Hàng trăm trai tráng'xứ Đoài' cởi trần rủ nhau xuống sông thi bắt cá

Về vùng ven sông Tích những ngày này, du khách có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh hàng trăm trai tráng lội bì bõm, tay vung những cây sào dài, cùng nhau gõ mạnh xuống mặt nước, tiếng 'dập sào' vang thành nhịp, cá vỡ đàn, người hò reo. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Hoạt động đó không chỉ là nghề đánh bắt, mà đã hóa thành nghi lễ, thành phần sinh hoạt lễ hội đặc sắc gắn với đình làng: lễ hội truyền thống đình Tường Phiêu. Lễ hội này hiện được tổ chức mỗi dịp đầu Xuân thường rơi vào các ngày 14-16 tháng Giêng Âm lịch và đã được địa phương đưa vào hệ thống di sản văn hóa phi vật thể. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Dù dập sào nhiều khi diễn ra cao điểm vào các tháng nước xuống (cuối Thu - đầu Đông) nhưng ở Tường Phiêu (Phúc Thọ, Hà Nội) nghi thức 'đánh cá dâng' được đưa vào chương trình lễ hội xuân. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Ông Nguyễn Đức Kỳ (70 tuổi) chủ tế đình làng Tường Phiêu cho biết: "Lễ hội không biết có từ bao giờ, nhưng cứ 3 năm một lần, vào những năm Tí, Ngọ, Mão, Dậu, người dân làng lại nô nức tổ chức thi bắt cá để giữ lại những truyền thống tốt đẹp người dân Tường Phiêu."

Trong các ngày lễ chính (khoảng 14-16 tháng Giêng âm lịch), cộng đồng tổ chức rước kiệu, dâng hương, và phần lễ tế Thánh Tản Viên - vị thần liên quan mật thiết tới vùng núi Ba Vì và truyền thuyết dân gian về người dạy nghề, trị thủy cho dân làng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Chiều 2/3 (tức 14 tháng Giêng Âm lịch) tại khu vực Tường Phiêu (xã Phúc Thọ, Hà Nội), hàng trăm trai tráng hay còn gọi là 'dập thủ' đã mang sào tre ra bờ sông Tích sẵn sàng cho một mùa lễ hội bội thu cá. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Lễ hội đánh cá truyền thống nổi tiếng tại Phúc Thọ, Hà Nội là tục 'dập sào bắt cá' trên sông Tích, gắn liền với di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu (xã Phúc Thọ). (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Dù dập sào nhiều khi diễn ra cao điểm vào các tháng nước xuống (cuối Thu - đầu Đông), ở Tường Phiêu nghi thức 'đánh cá dâng' được đưa vào chương trình lễ hội xuân. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Khi xuống sông, những người đàn ông đứng thành hàng ngang, tay cầm sào tre dập mạnh xuống nước. Con cá nào lọt vào trong khung sẽ quẫy mạnh, người dập sào sẽ gỡ cá khỏi lưới hoặc lặn xuống để bắt lên. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Lễ hội vừa là dịp tưởng nhớ ân đức của Đức Thánh Tản có công trị thủy, dạy dân đánh cá, vừa là dịp tụ họp đông đảo nhân dân tham gia. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Lễ hội dập sào bắt cá tại Tường Phiêu là minh chứng rõ rệt cho cách cộng đồng nông nghiệp ven sông gắn bó nghề nước với đời sống tín ngưỡng; đó là một di sản 'sống' không chỉ tồn tại trong sách vở mà được tái hiện chân thực qua tiếng sào gõ, tiếng hò, và con cá được dâng lên ban thờ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Việc giữ gìn lễ hội đòi hỏi cả sự tôn trọng truyền thống lẫn sáng tạo trong hình thức tổ chức để phù hợp bối cảnh đương đại: bảo tồn nghi lễ chính, đồng thời tạo ra không gian cho thế hệ trẻ tham gia, học hỏi và hiểu được ý nghĩa của những hành động tưởng như bình dị như cú dập sào nghe qua thô kệch nhưng ẩn chứa cả một hệ giá trị đồng thời là ký ức cộng đồng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Lễ hội đánh cá thể hiện đặc sắc bản sắc xứ Đoàn - một tên gọi địa phương phản ánh cách tổ chức, tập tục, và mạng lưới làng xã đặc trưng của vùng Phúc Thọ. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

'Dập thủ' Vương Đức Du (29 tuổi) đến từ Lại Thượng (Thạch Thất, Hà Nội) tỏ ra vui sướng khi là một trong những người đầu tiên bắt được cá to. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Anh Du cho biết, dù là năm đầu tiên tham gia lễ hội nhưng anh cảm thấy rất vui và hào hứng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Lễ hội cũng tôn vinh nét văn hóa lâu đời, cầu mong mưa thuận gió hòa và tưởng nhớ công ơn Đức Thánh Tản Viên. Đây là không gian văn hóa đặc sắc, mang đậm màu sắc dân gian xứ Đoài. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Tiếng sào tre đập xuống mặt nước chan chát, tiếng hò gọi nhau rộn ràng, tạo nên bức tranh sinh hoạt dân dã, đậm đà hồn quê ven sông. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Một buổi dập sào kết thúc, gần như ai cũng được 1 xâu cá nặng xách về. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Trong nghi lễ dâng cá, con cá lớn nhất được tuyển lựa, quỳ trước ban thờ và được coi như vật cúng để tạ ơn và cầu phúc cho một năm yên lành, mùa màng bội thu. Hình thức này phản ánh mối liên hệ chặt chẽ giữa sinh kế sông nước và niềm tin tâm linh ở cộng đồng. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)