Hạn dùng của một số loại thuốc sau khi đã mở nắp

Hạn dùng của một số loại thuốc sau khi đã mở nắp phụ thuộc vào dạng bào chế, thành phần, bao bì, điều kiện bảo quản và hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau khi mở nắp, hạn dùng của một số loại thuốc bị rút ngắn rất nhiều và không còn bằng với ngày hết hạn in trên bao bì của sản phẩm.

1. Vì sao thuốc đã mở nắp có hạn dùng khác nhau và khác với hạn in trên bao bì?

Hạn dùng in trên bao bì của một số loại thuốc chỉ có giá trị khi sản phẩm còn nguyên vẹn, chưa mở nắp và được bảo quản trong điều kiện do nhà sản xuất quy định. Nếu sản phẩm thuốc đã được đưa cho bệnh nhân sử dụng và đã mở nắp, thời hạn sử dụng sau khi mở nắp phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện bảo quản. Khi mở nắp, chất lượng và độ ổn định của thuốc có thể bị ảnh hưởng bởi:

- Xâm nhập của vi sinh vật: Thuốc tiếp xúc trực tiếp với không khí, độ ẩm và vi khuẩn từ môi trường hoặc từ chính tay người sử dụng, dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn cao.

- Quá trình oxy hóa và biến chất: Các yếu tố môi trường như oxy, độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ có thể thúc đẩy các quá trình làm thuốc bị biến đổi.

- Sự bay hơi và thay đổi tính chất: Dung môi có thể bị bay hơi khiến thuốc bị cô đặc lại hoặc xuất hiện cặn, ảnh hưởng trực tiếp đến liều lượng chính xác khi dùng.

Cần lưu ý hạn dùng của thuốc nhỏ mắt sau khi mở nắp. Ảnh: AI.

2. Hạn dùng thông dụng của một số loại thuốc sau khi mở nắp

Sau khi mở nắp, tất cả các loại thuốc cần được sử dụng và bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trong tờ hướng dẫn sử dụng kèm theo sản phẩm thuốc để đảm bảo chất lượng của thuốc. Nếu nhà sản xuất không ghi rõ hạn dùng sau mở nắp trong tờ hướng dẫn này, bạn có thể tham khảo một số lưu ý sau:

3. Những điều cần lưu ý sau khi mở nắp thuốc

- Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất: Đây luôn là ưu tiên số một vì mỗi công nghệ bào chế của mỗi hãng có độ ổn định khác nhau.

- Ghi ngày mở nắp lên bao bì: Sử dụng bút mực không phai ghi rõ "Ngày mở: .../.../..." ngay trên thân chai hoặc vỏ hộp. Điều này giúp bạn kiểm soát chính xác hạn dùng còn lại, tránh việc dùng quá hạn gây hại sức khỏe.

- Kiểm tra cảm quan trước mỗi lần dùng: Đây là động tác rất quan trọng ngay trước mỗi lần dùng thuốc đã mở nắp. Dù vẫn trong thời hạn sau mở nắp, nhưng nếu thấy thuốc có hiện tượng lạ như đổi màu, vón cục, có mùi hôi, đổi vị hoặc xuất hiện vẩn đục, hãy lập tức vứt bỏ không tiếc rẻ.

- Không dùng chung một số thuốc với người khác: Đặc biệt là các loại thuốc nhỏ mắt, nhỏ mũi hoặc thuốc bôi ngoài da nhằm tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn.

4. Những loại thuốc mở nắp cần phải dùng ngay

Các loại thuốc mở nắp cần phải dùng ngay và chỉ sử dụng một lần duy nhất được gọi chung là thuốc đơn liều (single-dose) hoặc thuốc không chứa chất bảo quản. Do không có thành phần ức chế vi khuẩn, các loại thuốc này sẽ bị nhiễm khuẩn gần như ngay lập tức sau khi tiếp xúc với không khí. 

Nguyên tắc chung với tất cả các loại thuốc thuộc nhóm "dùng một lần" này, nếu bạn thấy ghi dòng chữ "Discard any unused portion" (hủy bỏ phần thuốc không sử dụng) trên nhãn, hãy dứt khoát vứt bỏ lượng thuốc thừa để bảo vệ sức khỏe.

- Thuốc nhỏ mắt dạng tép/ống bẻ nhỏ (đơn liều) được đóng trong các ống nhựa nhỏ (thường có dung tích từ 0,4ml – 0,8ml). Bạn cần vặn gãy đầu ống để nhỏ. Các sản phẩm này hoàn toàn không chứa chất bảo quản nhằm tránh gây độc hoặc kích ứng cho những người có mắt nhạy cảm, khô mắt nặng hoặc người sau phẫu thuật mắt. Vì vậy, phải dùng ngay sau khi mở và vứt bỏ lượng thuốc thừa.

- Thuốc cốm hạt hoặc thuốc bột uống đóng gói như thuốc hạ sốt (hapacol, efferalgan), men vi sinh, hoặc thuốc cốm trị hen suyễn (singulair dạng gói cốm). Khi đổ gói thuốc ra và hòa tan vào nước, thuốc bắt đầu bị oxy hóa và biến chất rất nhanh dưới tác động của môi trường; phải uống hết toàn bộ ngay sau khi pha, không tự ý chia liều hoặc bảo quản phần thuốc đã pha nếu tờ hướng dẫn sử dụng không cho phép.