Hệ sinh thái số - không gian mới, thế trận mới trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng - Bài cuối

BÀI CUỐI:
KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI SỐ
BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng (BVNTTT) của Đảng không thể dừng lại ở những phản ứng đơn lẻ, mà phải được tổ chức thành hệ sinh thái số đồng bộ, liên thông. Trọng tâm là đổi mới tư duy, kết nối chủ thể, dữ liệu, nội dung và đội ngũ để tạo sức mạnh dẫn dắt trên không gian mạng.

Bối cảnh chuyển đổi số, sự bùng nổ của mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc môi trường BVNTTT của Đảng.

Định vị vai trò hệ sinh thái số

Không gian mạng vừa mở ra khả năng lan tỏa nhanh thông tin chính thống, kết nối rộng rãi các lực lượng tích cực vừa tạo điều kiện để tin giả, luận điệu xuyên tạc và các phương thức chống phá tinh vi tác động trực tiếp đến nhận thức, tâm lý, niềm tin xã hội.

Lực lượng công an xây dựng clip tuyên truyền với giao diện “Đại úy Sen vàng”. Nguồn: Fanpage Công an phường Trảng Bom

Chính bối cảnh đó đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận công tác BVNTTT của Đảng trên không gian mạng không chỉ là hoạt động tuyên truyền, phản bác hay xử lý tình huống riêng lẻ, mà là nhiệm vụ tổ chức, quản trị và dẫn dắt trận địa tư tưởng trong môi trường số.

Nếu trong không gian truyền thống, sức mạnh BVNTTT chủ yếu dựa vào hệ thống tổ chức, thiết chế chính trị, báo chí, giáo dục lý luận và sinh hoạt chính trị, thì trong môi trường số, sức mạnh ấy phải được mở rộng bằng khả năng kết nối chủ thể, nền tảng, dữ liệu, nội dung, công nghệ, cơ chế phối hợp và cộng đồng người dùng.

Vì vậy, hệ sinh thái số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là cơ chế liên kết các nguồn lực thành một chỉnh thể thống nhất, có mục tiêu, có kết nối, có phản hồi và có khả năng tạo sức mạnh cộng hưởng.

Xây dựng hệ sinh thái số là điều kiện để chuyển hoạt động BVNTTT của Đảng từ phản ứng phân tán sang chủ động kiến tạo, từ tiếng nói đơn lẻ sang sức mạnh liên thông, từ hiện diện trên không gian mạng sang năng lực dẫn dắt, lan tỏa và chiếm lĩnh trận địa tư tưởng trong môi trường số.

Nhận thức sâu sắc vai trò của hệ sinh thái số BVNTTT của Đảng trong kỷ nguyên số hiện nay, Đảng chủ trương đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ hiện đại và chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng; xây dựng cơ sở dữ liệu số; nâng cao năng lực truyền thông chính trị hiện đại; chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; đồng thời tăng cường đấu tranh BVNTTT của Đảng trên không gian mạng.

Chuyển từ cách làm phân tán sang tư duy tổng thể

Để kiến tạo được một hệ sinh thái số thực sự đáp ứng yêu cầu BVNTTT của Đảng trong điều kiện mới, không thể chỉ dừng ở việc mở rộng hiện diện trên không gian mạng hay bổ sung một số công cụ kỹ thuật riêng lẻ. Vấn đề cốt lõi là phải chuyển từ cách làm phân tán sang tư duy tổng thể, từ phản ứng bị động sang kiến tạo chủ động, từ sử dụng công nghệ như phương tiện phụ trợ sang tổ chức toàn bộ hoạt động BVNTTT của Đảng trong một cấu trúc liên kết, có khả năng vận hành linh hoạt và tạo sức mạnh cộng hưởng.

Để kiến tạo hệ sinh thái số thực sự hiệu quả, trước hết cần tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và tư duy trong toàn hệ thống chính trị đối với vị trí, vai trò của không gian số trong BVNTTT của Đảng.

Thực tiễn cho thấy, một “điểm nghẽn” hiện nay là ở một số nơi, công nghệ vẫn chủ yếu được xem như phương tiện hỗ trợ, còn hoạt động trên không gian mạng vẫn triển khai theo lối bổ sung, rời rạc, thiếu tính hệ thống. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ tư duy công cụ sang tư duy hệ sinh thái, tức là nhìn nhận đây không phải là những hoạt động đơn lẻ, mà là một chỉnh thể liên kết giữa chủ thể, nền tảng, dữ liệu, nội dung và cơ chế phối hợp.

Trên cơ sở đó, cần tiếp tục đổi mới tư duy tổ chức thực hiện theo hướng khắc phục cách làm hành chính hóa, một chiều và nặng về phản ứng tình huống. Công tác BVNTTT của Đảng trên không gian mạng phải được tổ chức chủ động, linh hoạt hơn, coi trọng tính kết nối, tính tương tác và hiệu quả tác động thực chất đến nhận thức xã hội.

Điều đó đòi hỏi các cấp, ngành và lực lượng tham gia không chỉ nắm vững yêu cầu chính trị, tư tưởng mà còn phải thích ứng với đặc điểm của môi trường số và sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng. Thống nhất nhận thức và đổi mới tư duy vì vậy là điều kiện tiên quyết để các giải pháp tiếp theo được triển khai đúng hướng và hiệu quả hơn.

Một hệ sinh thái số chỉ có thể vận hành hiệu quả khi các thành tố của nó được đặt trong một cơ chế phối hợp rõ ràng, thống nhất và liên thông.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, điểm yếu không chỉ nằm ở từng lực lượng mà còn ở sự thiếu kết nối, thiếu nhịp độ phối hợp và thiếu quy trình phản ứng linh hoạt giữa các chủ thể, nền tảng và hoạt động trên không gian mạng. Vì vậy, cần hoàn thiện mô hình tổ chức vận hành theo hướng phân định rõ vai trò, chức năng và trách nhiệm của từng bộ phận trong một cấu trúc chung, bảo đảm gắn kết giữa nắm bắt tình hình, sản xuất nội dung, định hướng thông tin, đấu tranh phản bác và lan tỏa giá trị tích cực.

Phát triển hạ tầng số giám sát, phân tích thông tin

Trong môi trường số, hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và các công cụ phân tích đã trở thành nền tảng quan trọng của hệ sinh thái số.

Thực tiễn cho thấy, dù các điều kiện phục vụ công tác BVNTTT của Đảng trên không gian mạng đã có bước phát triển nhất định, nhưng vẫn còn thiếu đồng bộ, mức độ tích hợp và liên thông chưa cao, trong khi năng lực khai thác dữ liệu để phục vụ dự báo, định hướng và phản ứng nhanh còn hạn chế. Vì vậy, cần tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng số theo hướng hiện đại, ổn định; đồng thời xây dựng và khai thác dữ liệu số một cách bài bản, trực tiếp phục vụ nhiệm vụ BVNTTT của Đảng.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và AI trong theo dõi, phân tích, cảnh báo và xử lý các vấn đề tư tưởng nảy sinh trên không gian mạng. Việc phát hiện sớm xu hướng thông tin bất thường, nhận diện các chiến dịch truyền thông sai lệch và dự báo tác động xã hội cần từng bước được thực hiện bằng các công cụ hiện đại, thay cho cách ứng phó thủ công, chậm trễ.

Trong hệ sinh thái số, nội dung và phương thức truyền thông giữ vai trò trực tiếp tạo nên sức lan tỏa, sức thuyết phục và khả năng dẫn dắt nhận thức xã hội.

Thực tiễn cho thấy, dù thông tin chính thống ngày càng hiện diện nhiều hơn trên không gian mạng, nhưng không ít trường hợp vẫn chưa tạo được ưu thế rõ rệt trong cạnh tranh thông tin.

Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung chính luận theo hướng vừa bảo đảm tính đúng đắn về lập trường, quan điểm vừa nâng cao tính hấp dẫn, tính gần gũi và khả năng tiếp cận trong môi trường số. Nội dung BVNTTT của Đảng phải gắn chặt hơn với thực tiễn đời sống, với những vấn đề công chúng quan tâm và các tình huống cụ thể nảy sinh trên không gian mạng.

Cùng với đổi mới nội dung, cần đổi mới phương thức truyền thông theo hướng đa nền tảng, đa hình thức và tăng cường tính tương tác. Quan trọng hơn, phải chuyển từ tư duy “truyền đạt” sang tư duy “đối thoại”, từ cung cấp thông tin sang tạo lập khả năng giải thích, dẫn dắt và tạo sự đồng thuận của xã hội. Chỉ khi nội dung chính thống có sức sống, có khả năng tương tác và sức thuyết phục, hệ sinh thái số trong BVNTTT của Đảng mới có thể vận hành hiệu quả và bền vững.