Hệ thống di tích Bác Hồ tại Quảng Tây - biểu tượng của tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc

Di tích cơ quan bí mật của Đảng và Nhà trưng bày Hồ Chí Minh tại Long Châu

Huyện Long Châu, Quảng Tây là một địa danh tiếp giáp với 2 tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng của Việt Nam. Giai đoạn 1930 - 1940, Long Châu cùng Nam Ninh, Bằng Tường và Tịnh Tây tạo thành “vành đai cách mạng” Trung - Việt.

Trong đó, nhà số 74 - 76 phố Nam, Long Châu hiện nay vừa là điểm di tích, vừa là nhà trưng bày các tài liệu, hiện vật về hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các cán bộ cách mạng Việt Nam. Đây là cơ sở cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ cách mạng đã sống và làm việc trong sự bảo vệ, chở che, đùm bọc của nhân dân Long Châu. Đầu thập niên 1930, đồng chí Hoàng Văn Thụ thuê ngôi nhà 74 - 76 phố Nam, Long Châu, làm cơ sở bí mật của cách mạng Việt Nam, tổ chức họp kín, in ấn tài liệu và huấn luyện quân sự. Người đã tổ chức, huấn luyện cán bộ nòng cốt cho cách mạng Việt Nam sau khi thành lập Đảng. Giai đoạn 1939 - 1944, mỗi khi trở về Long Châu hoạt động, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại nghỉ và làm việc tại ngôi nhà này.

Ngôi nhà 74 - 76 là nhà gỗ 2 tầng có diện tích sử dụng tới 1.230 m2, ở giữa có giếng trời. Từ năm 2006, ngôi nhà được chính quyền Quảng Tây cải tạo, trưng bày. Căn phòng Bác ở đặt trên gác 2, chung vách với phòng các đồng chí Hoàng Văn Thụ, Lê Hồng Phong, hiện nay vẫn được bài trí nguyên trạng như khi Người đã từng ở, làm việc. Trong phòng có chiếc giường ngủ bằng gỗ, một số vật dụng như bàn ghế, chậu rửa mặt, gương soi… có kiểu dáng đầu thế kỷ XX. Ngay cạnh đó là phòng khách rộng rãi dùng làm nơi tiếp đón khách và tổ chức họp, bàn thảo về hoạt động cách mạng.

Nhà lưu niệm khai trương, mở cửa đón khách vào ngày 19/5/2006 nhân kỷ niệm 106 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhà trưng bày trưng bày hơn 3.000 bức ảnh, tài liệu, hiện vật quý giá theo dòng thời gian hoạt động cách mạng của Người và các cán bộ cách mạng Việt Nam ở Trung Quốc, chủ yếu là khu vực Long Châu.

Khu di tích Mạch Ma, thành phố Tịnh Tây

Cuối tháng 10/1940, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng một số cán bộ rời Côn Minh về Quế Lâm, Quảng Tây và sau đó tiếp tục rời Quế Lâm đi xuống Tịnh Tây (Quảng Tây) để tìm đường về nước. Thực hiện kế hoạch đã định, tháng 12/1940, Người cùng các đồng chí: Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Đặng Văn Cáp và được đồng chí Hoàng Sâm dẫn đường di chuyển xuống thôn Nặm Quang (sát biên giới Việt - Trung). Tại nhà ông Hứa Gia Khởi, thôn Nặm Quang, Nguyễn Ái Quốc mở lớp huấn luyện cho 43 cán bộ cách mạng Việt Nam, chương trình của lớp học rất thiết thực, với các nội dung cơ bản như: Tình hình quốc tế, trong nước; tổ chức đoàn thể quần chúng; cách thức tổ chức, huấn luyện đấu tranh. Lớp huấn luyện kết thúc vào khoảng giáp Tết âm lịch.

Ngày 28/1/1941, sau 30 năm bôn ba nước ngoài tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã trở về Tổ quốc vượt cột mốc 108 về đến Pác Bó, xã Trường Hà - vùng đất “phên dậu” Đông Bắc của Tổ quốc, là nơi hội tụ đủ cả “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để xây dựng căn cứ địa cách mạng của cả nước. Sự kiện Bác Hồ về nước mùa Xuân năm 1941 không chỉ là một dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là một dấu mốc trọng đại đối với lịch sử dân tộc Việt Nam. Từ đây, Người cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng đưa ra quyết sách hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc, quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh, thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng)..., đón thời cơ tiến hành Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thắng lợi, có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh của đất nước.

Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh với nhân dân dân tộc Choang tại số 302 phố Tân Sinh, thành phố Tịnh Tây, Quảng Tây (Trung Quốc).

Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh với nhân dân dân tộc Choang

Di tích Văn phòng Việt Minh tại Tịnh Tây, nay là Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh với nhân dân dân tộc Choang, tọa lạc tại số 302 phố Tân Sinh, thành phố Tịnh Tây, Quảng Tây. Theo lời thuyết minh viên Mã Thu Diễm, tháng 12/1940, đồng chí Nguyễn Ái Quốc và một số cán bộ đã chuyển từ Quế Lâm về Tịnh Tây, thuê lại ngôi nhà này làm nơi hoạt động. Từ năm 1941, sau khi Mặt trận Việt Minh được thành lập, nơi đây trở thành trụ sở ở nước ngoài của Mặt trận - nơi triển khai công tác tuyên truyền tổ chức phong trào cách mạng ở trong nước; đồng thời tổ chức các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ Việt Minh. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết nhiều tác phẩm và các văn kiện cách mạng quan trọng. Đặc biệt là bức thư “Kính cáo đồng bào”, viết ngày 6/6/1941, kêu gọi toàn dân đoàn kết chống Pháp - Nhật, đấu tranh giành độc lập nước nhà, hiện được khắc lại trên bức tường Nhà lưu niệm.

Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh với nhân dân dân tộc Choang là ngôi nhà 2 tầng được xây bằng gạch; kiến trúc có sự pha trộn hài hòa giữa phong cách Trung Hoa và phương Tây, chính giữa là một giếng trời rộng, chia ngôi nhà thành 2 khối, ở giữa có cầu thang bằng gỗ. Trên lầu có phòng ngủ và phòng làm việc của Người. Nhà lưu niệm khánh thành ngày 20/5/2015 hiện trưng bày gần 300 hiện vật, hình ảnh, tượng, phù điêu, cùng bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian hoạt động tại Quảng Tây. Ngoài ra còn có hình ảnh, tư liệu về các đồng chí đồng hành cùng Người như: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Hoàng Văn Thụ, Lê Hồng Phong... Năm 2017, Nhà lưu niệm được công nhận là Di tích văn hóa cấp khu tự trị của Quảng Tây.

Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh ở Liễu Châu

Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh ở thành phố Liễu Châu còn có tên gọi “Nhà cũ của Hồ Chí Minh”, tọa lạc tại số 2 - 1 đường Liễu Thạch, đối diện núi Ngư Phong - ngọn núi Tây Phong Lĩnh nổi tiếng trong bài thơ "Mới ra tù học leo núi" của Người. Nằm ngay trên khu phố cổ ở thành phố Liễu Châu, trung tâm công nghiệp lớn nhất Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh mang kiến trúc 2 tầng, kết cấu gạch, gỗ kiểu Trung Hoa, với tổng diện tích trên 360 m2. Khu vực trưng bày ở tầng một giới thiệu cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và 2 lần đầu tiên Người đến Liễu Châu; giữa sảnh đường là bức tượng đồng chân dung của Bác và tủ kính đặt những tài liệu, tranh, ảnh, hiện vật (Cờ Đảng Cộng sản Việt Nam khi thành lập tại Hồng Kông, mô phỏng máy đánh chữ, nghiên mực, bút, kính mắt, gậy của Bác sử dụng)...; tầng 2 là khu vực giới thiệu lần thứ 3 và thứ 4 Bác Hồ đến Liễu Châu.

Di tích vốn là Nhà trọ Nam Dương, được xây dựng năm 1930. Đây là nơi Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh thuê ở và hoạt động cách mạng từ tháng 9/1943 - 9/1944. Người đã từng sống tại căn phòng phía Đông trên tầng 2 của nhà trọ này trong thời gian gần một năm (tháng 9/1943 - 8/1944), trong lần thứ 3, Người tới Liễu Châu sau khi ra khỏi nhà tù Tưởng Giới Thạch. Tại Liễu Châu, Người tổ chức huấn luyện cán bộ, triệu tập Đại hội đại biểu Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội, đồng thời, hoàn thành tập thơ “Nhật ký trong tù” bằng tiếng Hán - di sản vô giá về mặt lịch sử, văn học, tư tưởng, nhân văn… của một lý tưởng cao đẹp, phấn đấu giành độc lập cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân.

Du khách tham quan Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh, tọa lạc tại số 2 - 1 đường Liễu Thạch, thành phố Liễu Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc).

Năm 1996, chính quyền thành phố Liễu Châu công nhận là Di tích “Nhà ở cũ của Hồ Chí Minh”, được xếp hạng di tích văn hóa cấp tỉnh, để kỷ niệm giai đoạn lịch sử hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Liễu Châu. Cuối năm 2001, cơ quan quản lý văn hóa thành phố Liễu Châu tiếp quản căn nhà đã tu sửa, phục dựng nguyên trạng và bắt đầu trưng bày những tài liệu liên quan đến thời gian hoạt động của Người tại đây. Tháng 9/2002, phòng trưng bày cuộc đời cách mạng Hồ Chí Minh trong căn nhà cũ được khánh thành và chính thức mở cửa đón khách tham quan. Đến năm 2006, được Quốc vụ viện (Chính phủ) Trung Quốc công nhận là Di tích văn hóa - lịch sử trọng điểm cấp quốc gia.

Chị Lý Tiệp, thuyết minh viên tại Nhà lưu niệm cho biết: Từ khi mở cửa đến nay, Di tích đón trên 300.000 lượt khách Trung Quốc và các nước. Trong đó, số lượng các đoàn đại biểu, đoàn khách du lịch và lưu học sinh Việt Nam đến tham quan, nghiên cứu tìm hiểu ngày càng nhiều. Có ngày đón từ 3 - 5 đoàn với hàng trăm lượt người. Tôi vô cùng xúc động mỗi khi được thuyết minh, đặc biệt là khi đón những người bạn Việt Nam đến tham quan, nghiên cứu.

Di tích Văn phòng Bát Lộ Quân (Quế Lâm)

Chủ tịch Hồ Chí Minh - người bạn rất thân thiết của nhân dân Trung Quốc - người vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung, nhà cách mạng vô sản đã từng hoạt động nhiều nơi ở Trung Quốc và đến Quế Lâm 4 lần. Nhà tưởng niệm Văn phòng Bát Lộ Quân tại số 96 đường Trung Sơn Bắc, thành phố Quế Lâm chính là nơi Người từng ở và có những cống hiến cho sự nghiệp kháng chiến của nhân dân Trung Quốc và đấu tranh giải phóng dân tộc, giành độc lập cho đất nước Việt Nam; phản ánh chân thực về mối quan hệ thân thiết, giúp đỡ lẫn nhau, đồng cam cộng khổ của nhân dân 2 nước Trung - Việt trong sự nghiệp cách mạng chung.

Văn phòng Bát Lộ Quân (một tổ chức quân sự của Đảng Cộng sản Trung Quốc) ở Quế Lâm có trụ sở đối ngoại là số nhà 138, đường Quế Bắc (nay là số 98, đường Trung Sơn Bắc); các bộ phận hậu cần, cơ yếu, giao thông, điện đài... đóng ở thôn Lộ Mạc. Lấy Quế Lâm làm trung tâm, Người chọn Văn phòng Bát Lộ Quân làm cơ sở hoạt động cách mạng, mọi công việc ở đây đều được tiến hành bí mật. Tại đây, Người lấy tên là Hồ Quang. Năm 1939, dưới bút danh Nguyễn Ái Quốc, Người gửi “Những ý kiến về mặt trận dân chủ” - báo cáo quan trọng tới Quốc tế Cộng sản, đặt nền tảng lý luận cho việc thành lập Việt Minh. Tại Quế Lâm, Người giao nhiệm vụ cho đồng chí Phạm Văn Đồng xây dựng mối liên kết với giới văn hóa và báo chí Trung Quốc. Trong các năm 1938 - 1940, Văn phòng Bát Lộ Quân trở thành trung tâm kết nối giữa Nguyễn Ái Quốc và các chiến khu Trung Quốc, cũng như phong trào cách mạng Việt Nam.

Ngày nay, nhà số 96 Trung Sơn Bắc đã được Trung Quốc công nhận là Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia, ghi dấu một giai đoạn hoạt động quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên con đường giải phóng dân tộc. Đến tham quan nơi này, du khách có thể tìm hiểu về Hồ Chí Minh, nhất là hoạt động của Người tại Quế Lâm, cảm nhận tình hữu nghị sâu sắc của người dân 2 nước Việt - Trung “vừa là đồng chí, vừa là anh em”.

Thanh Loan