Hàng trăm đơn kiện cáo buộc thuốc giảm cân GLP-1 gây tổn thương thị lực vĩnh viễn

Một làn sóng pháp lý đang nhắm vào 2 tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới là Novo Nordisk và Eli Lilly.

Hàng trăm người tiêu dùng tại Mỹ đã đồng loạt nộp đơn kiện, cáo buộc các dòng thuốc điều trị đái tháo đường và giảm cân phổ biến thuộc nhóm GLP-1 như Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Zepbound hay Trulicity của 2 hãng này gây tổn thương thị giác nghiêm trọng. 

Nguyên nhân trung tâm của các vụ kiện liên quan đến chứng bệnh hiếm gặp mang tên thiếu máu cục bộ dây thần kinh thị giác phía trước không do viêm động mạch, thường được các chuyên gia y tế gọi là đột quỵ mắt.

Các dòng thuốc điều trị đái tháo đường và giảm cân phổ biến thuộc nhóm GLP-1 đang bị hàng trăm đơn kiện cáo buộc gây tổn thương thị lực nghiêm trọng. Ảnh: Moneywise

Nhiều bệnh nhân chia sẻ câu chuyện bàng hoàng khi thị lực suy giảm đột ngột sau thời gian ngắn sử dụng thuốc. Điển hình là trường hợp của một người đàn ông 63 tuổi được kê đơn Ozempic để kiểm soát bệnh đái tháo đường. 

Chỉ 4 tháng sau khi dùng thuốc, ông thức dậy và phát hiện một bên mắt không còn nhìn thấy gì. Do không biết nguyên nhân xuất phát từ đâu, bệnh nhân này tiếp tục duy trì liều dùng và hậu quả là con mắt còn lại cũng mất hoàn toàn thị lực vào năm sau, khiến ông trở thành người mù về mặt pháp lý. 

Hội Nhãn khoa Mỹ mô tả chứng đột quỵ mắt xảy ra khi dòng máu cung cấp cho dây thần kinh thị giác bị ngưng trệ hoặc giảm đột ngột. Bệnh thường khởi phát vào buổi sáng ngay sau khi ngủ dậy với biểu hiện mất thị lực nhanh chóng, nhìn mờ, giảm khả năng nhận biết màu sắc hoặc xuất hiện khoảng tối trong tầm nhìn. 

Điều nguy hiểm nhất là hiện chưa có bất kỳ phương pháp y khoa nào có thể phục hồi các tổn thương dây thần kinh thị giác do căn bệnh này gây ra, đồng nghĩa với việc bệnh nhân phải đối mặt với nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.

Nghi vấn y khoa và khuyến cáo từ chuyên gia

Trong các hồ sơ đệ trình lên tòa án, phía nguyên đơn cho rằng các hãng dược đã biết hoặc buộc phải biết về nguy cơ biến chứng mắt nhưng cố tình che giấu hoặc không đưa ra cảnh báo đầy đủ trên nhãn sản phẩm tại thị trường Mỹ. 

Trong khi đó, tại thị trường Châu Âu, nhãn cảnh báo của các dòng thuốc chứa hoạt chất semaglutide như Ozempic hay Wegovy đã được cập nhật thông tin về rủi ro biến chứng mắt hiếm gặp này. Luật sư đại diện cho các nạn nhân khẳng định việc thiếu thông tin cảnh báo khiến người tiêu dùng lầm tưởng đây là những viên thuốc hoàn toàn vô hại.

Dù vậy, giới nghiên cứu y khoa vẫn ghi nhận nhiều ý kiến trái chiều về mối liên hệ trực tiếp giữa nhóm thuốc GLP-1 và chứng đột quỵ mắt. Một số phân tích dữ liệu quy mô lớn, được công bố trên các tạp chí y khoa uy tín, cho thấy nguy cơ mắc bệnh ở người dùng semaglutide cao hơn so với người dùng các nhóm thuốc điều trị tiểu đường khác. 

Điều nguy hiểm nhất là hiện chưa có bất kỳ phương pháp y khoa nào có thể phục hồi các tổn thương dây thần kinh thị giác do chứng đột quỵ mắt gây ra. Ảnh minh họa: iStock

Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh đây mới chỉ là những nghiên cứu quan sát và chưa thể khẳng định thuốc là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh. Ngoài ra, bản thân những yếu tố như tuổi tác, bệnh đái tháo đường, cao huyết áp hay mỡ máu cao đã là những nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng suy giảm thị lực.

Phản ứng trước làn sóng pháp lý, cả Novo Nordisk và Eli Lilly đều kiên quyết bác bỏ các cáo buộc và khẳng định sẽ bảo vệ sự an toàn của sản phẩm tới cùng. Đại diện các hãng dược khẳng định an toàn của bệnh nhân là ưu tiên hàng đầu và các dữ liệu lâm sàng suốt nhiều năm qua chứng minh rủi ro của thuốc đã được kiểm soát tốt. 

Các công ty cũng chỉ ra rằng, những người mắc bệnh đái tháo đường vốn đã có nguy cơ biến chứng về mắt cao hơn người bình thường. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) hiện vẫn trong quá trình rà soát dữ liệu và chưa đưa ra kết luận chính thức hay phát lệnh cảnh báo.

Trước những thông tin trái chiều gây lo lắng, các chuyên gia y tế khuyến cáo bệnh nhân tuyệt đối không nên tự ý ngừng sử dụng thuốc nếu không có sự chỉ định của bác sĩ điều trị. Lợi ích sức khỏe mà các dòng thuốc GLP-1 mang lại trong việc kiểm soát đường huyết và cải thiện tình trạng béo phì vẫn lớn hơn rất nhiều so với rủi ro biến chứng hiếm gặp. 

Ngoài ra, nhiều bác sĩ chuyên khoa mắt đề xuất người bệnh nên thực hiện thăm khám sức khỏe thị giác định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ở dây thần kinh thị giác trước khi bắt đầu lộ trình điều trị bằng thuốc.