Cảng dịch vụ dầu khí, năng lượng chiến lược của Petrovietnam tại Bà Rịa - Vũng Tàu (TP HCM)

Trong suốt chiều dài phát triển của ngành dầu khí Việt Nam, cảng dịch vụ dầu khí PTSC Vũng Tàu, thuộc Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), đơn vị thành viên của Petrovietnam đã bền bỉ đảm nhiệm vai trò hậu phương hậu cần vững chắc. Từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò cho đến khai thác, phát triển mỏ, mọi chiến dịch ngoài khơi đều ghi dấu ấn của căn cứ cảng PTSC - nay là Trung tâm Công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật Petrovietnam/PTSC.

Căn cứ chế tạo rộng hơn 200 ha này thực sự là một đại công trường. Hàng nghìn công nhân và kỹ sư hối hả làm việc giữa nhịp âm thanh rền vang của thiết bị, máy móc vận hành hết công suất. Từng kết cấu thép khổng lồ được lắp ráp để dần hình thành nên khối thượng tầng giàn CCP Lô B lớn nhất Việt Nam, cùng những trạm biến áp điện gió ngoài khơi sừng sững vươn cao, phủ kín các bãi lắp ráp. Không khí khẩn trương, hối hả khiến người ta như thấy ngay trước mắt những bước chuyển mình lịch sử của cụm cảng dịch vụ dầu khí này.

Toàn cảnh Trung tâm Công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật Petrovietnam/PTSC.

"Xương sống" hậu cần cho ngành dầu khí

Để có thể xây lắp khối công trình lên đến hàng chục ngàn tấn như giàn CPP Lô B hiện nay, trong 3 thập kỷ qua, cảng PTSC Vũng Tàu liên tục được mở rộng và nâng cấp. Từ bãi chế tạo vài chục hecta, cụm cảng hiện có quy mô mặt bằng hơn 200 ha, gồm nhiều khu chức năng: chế tạo kết cấu siêu trường, siêu trọng, lắp ráp, sơn hoàn thiện, cầu cảng tiếp nhận - hạ thủy. Hệ thống cầu cảng tăng từ vài trăm mét lên hơn 1,2 km, bổ sung nhiều đoạn có khả năng chịu tải tới hàng chục nghìn tấn. Năm 2010, cảng PTSC đã xây mới đường trượt 25.000 tấn và nâng sức chịu tải nền bãi để đáp ứng yêu cầu của các dự án quy mô chưa từng có tại Việt Nam, điển hình là dự án Biển Đông 01. Từ căn cứ này, ngành dầu khí trong nước có thể tự tin giảm dần phụ thuộc vào dịch vụ ngoại nhập.

Việc triển khai thành công những dự án dầu khí trọng điểm bằng nội lực trong nước, như Biển Đông 01, Sao Vàng - Đại Nguyệt, nay là dự án Lô B, với sự đóng góp chủ lực của PTSC, chính là minh chứng sống động cho tầm quan trọng của dịch vụ kỹ thuật dầu khí nội địa. Đây là những dự án tỷ đô, đòi hỏi năng lực kỹ thuật tổng hợp ở mức cao nhất - nơi cảng PTSC đã trở thành căn cứ địa then chốt, từ khâu chế tạo đến hậu cần, vận chuyển. Toàn bộ các cấu kiện siêu trường, siêu trọng của các dự án này đều được chế tạo ngay tại các bãi cảng PTSC, trước khi được hạ thủy và vận chuyển đến địa điểm lắp đặt. Hệ thống cầu cảng, trang thiết bị nâng/hạ hiện đại của PTSC đã góp phần đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các đợt hạ thủy. Đồng thời, với vai trò là căn cứ hậu cần, cảng PTSC đã tập kết, cung ứng khối lượng vật tư khổng lồ - từ những chiếc bu lông, tấm thép đến máy móc đặc chủng - phục vụ kịp thời cho từng hạng mục công việc của dự án. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, PTSC đã giúp chủ đầu tư tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí logistic, qua đó góp phần quyết định đưa các dự án hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Chân đế CPP Lô B trên công trường xây lắp.

Đến nay, cảng PTSC đã phát huy xuất sắc vai trò căn cứ hậu cần then chốt, thu hút đông đảo các nhà thầu dịch vụ trong và ngoài nước đặt văn phòng, kho bãi lâu dài tại đây. Hầu hết các nhà thầu dầu khí hoạt động tại Việt Nam đều là khách hàng thường xuyên của PTSC - từ các công ty điều hành dầu khí trong nước hoặc liên doanh (POC, JOC) đến những "đại gia" dịch vụ dầu khí như Baker Hughes, Halliburton, Schlumberger, Weatherford… Gần 100 khách hàng thường xuyên sử dụng dịch vụ của cảng PTSC, trong đó có hơn 40 nhà thầu dầu khí duy trì căn cứ dài hạn phục vụ thị trường Việt Nam cũng như khu vực. Không chỉ phục vụ dầu khí, cảng PTSC còn là cảng biển quốc tế tiếp nhận tàu hàng thương mại, phục vụ các dự án công nghiệp lớn trên bờ (Posco, Samsung, Long Sơn, Phân bón Phú Mỹ…), góp phần đa dạng hóa dịch vụ và nâng tầm vị thế của PTSC trong lĩnh vực logistics năng lượng.

Vươn mình đón “gió mới”

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng điện gió ngoài khơi lớn nhất Đông Nam Á (đứng thứ 5 châu Á), đặc biệt tại khu vực phía Nam với những vùng biển lộng gió và địa hình đáy biển thuận lợi. Từ thực tiễn này, PTSC đã sớm chuẩn bị để đón đầu xu hướng, biến cảng dịch vụ dầu khí thành bệ phóng cho các trang trại điện gió của Việt Nam trong tương lai.

Cảng PTSC ngày nay không chỉ phục vụ ngành dầu khí mà đã mở rộng sang lĩnh vực năng lượng tái tạo, trở thành một tổ hợp công nghiệp tích hợp, vừa chế tạo cơ khí trọng điểm, vừa cung cấp dịch vụ hậu cần cho cả chuỗi dự án dầu khí và điện gió ngoài khơi. Từ năm 2022, nhằm đáp ứng nhu cầu của các dự án năng lượng tái tạo, PTSC đã triển khai bước chuyển chiến lược từ mô hình sản xuất đơn chiếc sang sản xuất hàng loạt, quy mô lớn, năng suất cao theo chu trình khép kín, khác biệt hoàn toàn với các dự án dầu khí truyền thống. Bên cạnh đó, PTSC tiếp tục đầu tư nâng cấp, xây dựng thêm hệ thống nhà xưởng sơn chống ăn mòn quy mô lớn, hiện đại hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các khách hàng châu Âu. Các cấu kiện chân đế cao gần 50m được xử lý an toàn, hiệu quả trong nhà xưởng, bảo đảm khả năng chống chịu trước môi trường biển khắc nghiệt.

Người lao động PTSC trên công trường điện gió ngoài khơi.

Thực tế đã chứng minh, hợp đồng chế tạo 33 chân đế điện gió cho dự án trang trại điện gió 920 MW tại Đài Loan (Trung Quốc) đã được PTSC hoàn thành đúng tiến độ với sự đánh giá cao từ phía khách hàng. Đồng thời, PTSC cũng đang thực hiện chế tạo các trạm biến áp ngoài khơi (OSS) cho các dự án điện gió tại Đài Loan và châu Âu (biển Baltic). Tổng giá trị các hợp đồng ước khoảng 1,5 tỷ USD, với 100% công việc chế tạo được thực hiện tại Việt Nam, sau đó xuất khẩu ra nước ngoài. Khối lượng công việc khổng lồ đã và đang tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động, kéo theo sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp phụ trợ trong nước.

Việc PTSC xuất khẩu thành công chân đế trụ điện gió đã đưa Việt Nam vào danh sách số ít quốc gia có thể chế tạo cấu kiện năng lượng ngoài khơi đạt chuẩn toàn cầu. Trước đây, các trung tâm đóng giàn khoan và thiết bị ngoài khơi lớn tập trung tại Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc. Đến nay, Việt Nam (PTSC) đã khẳng định tên tuổi trên bản đồ này, cạnh tranh trực tiếp bằng lợi thế nhân công kỹ thuật cao và chi phí hợp lý. PTSC cũng đã và đang cung cấp dịch vụ kỹ thuật dầu khí ra nhiều nước trong khu vực như Brunei, Malaysia, Indonesia, Myanmar, Thái Lan, Ấn Độ, Qatar, UAE…, cho thấy tầm ảnh hưởng vượt ra khỏi phạm vi nội địa. So với các cụm cảng công nghiệp - năng lượng khác trong ASEAN (như cảng Songkhla - Thái Lan hay Labuan - Malaysia), cảng PTSC có lợi thế về tính tích hợp đa ngành (vừa dầu khí, vừa điện gió, LNG…), đồng thời là một "mắt xích" quan trọng trong hệ sinh thái Petrovietnam. Tọa lạc tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh), khu cảng dịch vụ, hậu cần này giúp thành phố có thể phát triển chuỗi giá trị công nghiệp - năng lượng hoàn chỉnh và thu hút nhiều dự án đầu tư hơn trong tương lai.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đến thăm, động viên người lao động trên công trường chế tạo điện gió tại cảng PTSC, tháng 12/2024.

Trong bối cảnh ASEAN hướng tới hội nhập năng lượng, cảng PTSC nổi lên như một "mắt xích" quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng của khu vực. Với những bước khởi đầu vững chắc trong chuỗi cung ứng, PTSC đã trở thành thành viên trong một liên minh phát triển chung (JDA) dự án điện gió ngoài khơi công suất hơn 2 GW tại Việt Nam - với mục tiêu xuất khẩu điện tái tạo sang Singapore và Malaysia. Đây là dự án điện gió có quy mô lớn, được kỳ vọng sẽ góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm cung ứng điện gió của khu vực. Với kinh nghiệm và nguồn lực sẵn có, PTSC sẽ đóng vai trò nòng cốt trong xây dựng cơ sở hạ tầng cảng và chuỗi dịch vụ kỹ thuật phục vụ dự án tiên phong này.

Cuối năm 2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trực tiếp đến thăm công trường chế tạo điện gió tại cảng PTSC, đánh giá cao kết quả ban đầu và chỉ đạo Petrovietnam và PTSC tăng tốc phát triển trung tâm công nghiệp - năng lượng tại TP Hồ Chí Minh. Đây được xem là sự ghi nhận và khẳng định ở cấp cao nhất về vị thế chiến lược của cơ sở hạ tầng này trong định hướng năng lượng quốc gia.

Nếu triển khai thành công, Bà Rịa - Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh) sẽ không chỉ là trung tâm cung cấp dịch vụ, thiết bị mà còn trực tiếp tham gia xuất khẩu năng lượng. Thêm vào đó, với vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế và cửa ngõ thành phố, cảng PTSC hoàn toàn có thể phát triển thành trung tâm trung chuyển vật tư, thiết bị dầu khí cho khu vực, tương tự vai trò của Singapore trước đây. Thành phố cũng định hướng tiếp tục củng cố vị thế trung tâm cung cấp dịch vụ kỹ thuật cao, sản xuất thiết bị cho ngành dầu khí, không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn vươn ra khu vực. Những lợi thế này khiến cảng PTSC được xem là hạ tầng công nghiệp trọng yếu mang tầm khu vực, sánh ngang với các hub năng lượng lớn về cả quy mô và vai trò nền tảng cho chuỗi giá trị năng lượng quốc gia./.