Hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ hải quan

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan gồm 4 điều, tập trung sửa đổi một số quy định của Luật hiện hành và các luật có liên quan, tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn sau đây:

Thứ nhất: Tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan. Sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ. Đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ hướng tới thực hiện đầy đủ hải quan số.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: Hồ Long

Thứ hai: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và mô hình tổ chức bộ máy mới.

Thứ ba: Bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và một số nội dung phục vụ phát triển khu thương mại tự do, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới.

Thứ tư: Sửa đổi, hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn quản lý như rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và một số luật khác để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bãi bỏ những quy định không còn phù hợp hoặc được điều chỉnh tại các luật khác, góp phần đơn giản hóa, hệ thống hóa hệ thống pháp luật, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả thi hành.

Dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2027, tạo điều kiện để các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan chuẩn bị đầy đủ các điều kiện thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan lần này có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới.

Đề nghị chỉ xác thực định danh điện tử một lần đối với mỗi tài khoản

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động hải quan. Nội dung dự án Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với quy định của Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: Hồ Long

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các luật có liên quan, đồng thời cập nhật các nội dung sửa đổi, bổ sung các dự án luật sẽ được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật.

Về công tác quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua bán hàng hóa với nước ngoài phải thực hiện xác thực định danh điện tử. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng việc xác thực chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh, nhằm tạo thuận lợi cho người sử dụng và nâng cao hiệu quả quản lý.

Các đại biểu nghe trình bày Tờ trình, Báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: Quang Khánh

Một số ý kiến cũng cho rằng, trách nhiệm xác thực định danh điện tử của người bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử đã được quy định trong Luật Thương mại điện tử, vì vậy cần tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo, trùng lặp.

Đối với quy định về kiểm định hải quan, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành nhưng đề nghị quy định rõ hơn trong luật về căn cứ xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc xem xét kết quả đánh giá. Đồng thời, làm rõ nội hàm, tiêu chí kỹ thuật, phương pháp, trình tự, giá trị pháp lý của hoạt động kiểm định cũng như mối quan hệ với hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa theo pháp luật chuyên ngành.

Về quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thống nhất với việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho mô hình quản lý hải quan hiện đại và khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện chấp hành pháp luật. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi giữa quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, đồng thời bổ sung cơ chế để người khai hải quan được giải trình, khiếu nại khi có căn cứ cho rằng kết quả đánh giá chưa chính xác.