Hành tinh không có sao mẹ: Liệu sự sống có thể tồn tại trong bóng tối vũ trụ?
Trong bóng tối giữa các vì sao, có những thế giới không quay quanh bất kỳ Mặt Trời nào mà vẫn lang thang qua thiên hà.
Chúng được gọi là hành tinh lang thang, hay hành tinh tự do (rogue planets, free-floating planets). Khác với Trái Đất quay quanh Mặt Trời, những thế giới này không bị ràng buộc hấp dẫn với một ngôi sao nào. Chúng di chuyển đơn độc trong không gian liên sao, chìm trong bóng tối gần như tuyệt đối. NASA cho biết, những hành tinh như vậy có thể phổ biến hơn rất nhiều so với số lượng chúng ta đã phát hiện.
Ảnh: science.nasa
Một câu hỏi thú vị là: chúng từ đâu mà có? Một khả năng là chúng từng thuộc về một hệ hành tinh bình thường nhưng bị “đá” văng ra ngoài. Trong những hệ sao trẻ, các hành tinh khổng lồ có thể tương tác hấp dẫn rất mạnh với nhau. Một cuộc chạm trán đủ dữ dội có thể khiến một hành tinh mất quỹ đạo quanh ngôi sao mẹ và bị phóng thẳng vào không gian liên sao.
Nhưng có thể còn một con đường khác. Một số vật thể có khối lượng hành tinh dường như hình thành trực tiếp từ sự sụp đổ của những đám mây khí và bụi, theo cách tương tự sự hình thành của các ngôi sao, nhưng không tích tụ đủ vật chất để khởi động phản ứng nhiệt hạch. Những phát hiện gần đây về các hành tinh lang thang rất trẻ đang khiến ranh giới giữa “hành tinh” và “vật thể hình thành như sao” trở nên thú vị hơn.
Ảnh: svs.gsfc.nasa
Điều đáng kinh ngạc là chúng cực kỳ khó phát hiện. Một hành tinh không có sao mẹ gần như không có nguồn sáng để phản chiếu và thường rất lạnh. Các kính thiên văn thông thường vì thế có thể hoàn toàn bỏ qua nó. Các nhà thiên văn phải tận dụng một hiệu ứng đặc biệt gọi là thấu kính hấp dẫn vi mô. Khi một hành tinh lang thang tình cờ đi ngang trước một ngôi sao xa hơn, lực hấp dẫn của nó bẻ cong và khuếch đại ánh sáng của ngôi sao phía sau. Chỉ một đợt sáng rất ngắn có thể tiết lộ sự tồn tại của một thế giới vô hình.
Không còn ánh sáng sao, bề mặt của hành tinh có thể trở nên cực kỳ lạnh. Tuy nhiên, bên trong vẫn có thể tồn tại nhiệt do phóng xạ, nhiệt còn sót lại từ quá trình hình thành hoặc nhiệt thủy triều, tùy cấu tạo và lịch sử của từng hành tinh. Vì thế, ý tưởng rằng mọi hành tinh lang thang đều là những “quả cầu băng chết” có thể quá đơn giản.
Ảnh: jpl.nasa
Thậm chí, các nhà khoa học đang đặt câu hỏi táo bạo hơn: liệu một số thế giới không có Mặt Trời có thể duy trì môi trường thích hợp cho sự sống? Một đại dương nằm sâu dưới lớp băng, được sưởi ấm từ bên trong, về lý thuyết có thể tồn tại rất lâu mà không cần ánh sáng từ một ngôi sao.
Có lẽ điều kỳ lạ nhất về những hành tinh này là chúng nhắc chúng ta rằng một hành tinh không nhất thiết phải có “mặt trời riêng”. Trong thiên hà rộng lớn, có thể tồn tại vô số thế giới cô độc, trôi qua bóng tối giữa các vì sao mà không bao giờ được nhìn thấy trực tiếp.
Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi
Tin nóng
Những quả nho không hạt đã quá quen thuộc, nhưng vì sao chúng ta vẫn chưa dễ dàng có sầu riêng hay xoài hoàn toàn không hạt?
Vụ lật thuyền trên hồ Kariba ở Zimbabwe khiến lực lượng cứu hộ khẩn trương tìm kiếm người mất tích giữa lúc số nạn nhân chưa được xác định.
Tại hòn Bảy Cạnh, Vườn Quốc gia Côn Đảo, Cao Tấn Anh và mẹ là bà Nguyễn Thị Thúy Phượng đã cùng tham gia bảo tồn rùa biển trong chương trình của IUCN (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế). Giữa những đêm dài trên bãi biển, họ nhận ra rằng thiên nhiên không chỉ là nơi cần được bảo vệ, mà còn là nơi gắn kết và lưu giữ những khoảnh khắc của cuộc sống.
Nghiện video ngắn có thể dẫn đến ‘thối não’ và nguy hiểm hơn khi video ngắn AI đang xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng khiến việc gây nghiện dễ hơn.
Kết quả bẫy ảnh của Viện Sinh thái Miền Nam ghi nhận được những loài thú cực kỳ quý hiếm tại một khu rừng phòng hộ của thành phố Đà Nẵng, trong đó có Mang Trường Sơn, Sơn dương, Cầy vằn bắc, Chồn bạc má bắc.
Hàng triệu người dân châu Âu vừa có cơ hội hiếm hoi quan sát hiện tượng nhật thực toàn phần - lần đầu tiên xuất hiện tại lục địa này kể từ năm 1999.
Tin mới
Đêm 12/8 rạng sáng 13/8 (giờ Việt Nam), hàng triệu người tại châu Âu đã được chiêm ngưỡng nhật thực toàn phần hiếm gặp, khi Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, khiến bầu trời tối sầm trong thời gian ngắn. Đây là lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ hiện tượng thiên văn đặc biệt này có thể được quan sát tại một số khu vực ở châu Âu.
Đây là khoảnh khắc đáng kinh ngạc khi hành khách trên chuyến bay từ Anh đến Tây Ban Nha chứng kiến hiện tượng nhật thực toàn phần ngoạn mục giữa không trung.
Nông dân Hàn Quốc khốn đốn vì nắng nóng kỷ lục trong khi Trung Quốc ghi nhận mức nhiệt cao nhất từ trước đến nay và Nhật Bản phải trải qua những ngày được xếp vào diện "nóng khắc nghiệt".
Ngày 12/8/2026, giới yêu thiên văn có cơ hội được quan sát nhật thực toàn phần xuất hiện trên một dải hẹp đi qua phía Đông Greenland, phía Tây Iceland, miền Bắc Tây Ban Nha và một phần Đông Bắc Bồ Đào Nha.
Dưới đại dương bao la, tồn tại loài ký sinh trùng đặc biệt có khả năng ăn cụt lưỡi rồi tự biến mình thành bộ phận thay thế hoàn hảo cho vật chủ.
Từ một vụ cháy khách sạn, nữ sinh lớp 5 Hàn Quốc nảy ra ý tưởng biến phụ kiện điện thoại thành thiết bị hỗ trợ hô hấp khi sơ tán.
Với mục tiêu hướng tới xây dựng Quảng Trị trở thành mô hình điểm “Tỉnh an toàn với động vật hoang dã (ĐVHD)”, đầu năm 2026, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt kế hoạch hoạt động của dự án “Tăng cường thực thi pháp luật và thay đổi hành vi tiêu thụ ĐVHD, giai đoạn 2025-2027” do Tổ chức WildAid INC Hoa Kỳ tài trợ thông qua Công ty TNHH Không vì lợi nhuận Choice.
Đêm 12/8, rạng sáng 13/8 theo giờ Hà Nội, nhật thực toàn phần phủ bóng nhiều khu vực châu Âu, thu hút hàng triệu người. Cùng thời điểm, mưa sao băng Perseids đạt cực đại, tạo nên một đêm thiên văn đặc biệt.