HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động

Tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra sáng 28.5 tại Hà Nội, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông đã trình bày báo cáo về tình hình tổ chức, kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021–2026; phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp của HĐND nhiệm kỳ 2026–2031.

Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra sáng 28.5 tại Hà Nội và kết nối trực tuyến đến 34 tỉnh, thành trên cả nước

Khẳng định vị thế cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông, nhiệm kỳ 2021–2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt khi HĐND các cấp hoạt động trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với nhiều thách thức chưa từng có tiền lệ như đại dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu, cùng những biến động phức tạp của tình hình chính trị, kinh tế thế giới.

Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn trong tổ chức bộ máy chính quyền địa phương khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1.7.2025. Sau sắp xếp, cả nước từ 63 tỉnh, thành phố hình thành 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh mới; số đơn vị hành chính cấp xã giảm từ 10.035 xuống còn 3.321.

Theo ông Nguyễn Hữu Đông, dù việc sáp nhập tạo ra những thay đổi rất lớn về tổ chức và số lượng đại biểu, song đây là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo dư địa phát triển cho các địa phương trong giai đoạn mới.

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông báo cáo tại Hội nghị

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, nhiệm kỳ 2021–2026 là giai đoạn có khối lượng công việc của HĐND các cấp tăng mạnh. Chỉ riêng HĐND cấp tỉnh đã tổ chức 1.950 kỳ họp, tăng khoảng 1,5 lần so với nhiệm kỳ trước, trong đó có tới 1.281 kỳ họp chuyên đề nhằm xử lý kịp thời các vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn như phòng, chống dịch bệnh, điều chỉnh ngân sách, kiện toàn nhân sự sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Điểm đáng chú ý, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới phương thức tổ chức kỳ họp theo hướng hiện đại với mô hình “kỳ họp không giấy”, biểu quyết điện tử, số hóa tài liệu, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, HĐND cấp tỉnh đã ban hành 30.832 nghị quyết. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, các nghị quyết cơ bản được xây dựng đúng quy trình, bám sát thực tiễn địa phương, tạo hành lang pháp lý quan trọng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và ổn định đời sống nhân dân, đặc biệt trong triển khai các chính sách an sinh xã hội sau sáp nhập.

Cùng với công tác quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương, hoạt động giám sát tiếp tục được đổi mới theo hướng đi vào thực chất, tăng cường giám sát trách nhiệm gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Theo số liệu báo cáo, toàn quốc đã tổ chức 4.072 đoàn giám sát, ghi nhận hơn 36.000 ý kiến, kiến nghị; tỷ lệ giải quyết kiến nghị đạt trên 87%. Hoạt động chất vấn tại kỳ họp HĐND cũng có chuyển biến rõ nét với 1.253 phiên chất vấn được tổ chức theo phương châm “hỏi nhanh, đáp gọn, truy vấn đến cùng trách nhiệm người đứng đầu”.

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông báo cáo tại Hội nghị

Năm 2023, HĐND cấp tỉnh đã tổ chức lấy phiếu tín nhiệm đối với khoảng 1.700 người giữ chức vụ do HĐND bầu, trong đó có tới 90,94% đạt tỷ lệ tín nhiệm cao. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, kết quả này là cơ sở quan trọng trong công tác đánh giá, bố trí cán bộ, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với hoạt động của cơ quan dân cử.

Hoạt động tiếp xúc cử tri cũng tiếp tục được đổi mới cả về nội dung và hình thức. Trong nhiệm kỳ, Thường trực HĐND các địa phương đã tổ chức hơn 18.256 cuộc tiếp xúc cử tri, tiếp nhận trên 329.321 ý kiến, kiến nghị; tỷ lệ giải quyết đạt trên 89%.

Nhiều hình thức tiếp xúc mới được triển khai như tiếp xúc cử tri chuyên đề, đối thoại trực tiếp trên truyền hình, tiếp nhận phản ánh qua đường dây nóng và nền tảng số, qua đó tăng cường tính tương tác giữa đại biểu dân cử với người dân.

Theo ông Nguyễn Hữu Đông, cùng với đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, HĐND các cấp đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu lực hoạt động.

“HĐND các cấp đã phát huy tinh thần trách nhiệm, hoàn thành tốt nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật; ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân”, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ông Nguyễn Hữu Đông cũng thẳng thắn nhìn nhận hoạt động của HĐND các cấp vẫn còn một số hạn chế, bất cập.

Trong đó, hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến tổ chức, hoạt động của HĐND còn chậm hoàn thiện; việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp diễn ra trong thời gian ngắn với khối lượng công việc lớn, nhiều vấn đề mới, phức tạp, chưa có tiền lệ; địa bàn quản lý ở một số nơi rộng, năng lực đại biểu chưa đồng đều.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong nhiệm kỳ mới

Thông tin về tổ chức bộ máy HĐND nhiệm kỳ mới, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu cho biết, HĐND 34 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đã tổ chức Kỳ họp thứ nhất bảo đảm khẩn trương, nghiêm túc, đúng luật định.

Công tác nhân sự được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu với kết quả thể hiện sự thống nhất, đồng thuận cao. Các địa phương đã bầu được 43 chức danh lãnh đạo HĐND; trong số 34 Chủ tịch HĐND có 8 người là Ủy viên Trung ương Đảng, 31 người giữ chức Phó Bí thư tỉnh, thành ủy; toàn bộ 96 Phó Chủ tịch HĐND hoạt động chuyên trách.

Cùng với đó, các địa phương đã bầu đủ Chủ tịch UBND tỉnh, 160 Phó Chủ tịch UBND, 511 Ủy viên UBND và hơn 13.000 Hội thẩm Tòa án nhân dân các cấp.

Đến nay, HĐND các tỉnh, thành phố đã thành lập 130 ban chuyên môn. Trong đó, mô hình phổ biến là 4 ban; một số địa phương lớn như Hà Nội, Cần Thơ, Đà Nẵng tổ chức 5 ban chuyên trách. Riêng Hà Nội thành lập thêm Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, mặc dù thời gian chuẩn bị ngắn, gây áp lực lớn trong công tác hồ sơ, thẩm tra tài liệu, song kỳ họp thứ nhất của HĐND các địa phương đã diễn ra dân chủ, trách nhiệm, ứng dụng công nghệ thông tin được đẩy mạnh.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Về phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026–2031, ông Nguyễn Hữu Đông nhấn mạnh, việc thực hiện mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao đòi hỏi HĐND các cấp phải tiếp tục đổi mới toàn diện cả tư duy và phương thức hoạt động.

Theo đó, HĐND nhiệm kỳ mới không chỉ cụ thể hóa 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà còn phải tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế ở địa phương, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng khoa học – công nghệ, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; huy động mọi nguồn lực nhằm phát triển kinh tế địa phương hài hòa, bền vững và nâng cao đời sống Nhân dân.

Để nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu đề nghị tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Cùng với đó là tăng cường kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương; nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện nghị quyết HĐND; phát huy vai trò trung tâm của đại biểu HĐND trong mọi mặt công tác, tăng cường bám sát cơ sở, gần dân, lắng nghe và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Quang cảnh Hội nghị

Một nhiệm vụ quan trọng khác được đặt ra là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND nhằm nâng cao năng suất làm việc, phục vụ cử tri hiệu quả hơn và tăng tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan dân cử.

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, kịp thời hướng dẫn hoạt động của HĐND các cấp; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho đại biểu và đội ngũ tham mưu, phục vụ, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

“Nhiệm kỳ 2026–2031 mở ra nhiều vận hội nhưng cũng không ít thách thức. Với phương châm ‘địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm’, HĐND các cấp quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt, thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân”, ông Nguyễn Hữu Đông nhấn mạnh.