Hàng xuất khẩu cần thích ứng với chuẩn SPS mới

Những điều chỉnh về an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất và kiểm dịch tại nhiều thị trường đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ ứng phó sang chủ động tuân thủ.

Nhiều thị trường điều chỉnh tiêu chuẩn nhập khẩu

Theo tổng hợp của Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp Quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong nửa đầu tháng 11/2026, các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đưa ra 42 thông báo SPS, gồm 24 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 18 thông báo đã có hiệu lực. Nội dung điều chỉnh tập trung vào giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm, chỉ tiêu an toàn thực phẩm, vật liệu tiếp xúc với thực phẩm và yêu cầu kiểm dịch thực vật.

Đối với vật liệu nhựa tái chế tiếp xúc với thực phẩm, Quy định (EU) 2026/2376 sửa đổi Quy định (EU) 2022/1616 yêu cầu có tuyên bố tuân thủ trong các khâu lưu thông.

Đối với vật liệu nhựa tái chế tiếp xúc với thực phẩm, Quy định (EU) 2026/2376 sửa đổi Quy định (EU) 2022/1616 yêu cầu có tuyên bố tuân thủ trong các khâu lưu thông.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) có 3 thông báo liên quan đến sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh và vật liệu nhựa tái chế tiếp xúc với thực phẩm. Trong đó, dự thảo sửa đổi Quy định (EC) số 2073/2005 đề xuất bổ sung tiêu chí an toàn đối với độc tố cereulide do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra trong sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và thực phẩm dùng cho mục đích y tế đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh. Mức giới hạn được đề xuất là 0,1 µg/kg đối với sản phẩm dạng khô và 0,0125 µg/L đối với sản phẩm dạng lỏng dùng ngay. Thời hạn góp ý dự thảo đến ngày 12/1/2027.

EU cũng đề xuất sửa đổi mức giới hạn tối đa dư lượng (MRL) thuốc bảo vệ thực vật trong sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Theo đó, 16 hoạt chất được quy định mức MRL từ 0,001-0,008 mg/kg; các hoạt chất không được phép sử dụng áp dụng mức 0,003 mg/kg. Thời hạn góp ý đến ngày 9/1/2027.

Đối với vật liệu nhựa tái chế tiếp xúc với thực phẩm, Quy định (EU) 2026/2376 sửa đổi Quy định (EU) 2022/1616 yêu cầu có tuyên bố tuân thủ trong các khâu lưu thông. Hàng nhập khẩu là nhựa PET tái chế và sản phẩm từ PET tái chế phải xuất trình tuyên bố này khi thông quan. Quy định có hiệu lực từ ngày 18/11/2026.

Tại khu vực châu Á, Hàn Quốc đưa ra 3 thông báo liên quan đến thực phẩm chức năng, nguyên liệu thực phẩm mới và phụ gia thực phẩm. Các dự thảo đề xuất bổ sung 3 nguyên liệu mới gồm canxi L-methylfolate, magie citrat và sắt (II) citrat; đồng thời điều chỉnh quy định sử dụng một số nguyên liệu chức năng, lợi khuẩn và yêu cầu cảnh báo đối với một số thành phần như chiết xuất trà xanh, dầu gan cá mập chứa alkoxyglycerol và theanine. Thời hạn góp ý đến ngày 3/1/2027.

Ấn Độ cũng đề xuất sửa đổi quy định về giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong trà, với mức 20 mg/kg đối với Acetamiprid và 50 mg/kg đối với Imidacloprid. Một dự thảo khác đề xuất không cho phép bổ sung sucrose và fructose vào sản phẩm dành cho trẻ sơ sinh đến 6 tháng tuổi. Cả hai dự thảo đều có thời hạn góp ý đến ngày 5/1/2027.

Trong khi đó, Canada điều chỉnh danh mục thành phần bổ sung được phép sử dụng đối với vitamin B6 và selen, trong đó xem xét lượng tối đa và yêu cầu cảnh báo trên nhãn dựa trên các đánh giá khoa học cập nhật. Nước này đồng thời đề xuất cho phép sử dụng một số chất, enzyme trong thực phẩm và không tiếp tục cho phép sử dụng chloropentafluoroethane, octafluorocyclobutane làm phụ gia thực phẩm.

Chủ động cập nhật quy định để giữ thị trường xuất khẩu

Không chỉ các quy định về an toàn thực phẩm, yêu cầu kiểm dịch thực vật tại nhiều thị trường cũng có những điều chỉnh đáng chú ý, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu nông sản và sản phẩm có nguồn gốc thực vật.

Brazil thông báo cập nhật yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với vật liệu nhân giống cây hoa baby nhập khẩu từ mọi nguồn gốc. Quy định mới loại bỏ hai loài dịch hại khỏi danh sách khai báo bổ sung đối với cây con và cành giâm, có hiệu lực từ ngày 6/11/2026. Bên cạnh đó, nước này đề xuất bổ sung hoạt chất sinh học Trichoderma yunnanense và sửa đổi chuyên khảo về hoạt chất Priestia megaterium trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật, với thời hạn góp ý đến ngày 8/1/2027.

Tại New Zealand, tiêu chuẩn sức khỏe nhập khẩu đối với cây trồng dùng để nhân giống được cập nhật theo hướng không áp dụng một số biện pháp bổ sung đã đề xuất đối với 14 chi cây ký chủ, đồng thời mở lại luồng nhập khẩu đối với 7 chi cây trồng. Tiêu chuẩn có hiệu lực từ ngày 9/11/2026.

Tuy nhiên, New Zealand cũng ban hành biện pháp khẩn cấp yêu cầu xét nghiệm phân tử bắt buộc đối với virus hoại tử bên trong quả nho trên cây Vitis, đồng thời bổ sung biện pháp kiểm soát vi khuẩn Xylella fastidiosa trên cây Daphne và Punica. Các yêu cầu này cũng có hiệu lực từ ngày 9/11/2026.

Một động thái đáng chú ý khác đến từ Mexico. Nước này đề xuất nghị định cấm 73 hoạt chất bảo vệ thực vật, bổ sung 38 hoạt chất so với nghị định ban hành ngày 4/9/2025. Dự thảo quy định thời gian chuyển tiếp đối với các hoạt chất bổ sung: giấy phép nhập khẩu, xuất khẩu còn hiệu lực chỉ được thực hiện trong 30 ngày kể từ khi nghị định có hiệu lực; hoạt động sản xuất, phối trộn, đóng gói được duy trì trong 60 ngày; việc kinh doanh, phân phối và sử dụng hàng tồn kho tối đa một năm. Sau thời hạn này, sản phẩm chưa tiêu thụ phải được chuyển đi xử lý hoặc tiêu hủy trong vòng 6 tháng. Thời hạn góp ý dự thảo đến ngày 8/1/2027.

Ngoài ra, Thụy Sĩ dự thảo bổ sung 36 enzyme được sản xuất từ vi sinh vật biến đổi gen và riboflavin sản xuất bằng chủng Bacillus subtilis biến đổi gen vào danh mục được phép sử dụng trong thực phẩm, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2/2027. Thời hạn góp ý đến ngày 14/1/2027.

Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất quy định mới đối với mứt quả, thạch quả, mứt quả nghiền và hạt dẻ nghiền có bổ sung chất tạo ngọt. Dự thảo đưa ra yêu cầu về tỷ lệ quả tối thiểu, hàm lượng chất khô hòa tan và ghi nhãn sản phẩm, trong đó có điều kiện sử dụng thông tin “ít đường”. Thời hạn góp ý đến ngày 3/1/2027.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho hay, những thay đổi trên cho thấy yêu cầu SPS tại các thị trường xuất khẩu ngày càng đa dạng, không chỉ dừng ở kiểm soát dịch bệnh, dư lượng hóa chất mà còn mở rộng sang thành phần sản phẩm, phụ gia, công nghệ chế biến, bao bì và truy xuất tuân thủ.

Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, việc cập nhật thông báo SPS cần được xem là một phần của hoạt động quản trị thị trường, thay vì chỉ xử lý khi lô hàng gặp vướng mắc tại cửa khẩu. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, giới hạn dư lượng, nhãn hàng hóa và hồ sơ chứng minh sự phù hợp với quy định của từng thị trường.

Đặc biệt, các thông báo đang trong giai đoạn lấy ý kiến là cơ hội để cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp nghiên cứu, phản hồi những quy định có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Việc tham gia góp ý từ sớm giúp doanh nghiệp nắm bắt xu hướng điều chỉnh tiêu chuẩn, đồng thời bảo vệ lợi ích thương mại khi quy định mới được ban hành. Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản, thực phẩm ngày càng phụ thuộc vào khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, năng lực cập nhật và tuân thủ SPS không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện để duy trì đơn hàng, hạn chế rủi ro và nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt Nam.

Văn phòng SPS Việt Nam đề nghị các cơ quan, đơn vị, hiệp hội nghiên cứu nội dung các thông báo và gửi góp ý bằng tiếng Anh, tiếng Việt (nếu có) trước 3 ngày so với thời hạn của từng thông báo để Văn phòng tổng hợp, gửi quốc gia đăng thông báo.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương: https://congthuong.vn/hang-xuat-khau-can-thich-ung-voi-chuan-sps-moi-481479.html