Hai tháng đầu năm, giải ngân đầu tư công đạt gần 56 nghìn tỷ đồng

Số liệu công bố cho thấy tổng thu ngân sách nhà nước trong hai tháng đầu năm đạt khoảng 601,3 nghìn tỷ đồng, bằng 23,8% dự toán năm và tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong cơ cấu thu, thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn với 558,1 nghìn tỷ đồng, đạt 25,4% dự toán và tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, thu từ dầu thô đạt khoảng 5,1 nghìn tỷ đồng, bằng 11,9% dự toán, giảm 42,2% so với cùng kỳ. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt khoảng 38 nghìn tỷ đồng, tương đương 13,7% dự toán, tăng 1,2% so với cùng kỳ.

Ở chiều chi, chi cân đối ngân sách nhà nước trong hai tháng đầu năm ước đạt khoảng 311 nghìn tỷ đồng, bằng 9,8% dự toán, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 42,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,8% dự toán Quốc hội quyết định; chi trả nợ lãi đạt khoảng 22,3% dự toán; còn chi thường xuyên đạt khoảng 13,3% dự toán.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã xuất cấp 15.527 tấn gạo dự trữ quốc gia theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ để hỗ trợ người dân trong dịp Tết Nguyên đán và thời kỳ giáp hạt đầu năm.

Hai tháng đầu năm, giải ngân đầu tư công đạt gần 56 nghìn tỷ đồng. Ảnh minh họa

Đến hết tháng 2, công tác cân đối ngân sách trung ương và ngân sách địa phương vẫn được đảm bảo. Trong cùng thời gian, Kho bạc Nhà nước đã phát hành 60,5 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, với kỳ hạn bình quân 10,03 năm và lãi suất bình quân 4,05%/năm.

Về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính cho biết trong hai tháng đầu năm 2026 đã giải ngân khoảng 55.739,8 tỷ đồng, đạt 5,6% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao cho cả năm (995.348 tỷ đồng).

Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân khoảng 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9% kế hoạch, còn vốn ngân sách địa phương đạt khoảng 45.561,8 tỷ đồng, tương đương 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân năm nay tương đương về tỷ lệ nhưng cao hơn 10.928,6 tỷ đồng về giá trị tuyệt đối.

Tính đến hết tháng 2/2026, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung; trong đó 25 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa thực hiện giải ngân.

Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, với tổng nguồn vốn đầu tư công được bố trí ở mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này tạo áp lực lớn đối với tiến độ phân bổ và giải ngân vốn ngay từ đầu năm.

Một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là việc chưa phân bổ một phần kế hoạch vốn, với khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,3% tổng kế hoạch vốn. Các bộ, ngành và địa phương đang khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư để sớm bố trí vốn cho các dự án đủ điều kiện.

Bên cạnh đó, một số cơ quan và địa phương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện giải ngân, như chưa được phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện dự án. Bộ Tài chính đã yêu cầu các đơn vị rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện theo đúng quy định.

Ngoài ra, trong những tháng đầu năm, tiến độ giải ngân thường ở mức thấp do các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân bổ kế hoạch vốn chi tiết cho từng dự án và triển khai thi công các dự án chuyển tiếp. Thời điểm nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm trước cũng phần nào ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án.

Đối với các dự án sử dụng vốn ODA, một số dự án chưa hoàn tất thủ tục đầu tư nên chưa đủ điều kiện bố trí kế hoạch vốn. Đồng thời, nhiều dự án đang thực hiện các thủ tục đấu thầu, ký kết hợp đồng hoặc xử lý vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, khiến tiến độ giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 trong hai tháng đầu năm còn ở mức thấp.

Văn Tùng