Hiểm họa từ thiết bị kết nối IoT

Sky News mới đây cho biết hệ thống làm lạnh tại 13 cửa hàng SuperValu ở Ireland đã bị ảnh hưởng bởi một sự cố mạng, trong khi một cửa hàng tại Thụy Điển cho biết nhiệt độ tủ lạnh và tủ đông của họ đã bị đẩy lên tới 50 độ C. Nhiều sự cố tương tự cũng được ghi nhận tại các khu vực khác ở châu Âu.

Tại Bỉ và Luxembourg, tập đoàn siêu thị Hà Lan Ahold Delhaize có hàng chục cửa hàng Delhaize bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, Colruyt Group thông báo có 5 cửa hàng Spar tại Bỉ bị nhắm mục tiêu; siêu thị Carrefour (Pháp) ghi nhận 15 cửa hàng tại Bỉ bị tấn công; Intermarché cho biết 15 trên tổng số 153 cửa hàng của họ tại Bỉ bị ảnh hưởng. IKEA cũng xác nhận một sự cố mạng đã tác động đến tủ lạnh và tủ đông tại cửa hàng ở Mons (Bỉ). Tại Thụy Điển, nhà bán lẻ tạp hóa lớn nhất nước này là ICA cho biết một số cửa hàng đã bị ảnh hưởng hệ thống lạnh. Các sự cố gián đoạn tương tự cũng xuất hiện tại chuỗi Kesko (Phần Lan), Supervalu (Ireland) và One Selver (Estonia).

Những vụ việc này diễn ra sau một loạt vụ tấn công nhằm vào hàng trăm siêu thị Pháp trong tháng 10. Ông Richard Horne, người đứng đầu Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia Anh (NCSC), cho biết hiện còn quá sớm để xác định ai đứng sau các cuộc tấn công mới nhất này.

Các hệ thống làm lạnh thương mại sử dụng các bộ điều khiển cho phép nhà vận hành giám sát thiết bị, điều chỉnh nhiệt độ và thực hiện bảo trì từ xa. Một nền tảng quản lý duy nhất có thể điều phối nhiều thiết bị, giúp việc vận hành siêu thị trở nên thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, các chức năng này cũng có thể trở thành công cụ gây gián đoạn nếu kẻ tấn công giành được quyền truy cập trái phép. Theo phân tích của công ty an ninh mạng Forescout, kẻ tấn công không cần dùng đến mã độc nguy hiểm mà chỉ cần can thiệp vào chính hệ thống điều khiển tủ lạnh là đủ để gây phá hoại và làm thiệt hại về kinh tế. Theo ông Stephan Moelans, Tổng giám đốc công ty làm lạnh Sabcobel (Bỉ), thủ đoạn trong đợt tấn công mới nhất nói trên là cố tình chuyển các dàn lạnh sang chế độ xả đá.

Nguyên nhân khiến kẻ tấn công có thể dễ dàng xâm nhập và thao túng các thiết bị này nằm ở những lỗ hổng trong cách thức thiết kế và vận hành hạ tầng công nghệ. Các hệ thống làm lạnh thương mại ngày nay hoạt động dựa trên sự kết hợp của hai công nghệ cốt lõi: Internet vạn vật (IoT) — giúp kết nối các tủ lạnh vào mạng Internet để trao đổi dữ liệu, và Công nghệ vận hành (OT) — bao gồm các phần cứng, phần mềm lập trình dùng để theo dõi, điều khiển nhiệt độ và quản lý máy móc từ xa.

Điều đáng nói là nhiều hệ thống OT đời cũ không được thiết kế để sử dụng trong môi trường kết nối mạng. Báo cáo nghiên cứu của Bộ Khoa học, Đổi mới và Công nghệ Anh cho thấy, khi các doanh nghiệp nối thẳng những hệ thống làm lạnh cũ này vào mạng nội bộ để tiện giám sát tập trung, họ đã vô tình tạo ra con đường cho hacker xâm nhập.

Đứng trước những rủi ro ngày càng hiện hữu, bài học đầu tiên đối với các doanh nghiệp là phải nắm rõ toàn bộ các thiết bị mình đang vận hành, phương thức kết nối cũng như những ai có quyền truy cập vào hệ thống. Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia Anh (NCSC) khuyến cáo các tổ chức cần chủ động rà soát toàn bộ tài sản sử dụng công nghệ vận hành (OT), cắt đứt các đường kết nối trực tiếp giữa thiết bị điều khiển với mạng Internet công cộng, đồng thời thay đổi ngay thông tin đăng nhập mặc định và bắt buộc áp dụng xác thực đa yếu tố. Việc thiết lập rào chắn ngăn cách giữa mạng điều khiển OT và mạng kinh doanh nội bộ cũng là yếu tố quan trọng nhằm khoanh vùng, ngăn không cho kẻ xâm nhập dễ dàng di chuyển sâu vào các hệ thống quan trọng khác. Song song với đó, doanh nghiệp cần liên tục theo dõi các kết nối bất thường, kiểm tra sự thay đổi trong cấu hình và duy trì các bản sao lưu đã qua kiểm định để sẵn sàng khôi phục hoạt động khi gặp sự cố.