Hành trình làm chủ của nông dân Lâm Đồng Bài 3: Hướng đến chủ thể của giàu có, hiện đại, bản sắc bền vững

Đóng gói hoa tại Dalat Hasfarm

“Dây neo” từ văn hóa

Nắng chiều vàng trên những mái nhà được xây cất theo phong cách hiện đại, trải qua những vườn rau được chăm chút, những nhà màng, nhà kính tinh tươm… Không ai nghĩ đây là làng của đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng sự thật, đây là xóm 2, nơi sinh sống tập trung của hơn 200 hộ đồng bào Churu thuộc thôn Ka Đô mới (xã Ka Đô).

Ông Tou Neh Đông - Trưởng thôn Ka Đô mới là người K’ho có vợ là người Churu, khoe rằng hiện xóm 2 không có hộ nghèo, chỉ có 2 hộ cận nghèo vì cả 2 không còn sức lao động. Đồng bào có cuộc sống khấm khá, bắt đầu từ năm 2006, khi người dân được tập huấn khoa học kỹ thuật, giao lưu học hỏi để chuyển từ trồng lúa, bắp, chăn nuôi nhỏ lẻ sang trồng rau màu nên dần có nguồn thu nhập tốt. Ông còn nhớ, năm 2017, với 1 mẫu trồng cà chua, gia đình ông thu về 600 triệu đồng/vụ. Nhà cửa trong thôn được xây dựng khang trang tập trung vào những năm 2016 - 2018.

Màn biểu diễn của đội văn nghệ dân tộc Chu Ru, xã Ka Đô

Đây cũng là thời gian mà văn hóa của các dân tộc thiểu số (Churu, K’ho, Raglai) tại thôn bắt đầu được chú tâm nhiều, khẳng định bản sắc riêng. Riêng người Churu quy tụ cả 1 đội sử dụng nhạc cụ, cồng chiêng hát múa với 30 người. Xôm tụ hơn, còn lựa chọn ra 1 đội 12 người chuyên chạy show biểu diễn tại điểm du lịch canh nông ở xã Quảng Lập và một số xã, đơn vị khác, khi có nhu cầu…

Ông Tou Prong Dzung, đã gần 75 tuổi, ở thôn Ka Đô mới, xã Ka Đô tự hào nhưng cũng là định hướng: “Phải giữ nhạc cụ, cồng chiêng của người Churu để con cháu sau này còn biết truyền thống. Ma chay cưới hỏi đều đã rất hiện đại. Cũng đã bỏ hết cúng bái, bùa ngãi. Các gia đình ở đây đều dừng ở 2 con để phát triển kinh tế, nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình hạnh phúc…”.

Cũng đích đến trên, ở phía đồng bằng của Lâm Đồng, tại xã Trà Tân, nơi vùng nông thôn đang có công nghiệp trỗi dậy thì đang phát triển 1 mô hình đặc biệt. Đó là mô hình Câu lạc bộ (CLB) Phát triển gia đình bền vững tại Chi hội Phụ nữ thôn Đông Tân nhằm tập hợp các gia đình tham gia sinh hoạt, hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong cuộc sống; xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh. Theo Hội Phụ nữ xã Trà Tân, một trong những hoạt động thiết thực được CLB duy trì thường xuyên là góp quỹ để hỗ trợ thành viên có hoàn cảnh khó khăn vay vốn phát triển kinh tế gia đình. Song song đó, CLB cũng luôn quan tâm đến việc động viên, khuyến khích con em các thành viên chăm ngoan, học giỏi bằng cách tặng quà, biểu dương các cháu đạt thành tích xuất sắc trong học tập. Thế là mô hình đã kéo dài 20 năm nay và bây giờ càng lan tỏa, khi kinh tế đã phát triển vượt bậc nhờ công nghiệp, dịch vụ…

Những căn nhà khang trang ở Ka Đô.

Chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp

Kết luận số 219-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW (ngày 16/6/2022) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, bên cạnh nhấn mạnh về giữ bản sắc là đề ra nhiều giải pháp đồng bộ để tạo sự chuyển biến khác biệt. Theo đó, giai đoạn 2026 - 2030, Lâm Đồng xác định xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, xanh, thông minh và bền vững; trong đó, phấn đấu đến năm 2030 có 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Theo Văn phòng điều phối Nông thôn mới tỉnh, thuận lợi lớn của Lâm Đồng khi xây dựng nông thôn mới hiện đại là nhờ đã có nền tảng và kinh nghiệm qua nhiều năm xây dựng nông thôn mới. Thêm nữa, sản xuất nông nghiệp hàng hóa, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, các sản phẩm OCOP đang từng bước phát triển; đang mở rộng mô hình kết hợp phát triển nông nghiệp với du lịch, dịch vụ… Tuy nhiên, thách thức cũng khá lớn do địa bàn sau sắp xếp rộng, điều kiện phát triển giữa các vùng chưa đồng đều. Bộ tiêu chí nông thôn mới hiện đại có yêu cầu cao, toàn diện và chú trọng kết quả thực chất, trong khi nguồn lực đầu tư, năng lực quản lý ở cơ sở và khả năng huy động xã hội hóa còn khác nhau.

Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao ở Lâm Đồng

Còn nữa, câu chuyện chuyển đổi từ “tư duy sản xuất nông nghiệp” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp” sẽ quyết định tam nông đạt yêu cầu theo Kết luận số 219 thì cũng đang là hành trình. Từ cuối năm 2024 đến nay, các cơ quan, đơn vị có liên quan trong tỉnh đã tổ chức tập huấn trực tiếp và cả lồng ghép trong các chương trình khác cho các xã, nông dân về chuyển tư duy trên, nôm na rằng dừng sản xuất những gì mình có mà phải sản xuất những gì thị trường cần.

Không phải đến thời điểm này mà trước đó, thậm chí rất xa, các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp Lâm Đồng đã mang tư duy này vào dự án. Rồi theo tháng, theo năm, lan tỏa dần đến nông dân, góp phần làm thay đổi bản chất nông nghiệp tại chỗ, tạo sắc thái mới cho nông thôn nơi đó. Dalat Hasfarm là một ví dụ, khi đã đặt nền móng cho một nền nông nghiệp công nghệ cao tại Đà Lạt, đưa Lâm Đồng thành thủ phủ hoa công nghệ cao của cả nước. Không dừng lại ở việc đầu tư nhà kính và hệ thống máy móc bảo quản sau thu hoạch để xuất khẩu, Dalat Hasfarm còn sản xuất hàng trăm triệu ngọn giống bản quyền mỗi năm. Với việc cung cấp giống chất lượng, hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học và sử dụng thiên địch, giúp giảm đáng kể lượng thuốc bảo vệ thực vật trong canh tác hoa, doanh nghiệp này đã đưa nhiều nông dân Đà Lạt trở thành kỹ sư nông nghiệp chuyên nghiệp, thu nhập cao, có hộ đạt hàng tỷ đồng/năm.

Bên cạnh là hàng loạt doanh nghiệp có năng lực khác như Lâm Đồng Farm, Phúc Sinh, Intimex và các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản mà tỉnh Lâm Đồng đánh giá là lực lượng dẫn dắt quan trọng trong tổ chức sản xuất theo chuỗi, gắn với tiêu chuẩn chất lượng và thị trường xuất khẩu. Đó là nền tảng để việc chuyển đổi tư duy này thực sự tiếp nối với vế tiếp theo trong tổ chức lại sản xuất tại Kết luận 219 là gắn sản xuất với chuỗi giá trị toàn cầu, thị trường tiêu thụ và các vùng sinh thái. Từ đây, cánh cửa lớn mở ra và cũng thấy rõ “gót chân Asin”…

Tư duy kinh tế nông nghiệp thể hiện với 7 yêu cầu:

Xác định sản xuất sản phẩm phải căn cứ vào nhu cầu thị trường; quy trình sản xuất phải chú trọng nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường và có tính cạnh tranh cao; giảm chi phí sản xuất; phải gia tăng giá trị sản phẩm qua phân loại, làm sạch, bảo quản, sơ chế, chế biến, xây dựng và đăng ký nhãn hiệu; chủ động liên kết tiêu thụ, tìm kiếm thị trường, đa dạng kênh bán hàng; phải phân tích đối thủ cạnh tranh qua quan tâm để biết điểm mạnh, điểm yếu mình so với đối thủ và ngược lại; mục tiêu mong muốn là đạt lợi nhuận cao nhất và phát triển nhất.