Hàng loạt bị cáo trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt

Hàng chục bị cáo kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt

Hai bị cáo Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga (cùng là cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm), hai bị cáo Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn (cùng là cựu Cục phó) đều làm đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt. Ngoài ra, còn có 31 bị cáo khác cũng làm đơn xin giảm nhẹ hình phạt, trong đó có 13 bị cáo xin được hưởng án treo.

Hội đồng xét xử

Trước đó, trong các ngày từ 5 - 14/1, TAND TP. Hà Nội đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm và tuyên phạt 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm gồm: Nguyễn Thanh Phong bị Tòa tuyên phạt 20 năm tù, Trần Việt Nga 15 năm tù; 2 cựu Cục phó là Nguyễn Hùng Long 12 năm tù và Đỗ Hữu Tuấn 7 năm tù; 30 cán bộ dưới quyền bị đề nghị các mức án từ 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 9 năm tù về cùng tội “Nhận hối lộ”.

Đối với nhóm 21 bị cáo bị xét xử về tội “Đưa hối lộ”, Tòa đã tuyên phạt các mức án gồm: Trần Thị Quỳnh Trang (dược sĩ, trú tại phường Việt Hưng, Hà Nội) 5 năm 6 tháng tù, Nguyễn Việt Anh (cựu Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Balactan Việt Nam) 4 năm 6 tháng tù; Lê Thị Thu Hà (trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội), Lại Thị Thu Anh (Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Great Health Việt Nam), Nguyễn Thị Vinh (lao động tự do) và Quách Thị Trà My (nhân viên kinh doanh Công ty Trách nhiệm hữu hạn xuất, nhập khẩu hóa dược IPM) cùng lĩnh 3 năm 6 tháng tù.

18 bị cáo còn lại bị đề nghị các mức án từ 15 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 26 tháng tù.

Theo bản án sơ thẩm, quá trình thực hiện Nghị định 15/2018 (quy định về “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm chưa có trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định phải đăng ký bản công bố sản phẩm tại Bộ Y tế”) có nhiều nội dung mới gây khó cho các cá nhân, doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, nhất là các yêu cầu liên quan đến cung cấp tài liệu khoa học chứng minh công dụng, liều dùng của sản phẩm. Lợi dụng những khó khăn, bất cập trên, các chuyên viên, lãnh đạo đơn vị chuyên môn liên quan tại Cục An toàn thực phẩm đã nhiều lần gửi văn bản yêu cầu các cá nhân, doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, gây khó khăn hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ nhằm trục lợi.

Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong.

Đối với các doanh nghiệp vì mục tiêu lợi nhuận, để tránh việc xét duyệt hồ sơ và công bố sản phẩm bị kéo dài dẫn đến không thể sản xuất, đưa sản phẩm ra lưu thông ngoài thị trường nên nhiều đơn vị, cá nhân khi làm hồ sơ đã chủ động đề nghị đưa tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng/1 hồ sơ ngoài lệ phí phải nộp theo quy định để rút ngắn thời gian thẩm định, hợp thức hóa hồ sơ không đủ điều kiện để được cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận, giấy chứng nhận GMP.

Kết quả điều tra xác định trong thời gian từ 2018 đến 2024, Nguyễn Thanh Phong cùng 34 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm đã có hành vi nhận hối lộ hơn 107 tỷ đồng của 21 bị cáo là các cá nhân, doanh nghiệp.

Trong đó, Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga bị Tòa xác định là người giữ vai trò chính, chủ mưu, cầm đầu, đưa ra chủ trương nhận tiền hối lộ và phân chia theo cấp bậc. Tổng số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là gần 94 tỷ đồng, cấp giấy xác nhận là hơn 12 tỷ đồng và giấy chứng nhận GMP là hơn 1 tỷ đồng.

Kiến nghị tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý an toàn thực phẩm

Ngoài tuyên phạt các mức án tù nghiêm khắc, HĐXX sơ thẩm còn đưa ra nhiều kiến nghị nhằm ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Theo HĐXX, vụ án "Đưa hối lộ" và "Nhận hối lộ" xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế cho thấy một số bất cập, hạn chế trong thể chế quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, đặc biệt trong quy trình hoạt động thẩm định, cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo và thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận GMP; công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ và cơ chế kiểm soát quyền lực trong cơ quan hành chính nhà nước. Quy trình hành chính phức tạp, thiếu minh bạch, tạo kẽ hở cho cơ chế "xin - cho", phụ thuộc nhiều vào ý chí chủ quan của công chức thực thi công vụ.

Các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm.

Kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nghiên cứu, ban hành các quy định nhằm tăng cường công khai, minh bạch, rõ ràng quy trình, thủ tục hành chính trong hoạt động thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp Giấy chứng nhận GMP, cũng như các lĩnh vực quản lý khác về an toàn thực phẩm.

Các tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục hành chính cần được niêm yết, công bố công khai, đầy đủ, dễ tiếp cận; đẩy mạnh thực hiện hành chính công điện tử, hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và cán bộ, công chức, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực.

Đồng thời, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức thực thi công vụ; tăng cường công tác hậu kiểm, kiểm soát định kỳ đối với các sản phẩm do doanh nghiệp tự công bố; thường xuyên kiểm tra, giám sát nội bộ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực thi công vụ.

Mạnh Hùng