Hành trình của trách nhiệm và lòng tri ân

Trong chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tại công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh, sau 2 tuần khai quật, các lực lượng đã tìm thấy 100 hài cốt liệt sĩ. Câu chuyện về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, đơn vị Tiểu đoàn 1 Long An, Quân Giải phóng miền Nam với nhiều di vật mang tên anh được tìm thấy đang làm lay động con tim của triệu triệu người dân cả nước.

Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên ngã xuống trong trận chiến ác liệt tại khu vực cầu Chữ Y, trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Sự trở về của anh là niềm an ủi to lớn đối với gia đình, trong đó có bà Nguyễn Thị Lệ, người yêu của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, sau gần 6 thập kỷ chờ đợi (nay bà Nguyễn Thị Lệ đã được Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh công nhận vợ liệt sĩ). Hài cốt liệt sĩ được tìm thấy cũng là minh chứng sinh động cho quyết tâm của thế hệ hôm nay trong hành trình tri ân những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Chiến tranh lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng vẫn còn hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định được danh tính. Sau mỗi con số ấy là một người con chưa được trở về với quê hương; một người chồng, người cha chưa được trở về với gia đình, dù trong một hình hài khác. Cũng sau mỗi con số ấy là biết bao người mẹ, người cha, người vợ, người con, người yêu và đồng đội, bạn bè vẫn đau đáu một khát vọng đến nao lòng: muốn biết người thân của mình đang nằm lại nơi đâu trên dải đất hình chữ S thân yêu.

Bởi vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa bao giờ chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của các lực lượng chức năng. Đó cũng là trách nhiệm chính trị, là mệnh lệnh từ trái tim, là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn gìn giữ.

Chiến dịch cao điểm “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai trên phạm vi cả nước huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Từ lực lượng quân đội, công an, các ngành chức năng đến các địa phương, các cựu chiến binh và nhân dân chung sức rà soát hồ sơ, thu thập thông tin, đối chiếu tư liệu, khảo sát thực địa, ứng dụng khoa học, công nghệ và giám định ADN để từng bước đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình.

Đằng sau mỗi cuộc khai quật là biết bao mồ hôi, công sức và trách nhiệm. Những cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, lần giở ký ức để chỉ từng vị trí chôn cất đồng đội; là sự tận tụy của các nhà khoa học miệt mài xác minh từng mẫu ADN; là sự sẻ chia của nhân dân ở những vùng đất từng diễn ra chiến sự; là những người lính hôm nay âm thầm đào từng mét đất, nhặt nâng niu từng kỷ vật còn sót lại bên thi thể các anh chị đã hòa trong lòng đất.

Trong nỗ lực chung ấy của cả nước, thành phố Đà Nẵng là một trong những địa phương nhanh chóng triển khai các nhiệm vụ của “Chiến dịch 500 ngày đêm”. Thành phố đã thành lập Đội tìm kiếm, tập trung rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu liệt sĩ, xác minh thông tin các phần mộ, phối hợp với các đơn vị quân đội và các địa phương trong cả nước tổ chức nhiều đợt khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; đồng thời đẩy mạnh công tác thu thập, số hóa thông tin và xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Theo hồ sơ, dữ liệu kết luận địa bàn đợt 1, thành phố Đà Nẵng còn 7.232 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập; 612 khu vực xác định đến cấp thôn, tổ dân phố cần tiếp tục xác minh, kết luận với 13.130 thông tin mộ liệt sĩ. Các lực lượng chức năng của thành phố đã và đang tổ chức tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ tại hang Đá Sập (hang Thương nghiệp K600) thuộc thôn Đại Đồng (xã Hà Nha); các xã, phường trên địa bàn thành phố triển khai nhanh chóng việc quy tập, khai quật, thu nhận mẫu từ hàng nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính để phục vụ giám định ADN.

Mục tiêu “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, thành phố Đà Nẵng quyết tâm tìm kiếm, quy tập 390 hài cốt liệt sĩ (trong năm 2026 phấn đấu tìm kiếm, quy tập 260 hài cốt liệt sĩ); hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu, số hóa thông tin và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đối với 25.485 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong 144 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn; triển khai bổ sung dữ liệu kết luận địa bàn, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đợt 2 theo hướng dẫn của Ban chỉ đạo quốc gia.

Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là một cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm xa cách. Mỗi danh tính được xác định là thêm một gia đình khép lại hành trình mòn mỏi kiếm tìm. Điều thiêng liêng nhất của “Chiến dịch 500 ngày đêm” này không nằm ở những con số thống kê, mà ở giá trị nhân văn sâu sắc mà nó mang lại. Đó là sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; là nỗ lực không ngừng nghỉ của cả hệ thống chính trị trong hành trình đưa các anh trở về với gia đình, người thân.