Hành trình tìm lại tên cho các liệt sĩ

Trên dải đất miền Trung nắng gió nơi Quân khu 4 quản lý, và cả những địa danh trên đất nước Triệu Voi, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà đã trở thành một cuộc chạy đua với thời gian, một cuộc hành trình tâm linh và khoa học đầy bền bỉ.

Mùa khô 2025 - 2026, khi những cơn gió hanh hao thổi qua các triền núi cao, cũng là lúc các chiến sĩ Đội Quy tập thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An lên đường. Nhiệm vụ của họ là lần theo 81 nguồn tin về 118 phần mộ liệt sĩ. Kết quả của một mùa khô ròng rã và đã đưa được 80 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, hồi hương, đạt 100% chỉ tiêu.

Trong đó, riêng mảnh đất Xiêng Khoảng đầy lửa đạn năm xưa đã ôm ấp 71 người lính, Xaysomboun là 8 và Viêng Chăn là 1. Nhưng đằng sau những con số là một thực tế đau xót: Rất ít hài cốt còn đủ thông tin để gọi tên.

Đội Tìm kiếm, Quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968 (Quân khu 4) tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại đồi Chôm Chôm, xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị.

Thượng tá Chế Ngọc Hà, Đội trưởng Đội Quy tập, bồi hồi kể lại: “Khi tìm thấy những món đồ tùy thân dưới lớp đất sâu, chúng tôi nâng niu như báu vật. Đó là chiếc lược nhôm tự chế khắc hai chữ ‘Hạnh phúc’ - một lời thề son sắt của người lính trẻ với người yêu nơi quê nhà. Đó là những lọ penicillin nhỏ bé, vốn được dùng để đựng mảnh giấy ghi thông tin cá nhân, nhưng qua thời gian, hơi ẩm và sự khắc nghiệt của thiên nhiên đã khiến nét mực nhòa đi, chỉ còn lại những mảnh giấy trắng mục nát”.

Thấm những giọt mồ hôi lăn dài trên trán, Thượng tá Chế Ngọc Hà xúc động khi nhìn thấy những khẩu súng AK, hộp tiếp đạn, chiếc bi đông móp méo hay đôi dép cao su mòn gót... tất cả đều là những "nhân chứng câm lặng". Chúng nói lên sự khốc liệt của cuộc chiến và ý chí kiên cường của người chiến sĩ, nhưng lại không thể nói lên tên anh. Đây chính là điều khiến Thượng tá Hà và các đồng đội luôn trăn trở, dẫu đã hoàn thành chỉ tiêu nhưng lòng vẫn chưa yên vì "chưa tìm được hài cốt nào còn đầy đủ danh tính".

Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), chiều 17/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm Tổng Bí thư Trần Phú và các Anh hùng liệt sĩ; kiểm tra công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm tại Công viên Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh).

Trên những cánh rừng rậm rạp của đất bạn Lào hay tại 231 nghĩa trang liệt sĩ khắp vùng Bắc Trung Bộ, một "Chiến dịch đặc biệt" đang được triển khai khẩn trương. Đó là hành trình đưa các anh về với đất mẹ, để những dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên" trên bia mộ sớm được thay thế bằng tên tuổi, quê hương xứ sở.

Nghệ An là địa phương có đường biên giới dài nhất cả nước với 468,281km, giáp 3 tỉnh của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào là Hủa Phăn, Xiêng Khoảng và Bôlykhămxay, cũng là là địa phương vất vả nhưng vinh quang: Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại ba tỉnh Xiêng Khoảng, Viêng Chăn và Xaysomboun (Lào).

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Đô Lương và 31 nghĩa trang khác trên địa bàn tỉnh Nghệ An, một không khí làm việc khẩn trương nhưng trang nghiêm đang diễn ra. Hơn 2.254 phần hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính đang được lấy mẫu sinh phẩm ADN.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các lực lượng tham gia quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh.

Nhìn những chiếc hộp nhỏ được đánh số cẩn thận, ít ai biết rằng đó là thành quả của sự tỉ mỉ đến từng milimet. Đại tá Phạm Đình Trung - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Nghệ An khẳng định: “Việc lấy mẫu phải thực hiện chặt chẽ, khoa học, đảm bảo sự tôn nghiêm tuyệt đối”. Mục tiêu là hoàn thành toàn bộ 32 nghĩa trang trước cuối tháng 10/2026.

Công tác xác định danh tính không chỉ dừng lại ở việc khai quật lấy mẫu từ hài cốt. Đó là một quy trình song song: Lực lượng công an lấy mẫu ADN từ thân nhân liệt sĩ để xây dựng "ngân hàng gen". Hai nguồn dữ liệu này sẽ được đối chiếu bằng những công nghệ sinh học hiện đại nhất tại các trung tâm giám định.

Thiếu tá Trịnh Thanh Hiệp Khoa giám định, Viện pháp y Quân đội cho biết: Qua sơ bộ đánh giá thì số lượng mẫu tương đối đạt theo quy trình, về mặt chất lượng thì các vùng đồng bằng có mẫu chắc hơn vùng ven triền núi hoặc các đất có độ chua cao, độ ẩm cao thì chất lượng mẫu không được bằng. Quá trình lấy mẫu cố gắng đạt chất lượng mẫu tối đa, còn đương nhiên về sau có những kỹ thuật cao hơn, kỹ thuật ADN, kể cả có số lượng mẫu khó, chúng ta vẫn có hy vọng.

Các thành viên Đội K51 Đắk Lắk và các lực lượng cẩn thận đón hài cốt liệt sĩ về trong Chiến dịch 500 ngày đêm.

Đất miền Trung có độ chua cao, độ ẩm lớn khiến chất lượng mẫu sinh phẩm bị suy giảm đáng kể theo thời gian. Tuy nhiên, với kỹ thuật ADN tiên tiến hiện nay, kể cả những mẫu khó nhất vẫn mở ra hy vọng. Đó là "phép màu của khoa học" được xây dựng trên nền tảng của lòng biết ơn.

Cũng trong mùa khô 2025 - 2026, Đội K51 tỉnh Đắk Lắk đã tìm kiếm, quy tập và hồi hương được 27 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ tại chiến trường Campuchia. Trong điều kiện thông tin về nơi an táng ngày càng ít, địa hình rừng núi hiểm trở và thời gian tìm kiếm kéo dài nhiều tháng, kết quả này là nỗ lực không nhỏ của những cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ.

Đằng sau mỗi hài cốt được đưa về là hành trình gần bảy tháng băng rừng, vượt suối, kiên trì lần theo từng nguồn tin, dù mong manh, mờ nhạt nhất. Có những chuyến đi tưởng chừng phải khép lại, nhưng nhờ quyết tâm không bỏ cuộc, các cán bộ, chiến sĩ đã tìm thấy đồng đội sau nhiều thập kỷ nằm lại nơi đất bạn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tặng quà thương binh tại Trung tâm điều dưỡng Thương binh và Người có công Long Đất ở ấp Hải Sơn, xã Long Hải, Thành phố Hồ Chí Minh.

Thượng tá Nguyễn Văn Từ, Đội trưởng Đội K51, nhớ lại một kỷ niệm đặc biệt trong mùa khô vừa qua: Khi đơn vị đã hoàn tất thủ tục và dự kiến trở về nước thì bất ngờ nhận được tin báo của người dân về một vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ tại núi Nậm Nia. Không chần chừ, tổ công tác lập tức lên đường. Mưa lớn, đường trơn trượt, địa hình hiểm trở khiến việc tìm kiếm ban đầu không có kết quả. Tuy nhiên, các chiến sĩ vẫn quyết định bám hiện trường, mở rộng phạm vi rà soát. Đúng thời điểm dự kiến lên đường hồi hương, hài cốt liệt sĩ được tìm thấy trong niềm xúc động của cả đội.

Với Trung tá quân nhân chuyên nghiệp Lã Quốc Khánh, mùa khô 2025 - 2026 là hành trình đặc biệt khi anh lần đầu tham gia Đội K51. Những ngày băng rừng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ để lại nhiều ký ức khó quên. Anh Khánh nhớ lại, có lần tổ công tác gồm 6 người vào rừng sâu tìm kiếm thì bị lạc nhau hơn hai giờ đồng hồ. Một lần khác, tại khu vực suối Ôpam, sau khi đào sâu hơn 1,2m chỉ gặp một tảng đá lớn, cả tổ định dừng tay nghỉ trưa vì chưa phát hiện dấu vết nào. Tuy nhiên, với linh cảm nghề nghiệp, mọi người quyết định đào thêm. Ít phút sau, những di vật đầu tiên của liệt sĩ dần hiện ra dưới lớp đất.

“Cảm xúc lúc đó thiêng liêng và xúc động lắm, như tìm thấy người thân ruột thịt sau bao năm thất lạc. Nhìn những di vật, cảm thấy quá khứ hào hùng của cha ông như tái hiện trước mắt. Lúc ấy mọi người quên cả đói, quên cả mệt, ai cũng rưng rưng nước mắt”, Trung tá Lã Quốc Khánh chia sẻ.

Lực lượng Đội K73 an táng hài cốt liệt sĩ hy sinh chiến trường Campuchia tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vĩnh Hưng, tỉnh Tây Ninh.

Đối với Thiếu tá Vi Xuân Thành, người đã tình nguyện xin về công tác tại Đội K51 từ năm 2013, mỗi chuyến đi là một ký ức sâu sắc. Anh nhớ nhất là dịp Tết nguyên đán năm 2025, ngay khi nhận tin báo của người dân, tổ công tác 6 người lập tức lên đường vào suối Ôdakang. Ròng rã 4 - 5 ngày tìm kiếm vẫn không có kết quả, cả đội quyết không bỏ cuộc. Khi kiên trì đào sâu thêm gần 1m, chiếc dép cao su, chiếc đài cũ, thắt lưng… dần lộ ra. Anh em reo lên trong nước mắt.

Theo Thiếu tá Vi Xuân Thành, để làm tốt nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ Đội K51 không chỉ cần sức khỏe, kinh nghiệm mà còn phải thông thạo ngôn ngữ, am hiểu phong tục của nước bạn. Ngoài thời gian làm nhiệm vụ, họ thường giúp người dân cắt lúa, nhổ mì, sửa nhà... Chính sự gắn bó ấy giúp người dân quý mến, tin tưởng, sẵn sàng cung cấp những thông tin có giá trị. Mỗi khi đến tỉnh Mondulkiri, các tổ công tác cũng tìm gặp già làng, trưởng bản và những nhân chứng chiến tranh để nghe kể lại các trận đánh, từ đó xác định khu vực đóng quân cũ, nương rẫy hay cánh rừng nghi có mộ liệt sĩ.

Phía sau mỗi hài cốt được đưa về là hành trình thầm lặng, những bước chân men theo đường rừng núi hiểm trở, sống chung với “rừng thiêng, nước độc”; là chuỗi ngày ăn cơm nắm, đồ khô, mì tôm, rau rừng; những trận sốt rét ác tính hay hiểm nguy tới tính mạng… Dẫu vậy, không ai nghĩ đến việc dừng bước.

Vượt lên trên tất cả, những người lính vẫn tràn đầy sự kiên định và mong mỏi tìm được nhiều hài cốt liệt sĩ hơn nữa. Bởi đâu đó, ở quê nhà, thân nhân các liệt sĩ vẫn đang mòn mỏi ngóng trông. Họ luôn tâm niệm rằng, những gian khổ hôm nay không thể so sánh với sự hy sinh của các thế hệ cha anh trong chiến tranh. Chính suy nghĩ ấy đã tiếp thêm động lực để các cán bộ, chiến sĩ tiếp tục lặng lẽ băng rừng, tìm kiếm đồng đội chưa trở về.

Trong dải đất miền Trung "nắng cũng lắm, mưa cũng nhiều", mỗi tấc đất, nhành cây đều thấm đẫm máu xương của những người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập, tự do. Nhưng sau hơn 50 năm đất nước hòa bình, thống nhất vẫn còn đó một nỗi đau đáu khôn nguôi: Hàng chục nghìn liệt sĩ vẫn đang nằm lại đâu đó giữa đại ngàn hoặc dưới lòng đất sâu mà chưa rõ thông tin. Lực lượng vũ trang Quân khu 4, với sứ mệnh thiêng liêng, đang bước vào "Chiến dịch 500 ngày đêm" đầy cam go để thực hiện mệnh lệnh từ trái tim: Đưa các anh trở về.

Quân khu 4 quản lý 5 tỉnh miền Trung, từ Thanh Hóa đến Huế. Đây không chỉ là địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh mà còn là vùng đất chịu nhiều đau thương, mất mát nhất trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cũng như trong các nhiệm vụ quốc tế cao cả.

Đại tá Đinh Xuân Hướng (người đứng giữa ảnh), Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 4 trao đổi với các cán bộ, nhân viên Phòng Chính sách về việc rà soát danh sách các liệt sĩ đã được tìm thấy sau khi quy tập về nghĩa trang trên địa bàn Quân khu.

Đại tá Đinh Xuân Hướng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 4, chia sẻ những số liệu thống kê khiến bất cứ ai nghe thấy cũng phải lặng người: Toàn Quân khu 4 có 138.911 liệt sĩ hy sinh và an táng trên địa bàn. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, mới chỉ có 64.613 liệt sĩ được tìm kiếm và quy tập. Một thực tế nhức nhối là vẫn còn tới 74.298 liệt sĩ chưa tìm kiếm được hoặc chưa rõ thông tin.

Gần 75.000 liệt sĩ - con số ấy không chỉ là dữ liệu thống kê, mà là 75.000 gia đình vẫn đang từng ngày khắc khoải, là những người mẹ, người vợ mòn mỏi ngóng trông một ngày được đón người thân về với tổ tiên, quê quán. Miền Trung xưa kia là "túi bom", là "tọa độ lửa", nay trở thành "địa bàn trọng điểm" của những nỗi đau chưa thể nguôi ngoai.

Cũng theo Đại tá Đinh Xuân Hướng, lực lượng vũ trang Quân khu 4 đã xác định mục tiêu trọng tâm trong "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được coi là một cuộc chạy đua với thời gian, bởi mỗi ngày trôi qua, hy vọng tìm thấy các anh lại càng trở nên mong manh hơn.

Khu vực lấu mẫu xét nghiệm xác định danh tính liệt sĩ.

Mục tiêu của chiến dịch rất cụ thể và nặng nề, đó là lấy 35.588 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 231 nghĩa trang. Trong đó, trọng điểm nhất là tỉnh Quảng Trị - nơi từng diễn ra những trận đánh khốc liệt nhất lịch sử - với nhiệm vụ lấy 22.375 mẫu tại 124 nghĩa trang.

Bên cạnh việc lấy mẫu, lực lượng vũ trang Quân khu 4 đặt mục tiêu tìm kiếm và quy tập thêm 1.500 hài cốt liệt sĩ cả trong và ngoài nước.

“Tại các địa phương trên địa bàn Quân khu, chúng tôi tập trung ở những địa bàn trọng điểm như Quảng Trị và TP Huế - nơi có số lượng lớn liệt sĩ hy sinh chưa được tìm kiếm vì gặp rất nhiều khó khăn về thông tin. Còn trên đất bạn Lào, 6 đội quy tập của Quân khu đang ngày đêm rà soát trên địa bàn 10 tỉnh có đường biên giới giáp với các tỉnh của Quân khu 4. Đây là một hành trình xuyên đại ngàn, vượt qua những địa hình hiểm trở và khí hậu khắc nghiệt nhất”, Đại tá Đinh Xuân Hướng nói.

Kết quả bước đầu từ mùa khô 2025 - 2026 là niềm an ủi lớn: Lực lượng vũ trang Quân khu đã tìm kiếm và cất bốc được 263 hài cốt liệt sĩ (119 trong nước và 144 tại Lào). Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một lần những giọt nước mắt hạnh phúc và xót thương lại rơi trên màu áo xanh chiến sĩ.

Thực hiện nhiệm vụ trước những điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên "nắng cháy da, mưa thối đất", lực lượng tìm kiếm của Quân khu 4 luôn tận tâm, tận lực. Tuy nhiên, khó khăn về thời tiết không đáng sợ bằng những thay đổi của địa hình và sự phai mờ của ký ức.

Đại tướng Phan Văn Giang thăm hỏi, tặng quà các thương binh, bệnh binh, đối tượng chính sách.

Đại tá Đinh Xuân Hướng phân tích: "Thời gian đã quá lâu, địa hình có nhiều thay đổi do tác động của thiên tai, bão lũ và quá trình đô thị hóa. Nhiều khu rừng xưa kia là chiến trường, nay đã trở thành khu dân cư hoặc công trình thủy điện. Thêm vào đó, hồ sơ lưu trữ từ các cuộc chiến tranh trước đây thiếu tính đồng bộ, nhiều khu vực không còn bất cứ giấy tờ nào".

Nhưng điều đau đáu nhất chính là "nhân chứng sống". Các cựu chiến binh, những người trực tiếp chôn cất đồng đội nay đều đã già yếu, trí nhớ giảm sút, nhiều người đã về thế giới bên kia. Việc cung cấp sơ đồ mộ chí hay chỉ dẫn thực địa gặp muôn vàn khó khăn, đặc biệt là trên đất bạn Lào, nơi rừng thiêng nước độc đã che phủ đi những dấu vết cuối cùng.

Để vượt qua những trở ngại ấy, lực lượng vũ trang Quân khu 4 đã triển khai đồng bộ các giải pháp, coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Công tác dân vận được đẩy mạnh, đặc biệt là tại Lào, các đội quy tập đã tranh thủ sự giúp đỡ của các già làng, trưởng bản – những người từng chứng kiến cuộc chiến xưa kia để có thêm nguồn tin quý giá.

Đặc biệt, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thông qua giám định ADN đang được triển khai một cách khoa học và thận trọng. Tính đến ngày 23/7, Quân khu đã khai quật tại 58/231 nghĩa trang liệt sĩ, tổng số mộ đã khai quật là 13.541 trên tổng số 35.718 mộ cần lấy mẫu và đã lấy được 7.538 mẫu, đã bàn giao cho các cơ quan giám định 3.887 mẫu.

Việc lấy mẫu không chỉ đơn thuần là kỹ thuật, mà còn là sự thành kính. Các cán bộ, chiến sĩ phải làm việc một cách tỉ mỉ, vừa đảm bảo tính khoa học để mẫu đạt chất lượng (dù qua thời gian dài xương cốt đã mục nát), vừa phải giữ gìn phong tục tập quán, tránh làm hư hại phần mộ hay bia chí. Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy đi mang theo hy vọng nghẹn ngào về một cái tên sẽ sớm được khắc lên bia mộ.

Lực lượng Đội K73 an táng hài cốt liệt sĩ hy sinh chiến trường Campuchia tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vĩnh Hưng, tỉnh Tây Ninh. Mặc dù có sự nỗ lực vượt bậc của lực lượng vũ trang, nhưng hành trình đưa các anh trở về vẫn còn rất dài. Đại tá Đinh Xuân Hướng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 4 nhấn mạnh rằng, bên cạnh kết quả giám định ADN, sự phối hợp của xã hội là yếu tố sống còn.

"Chúng tôi kiến nghị thân nhân các liệt sĩ, các cựu chiến binh và nhân dân nếu còn lưu giữ bất cứ thông tin, di vật hay sơ đồ nào liên quan đến các chiến dịch, địa bàn hy sinh, xin hãy sớm cung cấp cho cơ quan chức năng. Những thông tin ấy là cơ sở đối chứng vô cùng quan trọng để thu hẹp phạm vi tìm kiếm và xác minh danh tính", Đại tá Đinh Xuân Hướng tha thiết.

Lực lượng chuyên trách thực hiện nhiệm vụ với phương châm cẩn thận, tỉ mỉ, không để bỏ sót bất cứ dấu hiệu nào.

Công tác tìm kiếm, quy tập không chỉ là nhiệm vụ của quân đội, mà là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân. Đó là đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Mỗi mảnh thông tin nhỏ từ một người dân định cư ở nước ngoài, một cựu chiến binh già hay một người dân bản địa đều có thể là chìa khóa mở ra cánh cửa đưa một liệt sĩ về với gia đình.

Tại Quân khu 4, nắng vẫn vàng rực trên những đồi cát Quảng Trị, mưa vẫn xối xả trên những cánh rừng Trường Sơn. Dưới những tầng đất ấy, vẫn còn hàng vạn người lính đang nằm lại. Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang tiếp tục với sự bền bỉ và lòng quyết tâm cao nhất. Bởi với những người lính Quân khu 4, đây không chỉ là nhiệm vụ được giao, mà là "Mệnh lệnh từ trái tim". Chỉ khi nào các anh chưa được xác định danh tính, chỉ khi nào các anh còn nằm lại giữa lạnh lẽo đại ngàn, thì nỗi đau của những người đang sống vẫn sẽ còn vẹn nguyên, day dứt.

Hài cốt liệt sĩ, quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 - Tân Biên.

Đại tá Đinh Xuân Hướng cho biết, Bộ Tư lệnh Quân khu đang tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền để chủ trương, chính sách này đến với mọi cấp, mỗi ngành, mọi cán bộ, chiến sĩ và bà con nhân dân để người dân cung cấp những thông tin rất quý giá. Thực hiện tốt công tác dân vận, đặc biệt là dân vận trên đất nước bạn Lào để các tầng lớp nhân dân, nhất là những già làng, trưởng bản, những người có tuổi được chứng kiến trước đây cung cấp thông tin để anh em có thêm nguồn thông tin thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm và quy tập.

Có thể nói rằng việc lấy mẫu sinh phẩm được xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 4. Hành trình tìm kiếm các anh là hành trình của lòng tri ân, là lời hứa thiêng liêng của thế hệ hôm nay gửi đến những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Để một ngày không xa, trên những nghĩa trang trải dài dọc miền Trung, không còn những tấm bia ghi dòng chữ "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin", để những nỗi đau cuối cùng cũng được xoa dịu bằng sự trở về.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kính cẩn trước hài cốt các liệt sĩ mới được khai quật.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) yêu cầu Bộ Quốc phòng; UBND các tỉnh, thành phố; Bộ Tư lệnh các Quân khu và Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ các tỉnh, thành phố thống nhất trình tự xác minh thông tin, tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ tập thể.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, thời gian qua, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã được các cấp, các ngành, đơn vị, địa phương triển khai quyết liệt, khơi dậy mạnh mẽ lòng biết ơn, tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ. Ban Chỉ đạo ghi nhận và biểu dương sự nỗ lực, trách nhiệm cao của các cơ quan, đơn vị, địa phương trong thời gian qua.

Chiến tranh chỉ thực sự kết thúc khi người lính cuối cùng trở về với gia đình. Chừng nào trên các nghĩa trang vẫn còn những tấm bia "Liệt sĩ chưa xác định danh tính", chừng đó những người lính Quân khu 4 vẫn chưa cho phép mình nghỉ ngơi.

Hành trình tìm kiếm, xác minh danh tính liệt sĩ là một cuộc marathon đầy gian khổ nhưng cũng đầy niềm tin. Những mẫu sinh phẩm đang nằm trong phòng thí nghiệm, những bước chân đang lặn lội trong rừng sâu Xiêng Khoảng, những giọt nước mắt của thân nhân khi nhận được kết quả giám định... tất cả đang dệt nên một bài ca tri ân bất diệt.

Mùa khô 2025 - 2026, Đội K51 tỉnh Đắk Lắk đã tìm kiếm, quy tập và hồi hương được 27 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh tại chiến trường Campuchia.

Chúng ta tin rằng, với sự phát triển của khoa học công nghệ và trên hết là bằng "mệnh lệnh từ trái tim", một ngày không xa, những cái tên sẽ lại được vang lên đầy tự hào. Các anh sẽ trở về, không phải với tư cách một liệt sĩ vô danh, mà bằng chính danh tính, quê hương và những ký ức rực rỡ nhất của tuổi đôi mươi đã dâng hiến cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hôm nay, giữa màu xanh thanh bình của dải đất miền Trung, hành trình ấy vẫn đang lặng lẽ tiếp diễn. Bởi vì, không một người lính nào bị lãng quên, và không một sự hy sinh nào là vô nghĩa.

Bài: Nguyễn Viết Tôn
Ảnh, video, đồ họa: Viết Tôn - TTXVN
Trình bày: V.T

24/07/2026 05:59