Hiện đại hóa công tác quản lý lâm nghiệp

Sau sáp nhập tỉnh, diện tích rừng, đất lâm nghiệp lớn, để công tác quản lý lâm nghiệp ngày càng hiệu quả, giảm áp lực về nhân sự, ngành lâm nghiệp tỉnh đang từng bước chuyển đổi sang mô hình lâm nghiệp thông minh bằng giải pháp sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đại để đồng bộ dữ liệu lâm nghiệp và chủ động theo dõi, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ rừng từ sớm, từ xa.

Cần đồng bộ dữ liệu

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và các đơn vị chủ rừng, hiện nay, tỉnh quản lý hơn 517.000ha đất quy hoạch lâm nghiệp, trong đó diện tích có rừng khoảng 410.750ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 47,19%. Bên cạnh những nỗ lực lớn của ngành lâm nghiệp, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), diện tích rừng trên địa bàn tỉnh mở rộng và trải dài trên nhiều địa hình, nhiều hệ sinh thái rừng đặc thù, với nhiều loại hình chủ rừng nhưng công tác quản lý, bảo vệ rừng, đất lâm nghiệp tại nhiều đơn vị đang gặp một số khó khăn do thiếu thống nhất trong quy hoạch, dữ liệu lâm nghiệp chưa đồng bộ; nhiều diện tích đất rừng sản xuất bị người dân xâm canh từ những năm trước nhưng chưa được đánh giá, cập nhật hiện trạng chuẩn xác nên việc quản lý, sử dụng và đầu tư bảo vệ, phát triển rừng chưa sát với hiện trạng rừng, đất rừng quản lý hiện nay...

Lực lượng của Ban Quản lý Rừng phòng hộ Ninh Hòa - Vạn Ninh kiểm tra, rà soát diện tích rừng căm xe xã Tây Ninh Hòa.

Theo ông Trần Ngọc Hiếu - Phó Giám đốc Sở NN-MT, thời gian qua, sở đã tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo, triển khai các nhiệm vụ để từng bước hoàn thiện công tác điều tra, kiểm kê, theo dõi diễn biến rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu lâm nghiệp, quản lý đất lâm nghiệp, phát triển rừng... Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy nhiều nhiệm vụ chưa được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh, tiến độ đo đạc địa chính, cắm mốc ranh giới, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp và xử lý diện tích chồng lấn còn chậm; việc tích hợp, liên thông giữa cơ sở dữ liệu lâm nghiệp và cơ sở dữ liệu đất đai chưa được hoàn thiện; một số phương án quản lý rừng bền vững, phương án sử dụng đất và các đề án của đơn vị chủ rừng chưa được hoàn thành.

Bên cạnh đó, kết cấu hạ tầng, trang thiết bị, ứng dụng khoa học - công nghệ và nguồn lực để đầu tư cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý rừng trên địa bàn tỉnh hiện nay. Cùng với triển khai các chủ trương, dự án đã được phê duyệt, Sở NN-MT đã đề xuất UBND tỉnh ưu tiên nguồn lực để đầu tư hoàn thiện, đồng bộ hệ thống quản lý về lâm nghiệp, bảo đảm thống nhất từ quy hoạch, quản lý đất lâm nghiệp, bảo vệ và phát triển rừng đến xây dựng cơ sở dữ liệu trong lĩnh vực này.

Công nghệ là “chìa khóa”

Tại cuộc họp về dữ liệu lâm nghiệp mới đây, ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở NN-MT cho biết, thời gian qua, ngành lâm nghiệp đã tiến hành đánh giá toàn diện các công việc liên quan đến xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đồng thời xác định những tồn tại cần tháo gỡ để đáp ứng quy định của Nhà nước. Đối với phương án sử dụng đất, cơ quan chức năng đã thiết lập mốc thời gian cụ thể cho từng đơn vị để hoàn thiện hồ sơ. Sở NN-MT sẽ phối hợp với các bên liên quan tiến hành thẩm định và xây dựng các nội dung trọng tâm. Riêng với các đơn vị chưa lập phương án mới, ngày 15-6, sở đã có báo cáo xin ý kiến UBND tỉnh về chủ trương thực hiện đồng loạt, đồng thời hỗ trợ kinh phí cho các chủ rừng lập đề cương khảo sát nhằm đảm bảo tính chính xác của số liệu.

Đồng chí TRỊNH MINH HOÀNG - Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Việc xây dựng đồng bộ, số hóa dữ liệu lâm nghiệp, sử dụng công nghệ để giảm áp lực từ con người trong công tác theo dõi, quản lý bảo vệ rừng là rất cần thiết, tạo nền tảng vững chắc cho công tác quản lý tài nguyên rừng của tỉnh. Sở NN-MT cần rà soát, tham mưu UBND tỉnh các nhóm nội dung, kinh phí thực hiện để hoàn thiện cơ sở dữ liệu lâm nghiệp thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh; hoàn thiện hồ sơ quản lý đất lâm nghiệp; đầu tư công trình, phương tiện, thiết bị để nâng cao năng lực quản lý bảo vệ rừng... Trên cơ sở đó, UBND tỉnh sẽ báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt theo đúng quy định.

Theo ông Quang, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là chuyển đổi sang mô hình lâm nghiệp thông minh. Việc trang bị công nghệ hiện đại được xem là giải pháp cấp thiết để thay đổi phương thức bảo vệ rừng từ "thủ công" sang "chủ động". Trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng chuyên trách di chuyển đến hiện trường, ngành lâm nghiệp hướng tới việc trang bị các thiết bị chữa cháy tại chỗ hiện đại. Đáng chú ý là mô hình ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) công suất lớn, có khả năng chở từ 50 đến 100 lít nước, bay liên tục trong 2 giờ để tiếp cận và xử lý đám cháy ngay từ khi mới phát hiện. Việc tập huấn cho cán bộ sử dụng các thiết bị này sẽ giúp hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra.

Tầm nhìn của ngành lâm nghiệp là xây dựng hệ thống phòng điều hành trung tâm, học hỏi theo mô hình hiện đại của các quốc gia tiên tiến. Hệ thống này cho phép giám sát mọi diễn biến của rừng, từ biến động diện tích đến các nguy cơ cháy rừng thông qua dữ liệu số. Việc tăng cường trang thiết bị và công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng lực quản lý mà còn góp phần giảm áp lực về nhân sự. Khi cơ sở dữ liệu được hoàn thiện và đồng bộ, công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm pháp luật về lâm nghiệp sẽ trở nên khoa học, chính xác và hiệu quả hơn. Đây là bước đi chiến lược để ngành lâm nghiệp từng bước tự động hóa quy trình quản lý, đảm bảo sự phát triển bền vững của tài nguyên rừng trong kỷ nguyên số.