Hàng triệu chủ tài khoản nhận một cảnh báo, hơn 6.300 tỷ phải tạm dừng

Tại buổi họp báo thông tin kết quả điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng 9 tháng diễn ra chiều 7/10, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước đã có cập nhật về hiệu quả hoạt động của Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO).

Tạm dừng giao dịch hơn 6.300 tỷ đồng có nguy cơ bị lừa đảo

Phó thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết trong 9 tháng qua, nhà điều hành đã triển khai hệ thống cảnh báo này, góp phần tích cực trong công tác phòng ngừa rủi ro gian lận, lừa đảo trong hoạt động thanh toán trên kênh số. Đồng thời, NHNN cũng phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Thông tin rõ hơn, ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) cho biết hệ thống SIMO đã triển khai thu thập báo cáo từ 150 đơn vị và chia sẻ cho 21 đơn vị khai thác (gồm 16 ngân hàng và 5 trung gian thanh toán). Đến nay, hệ thống đã phát cảnh báo tới hơn 5,6 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,9 triệu lượt khách hàng phải tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch hơn 6.300 tỷ đồng.

Ông Lê Hoàng Chính Quang - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) chia sẻ thông tin tại họp báo. Ảnh: SBV.

SIMO là hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán do NHNN chủ trì xây dựng nhằm chống lừa đảo trực tuyến. Chức năng chính của hệ thống gồm: Cảnh báo thời gian thực (hiển thị thông báo ngay trên màn hình giao dịch nếu tài khoản hoặc ví điện tử nhận tiền nằm trong danh sách nghi ngờ gian lận); Liên thông dữ liệu (tập hợp và chia sẻ dữ liệu tài khoản đáng ngờ giữa NHNN, các tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán và Bộ Công an); và Ngăn chặn dòng tiền (cho phép chủ tài khoản dừng giao dịch hoặc giúp ngân hàng ngăn chặn/yêu cầu xác thực lại trước khi tiền chuyển đi).

Cũng liên quan tới việc phòng ngừa rủi ro phát sinh trên kênh số, NHNN cho biết đã hoàn thành việc làm sạch dữ liệu tài khoản của ngành. Theo đó, đến ngày 2/10, đã có hơn 178 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc VNeID, tương đương 100% tổng lượng tài khoản phát sinh giao dịch trên kênh số.

Đúng số, đúng giọng, đúng mặt, vẫn phải kiểm chứng

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao và lừa đảo ngày càng diễn biến phức tạp, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) cho biết nhà điều hành đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, nghiệp vụ và phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý tấn công mạng và gian lận, lừa đảo trên không gian mạng.

Bên cạnh việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về an toàn, bảo mật giao dịch ngân hàng, NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại có biện pháp bảo vệ hệ thống thông tin trước nguy cơ tấn công mạng. Trong đó yêu cầu các tổ chức tín dụng phân loại và bảo vệ hệ thống thông tin theo cấp độ; tăng cường giám sát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi tấn công, khai thác lỗ hổng, mã độc…

Đối với ứng dụng Mobile Banking, NHNN yêu cầu các ngân hàng phải có khả năng phát hiện và dừng hoạt động trên thiết bị can thiệp (bị root, jailbreak), ứng dụng bị chỉnh sửa hoặc có phần mềm can thiệp trái phép; công nghệ chống giả mạo sinh trắc học phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ISO 30107 cấp độ 2…

NHNN cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường các lớp xác thực tại những khâu có nguy cơ cao như mở tài khoản, đăng nhập trên thiết bị mới, thay đổi phương thức xác thực. Yêu cầu giám sát giao dịch bất thường, liên hệ xác minh với khách hàng; đồng thời hiển thị cảnh báo khi khách hàng chuyển tiền tới tài khoản có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo.

“Trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo ngày càng tinh vi, chúng tôi khuyến nghị người dân ghi nhớ một nguyên tắc đơn giản: dù thấy đúng số, nghe đúng giọng, nhìn đúng mặt, vẫn phải kiểm chứng trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin”, ông Quang nói.

Hiện nay, số điện thoại hiển thị có thể bị giả mạo; điện thoại, SIM, tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin của người quen có thể bị chiếm quyền; hình ảnh và giọng nói có thể được tạo ra bằng AI.

“Đúng số chưa chắc đã đúng người; ngay cả khi đúng là người quen, họ cũng có thể đang bị kẻ gian lợi dụng, dẫn dắt”, ông nói và cảnh báo khi nhận được bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến chuyển tiền, tài khoản ngân hàng hoặc thông tin cá nhân, người dân cần thực hiện 5 nguyên tắc an toàn tối thiểu.

Một là, không vội vàng. Càng bị thúc giục, đe dọa hoặc yêu cầu giữ bí mật, càng phải cảnh giác. Khi ứng dụng ngân hàng hiển thị cảnh báo tài khoản người nhận có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, cần dừng giao dịch ngay.

Hai là, kiểm chứng qua một kênh độc lập. Chủ động gọi lại theo số điện thoại đã lưu từ trước, không trao đổi tiếp trên chính cuộc gọi, tin nhắn vừa nhận; hỏi thêm người thân khác; liên hệ ngân hàng.

Ba là, không cung cấp mật khẩu, mã PIN, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả nhân viên ngân hàng; không quay video khuôn mặt, không thực hiện xác thực sinh trắc học, không gửi ảnh giấy tờ tùy thân theo yêu cầu của người lạ.

Bốn là, không bấm vào đường link, không quét mã QR, không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn qua cuộc gọi, tin nhắn chưa được kiểm chứng.

Năm là, nếu đã lỡ cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền, cần liên hệ ngay tổng đài hoặc điểm giao dịch gần nhất của ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản, dịch vụ ngân hàng điện tử và tra soát giao dịch; đồng thời trình báo cơ quan Công an, giữ lại tin nhắn, số tài khoản, lịch sử cuộc gọi làm bằng chứng. Không chờ đến khi chắc chắn mình bị lừa mới báo, vì càng chậm trễ, khả năng ngăn chặn càng thấp.