Hai trái tim, hai hành trình giành lại sự sống từ những giây phút cam go

Hai người bệnh, hai hoàn cảnh đặc biệt liên quan đến trái tim, cùng được trao cơ hội sống nhờ năng lực chuyên môn và phối hợp y tế kịp thời...

1 giờ trước Gốc

Tại lễ tiễn hai người bệnh ra viện sáng 9/9 ở Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai kể hai câu chuyện đặc biệt: một người bệnh được cứu sống khi trái tim đã vỡ sau nhồi máu cơ tim cấp; một người khác được trao cơ hội sống nhờ một trái tim hiến tặng. Hai hoàn cảnh hoàn toàn khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: sự sống đã được giữ lại.

PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai trò chuyện với nữ bệnh nhân Vũ Thị Yêu trước khi bà ra viện khoẻ mạnh. Ảnh: Thành Dương

Cứu người bệnh khi trái tim đã vỡ

Mới đây, Đơn vị Hồi sức cấp cứu, Khoa Tim mạch cơ sở Ninh Bình tiếp nhận nữ bệnh nhân Vũ Thị Yêu, 63 tuổi, trong tình trạng sốc tim rất nặng sau 4 ngày xuất hiện đau thắt ngực. Người bệnh được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp thành dưới ngày thứ tư, biến chứng vỡ thành tự do thất phải.

Siêu âm tim tại giường cho thấy khoang màng ngoài tim tràn ngập dịch và máu, gây chèn ép tim cấp. Đây là một trong những biến chứng thảm khốc nhất của nhồi máu cơ tim cấp, với nguy cơ tử vong đặc biệt cao.

Trước tình trạng nguy kịch, câu hỏi đặt ra với các thầy thuốc Bệnh viện Bạch Mai là phải cứu người bệnh ở đâu: chuyển từ Ninh Bình về Hà Nội hay đưa lực lượng chuyên môn cao nhất đến cứu người bệnh ngay tại chỗ?

Bệnh viện lựa chọn phương án thứ hai.

Ngay lập tức, quy trình "báo động đỏ" nội viện ở cấp độ cao nhất được kích hoạt, kết nối hai đầu cầu Bạch Mai Ninh Bình và Bạch Mai Hà Nội. PGS.TS Đào Xuân Cơ trực tiếp chỉ đạo, yêu cầu huy động tổng lực các nguồn lực chuyên môn và kỹ thuật cao.

Để bảo đảm thời gian vàng, quy trình được rút gọn tối đa. Chỉ sau khoảng 2 phút chuẩn bị, cuộc hội chẩn liên chuyên khoa được triển khai và hoàn tất trong khoảng 10 phút. Các chuyên gia Tim mạch, Gây mê hồi sức, Hồi sức tích cực cùng Xét nghiệm, Dược, Vật tư y tế nhanh chóng thống nhất phương án xử trí. Nhân lực, dụng cụ và trang thiết bị chuyên sâu được điều phối từ Hà Nội tới Ninh Bình, sẵn sàng cho ca phẫu thuật tối khẩn cấp.

Ca mổ được tiến hành ngay tại phòng mổ cơ sở Ninh Bình. Trên nền mô cơ tim đang hoại tử, tổn thương vô cùng mong manh, ekip đã thực hiện phẫu thuật off-pump, trực tiếp trên tim đang đập mà không sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể. Vị trí vỡ được phục hồi bằng màng ngoài tim tự thân kết hợp keo sinh học chuyên dụng, đồng thời xử trí tình trạng chèn ép tim cấp.

PGS.TS Đào Xuân Cơ phát biểu. Ảnh: Thành Dương

Ca phẫu thuật thành công. Đáng chú ý, ngay trong tối cùng ngày, người bệnh được cai máy thở, rút ống nội khí quản và ngừng hoàn toàn thuốc vận mạch. Ngày hôm sau, bệnh nhân tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định và bắt đầu tiếp nhận dinh dưỡng.

PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết với tổn thương vỡ tim sau nhồi máu cơ tim, thách thức không dừng lại trên bàn mổ mà tiếp tục trong quá trình hồi sức sau phẫu thuật. Việc lựa chọn chiến lược ngoại khoa phù hợp, kiểm soát huyết động tối ưu và triển khai hồi sức đa cơ quan kịp thời ngay tại chỗ giúp người bệnh tránh được nhiều nguy cơ như suy đa tạng, rối loạn đông máu phức tạp.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch, nhấn mạnh trong cấp cứu tim mạch, đặc biệt với biến chứng vỡ thành tự do sau nhồi máu cơ tim, cửa sổ thời gian can thiệp rất hẹp. "Thời gian chính là sự sống". Thành công của ca bệnh là kết quả của cả một chuỗi phối hợp liên hoàn từ chỉ đạo của Ban Giám đốc đến sự vào cuộc đồng bộ của Tim mạch, Gây mê hồi sức, Hồi sức tích cực, Xét nghiệm, Dược, Vật tư y tế và Phục hồi chức năng.

Từ ca bệnh này, PGS.TS Đào Xuân Cơ cho rằng nếu người bệnh sốc tim, vỡ tim phải di chuyển thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm kilomet, quãng đường đó có thể trở thành ranh giới giữa sự sống và cái chết.

"Bạch Mai tại Hà Nội và Bạch Mai tại Ninh Bình. Hai cơ sở. Một tiêu chuẩn chất lượng", PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.

Theo ông, mục tiêu của việc phát triển cơ sở Ninh Bình không phải đơn thuần là tăng thêm số giường bệnh, mà là đưa năng lực của một bệnh viện tuyến cuối, đội ngũ chuyên gia và các kỹ thuật chuyên sâu đến gần người dân hơn. Người bệnh tại Ninh Bình phải từng bước được thụ hưởng cùng hệ thống quản trị, quy trình chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn và tinh thần phục vụ như tại Hà Nội.

Giám đốc Đào Xuân Cơ và Viện trưởng Viện Tim mạch Nguyễn Thị Thu Hoài tặng hoa chúc mừng 2 bệnh nhân. Ảnh: Thành Dương

Một trái tim được trao lại sự sống...

Nếu câu chuyện thứ nhất là cứu một trái tim đã vỡ, câu chuyện thứ hai lại bắt đầu từ một trái tim được hiến tặng.

Người bệnh nam, 40 tuổi, mắc suy tim giai đoạn cuối do bệnh cơ tim giãn. Chức năng tim chỉ còn LVEF 17%, kèm hở van hai lá, hở van ba lá, tăng áp lực động mạch phổi, huyết khối thất trái và bệnh thận mạn. Khi các phương pháp điều trị thông thường đã gần tới giới hạn, cơ hội sống của người bệnh được mở ra từ nghĩa cử hiến tạng của một người chết não 29 tuổi.

Ngày 11/8/2026, ca ghép tim bắt đầu lúc 13 giờ và kết thúc lúc 18 giờ 25 phút, với sự phối hợp trực tiếp giữa các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Trung ương Huế.

PGS.TS Đào Xuân Cơ nhớ lại một khoảnh khắc mà những người tham gia ca ghép có lẽ sẽ còn nhớ rất lâu: 60 giây.

"Chỉ 60 giây sau khi thả cặp động mạch chủ, trái tim được hiến tặng đã đập trở lại trong lồng ngực của người nhận. Thời gian thiếu máu tim hiến là 109 phút", ông nói.

Tuy nhiên, trái tim đập trở lại mới chỉ là điểm khởi đầu. Người bệnh tiếp tục phải vượt qua nhiều thách thức như tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn, suy thất phải tim ghép, nguy cơ nhiễm khuẩn, thiếu máu, giảm tiểu cầu và nguy cơ thải ghép.

Trong 27 ngày điều trị, Bệnh viện Bạch Mai đã tổ chức 9 lần hội chẩn toàn viện, cùng với việc trao đổi, chỉ đạo chuyên môn liên tục giữa các chuyên khoa và giữa hai bệnh viện.

Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, không một cá nhân, thậm chí không một chuyên khoa nào có thể giải quyết toàn bộ những vấn đề của người bệnh ghép tim. Hồi sức tích cực, Gây mê hồi sức, Tim mạch, Phẫu thuật tim, Chẩn đoán hình ảnh, Thận – tiết niệu, Hô hấp, Tiêu hóa, Truyền nhiễm, Dị ứng – miễn dịch lâm sàng, Huyết học – truyền máu, Vi sinh, Dược lâm sàng, Phục hồi chức năng, Dinh dưỡng, Kiểm soát nhiễm khuẩn và nhiều chuyên khoa khác cùng tham gia.

Trong niềm xúc động, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới người hiến tạng và gia đình người hiến. Trong thời khắc đau đớn nhất, gia đình đã đưa ra một quyết định nhân văn, trao một phần sự sống của người thân cho một con người khác.

"Một trái tim đã dừng lại trong một cơ thể. Nhưng sự sống của trái tim ấy vẫn tiếp tục. Sự sống được tiếp nối. Chúng tôi xin cúi đầu trước nghĩa cử ấy", PGS.TS Đào Xuân Cơ xúc động nói.

Ông cũng nhắn nhủ người bệnh được ghép tim rằng trong lồng ngực anh từ nay không chỉ có một trái tim mới, mà còn có tình yêu và sự hy sinh của một gia đình chưa từng quen biết, công sức của rất nhiều người thầy thuốc và một món quà vô giá mà cuộc đời trao tặng. "Hãy sống thật khỏe mạnh. Và sống xứng đáng".

PGS.TS Đào Xuân Cơ đồng thời trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc và các chuyên gia Bệnh viện Trung ương Huế đã đồng hành với Bệnh viện Bạch Mai trong ca ghép tim, từ phẫu thuật đến hồi sức và điều trị sau ghép.

PGS.TS Đào Xuân Cơ tặng hoa chúc mừng các y bác sĩ đại diện ê kip thầy thuốc. Ảnh Thành Dương

Đích đến cuối cùng là người bệnh

Hai người bệnh, hai câu chuyện khác nhau nhưng cùng cho thấy giá trị của năng lực chuyên môn, tổ chức cấp cứu và phối hợp đa chuyên khoa.

Một ca bệnh cho thấy ý nghĩa của việc đưa năng lực y tế tuyến cuối từ Hà Nội về gần người dân tại Ninh Bình. Một ca bệnh cho thấy sức mạnh của hợp tác, chia sẻ chuyên môn và kỹ thuật giữa các bệnh viện lớn.

Nhưng theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, đích đến cuối cùng của mọi nỗ lực vẫn chỉ là người bệnh. "Chúng ta phát triển kỹ thuật cao không phải để nói Bạch Mai có bao nhiêu kỹ thuật. Chúng ta xây dựng cơ sở Ninh Bình không phải để nói Bạch Mai có thêm bao nhiêu giường bệnh. Chúng ta hợp tác với các bệnh viện lớn không phải để có thêm những bản ký kết. Đích đến là người bệnh"- PGS Cơ nói.

Người dân cần được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao sớm hơn, gần hơn và an toàn hơn. Bệnh viện tuyến cuối cũng không làm thay y tế địa phương mà đến để cùng làm: đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn ca khó, hỗ trợ xây dựng các ekíp chuyên môn mạnh và từng bước nâng cao năng lực của cả hệ thống y tế khu vực.

"Bởi một bệnh viện tuyến cuối thực sự mạnh không phải là bệnh viện giữ lại thật nhiều người bệnh, mà là bệnh viện có thể đưa năng lực chuyên môn đến nơi người bệnh cần nhất, vào đúng thời điểm cần nhất", PGS.TS Đào Xuân Cơ nhấn mạnh.