị quyết là nội dung được nhiều ĐB quan tâm.

ĐB Trần Thị Diệu Thúy, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM đánh giá, dự thảo chỉ liệt kê 3 thành phố lớn (Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng) và giao Chính phủ quy định danh mục là thiếu cụ thể. ĐB đề xuất cụ thể hóa các trung tâm du lịch hiện hữu đang thu hút khách rất lớn như Quảng Ninh, Ninh Bình, Cần Thơ, Lâm Đồng... vào nhóm địa bàn ưu tiên trong dự thảo nghị quyết.

ĐB Trần Thị Diệu Thúy, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM. Ảnh: QUANG PHÚC

Nhất trí áp dụng một số mô hình thử nghiệm sandbox, song ĐB Trần Thị Diệu Thúy nhìn nhận, quy định thời gian thử nghiệm 5 năm và không cho phép gia hạn là "cứng nhắc" đối với các dự án đầu tư quy mô lớn, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Nữ ĐB đề nghị bổ sung vào dự thảo cơ chế gia hạn linh hoạt; đồng thời nghiên cứu phân cấp thẩm quyền phê duyệt sandbox gọn nhẹ hơn.

Lưu ý đến du lịch biển, vốn là thế mạnh của nước ta, ĐB Tạ Đình Thi (Hà Nội) đề nghị thiết lập điều khoản riêng cho phép thí điểm mô hình sandbox đối với các tổ hợp du lịch biển quy mô lớn hoạt động 24/7, du lịch tàu biển quốc tế và đưa Quảng Ninh, Khánh Hòa vào địa bàn ưu tiên áp dụng.

ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội). Ảnh: LÂM NGUYÊN

ĐB Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) cho rằng, các hoạt động kinh doanh 24/7 hoặc sản phẩm công nghệ mới tiềm ẩn rủi ro phát sinh ngoài dự báo. Vì vậy, để tránh tình trạng khi xảy ra thiệt hại du khách không được bồi thường, cần có quy định bắt buộc đề án thử nghiệm phải có phương án bảo hiểm rủi ro hoặc ký quỹ tài chính cam kết bồi thường.

ĐB Trần Thị Diệu Thúy phân tích thêm, một lý do quan trọng hấp dẫn du khách quốc tế đến Việt Nam chính là cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ và sản phẩm văn hóa bản địa độc đáo.