Hiện đại hóa quản lý đất đai bằng dữ liệu số

Chuẩn hóa dữ liệu, khắc phục những bất cập

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Phú Thọ có 148 xã, phường, địa bàn quản lý rộng, trong khi hồ sơ, bản đồ và cơ sở dữ liệu đất đai được hình thành qua nhiều thời kỳ, có mức độ hoàn thiện và chất lượng không đồng đều. Việc tích hợp dữ liệu từ ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình trước sắp xếp đặt ra yêu cầu cấp thiết về rà soát, chuẩn hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, phục vụ công tác quản lý trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Cán bộ Phòng Kinh tế, xã Đạo Trù rà soát dữ liệu đất đai từ bản đồ địa chính cũ.

Thực tế, nhiều bản đồ địa chính được lập từ những năm 1990, sử dụng hệ tọa độ và phương pháp đo đạc cũ; một số khu vực chưa được chỉnh lý thường xuyên, trong khi hiện trạng sử dụng đất đã có nhiều biến động. Hồ sơ địa chính còn phân tán, thiếu đồng bộ; công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xây dựng cơ sở dữ liệu chưa hoàn thành ở nhiều địa bàn.

Toàn tỉnh hiện mới có 18/148 xã, phường hoàn thành cơ sở dữ liệu địa chính và đưa vào vận hành chính thức. Trong tổng số 781.339 thửa đất được thống kê trong cơ sở dữ liệu, mới có 442.746 thửa có dữ liệu không gian. Dữ liệu nền địa lý, bản đồ địa hình tại một số khu vực cũng được xây dựng từ nhiều năm trước, cần cập nhật để đáp ứng yêu cầu quản lý hiện nay.

Những hạn chế này gây khó khăn cho việc tra cứu, cập nhật biến động, tổng hợp thông tin và giải quyết thủ tục hành chính về đất đai. Khi dữ liệu chưa đầy đủ, thiếu thống nhất, việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị cũng gặp trở ngại, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực đất đai.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh đã phê duyệt dự án đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu nền địa lý quốc gia và hệ thống bản đồ địa hình quốc gia tỷ lệ 1:2.000, 1:5.000 trên địa bàn tỉnh. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.561 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công ngân sách tỉnh giai đoạn 2026-2030, thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029.

Theo quy mô được phê duyệt, dự án thực hiện đo đạc mới hơn 115.627ha tại 22 xã, phường; đo đạc lại, đo bổ sung hơn 5.451ha tại 49 xã, phường; chỉnh lý 797.320 thửa đất. Công tác kê khai phục vụ đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận được triển khai tại 78 xã, phường, với tổng khối lượng hơn 3,74 triệu hồ sơ, thửa đất theo kế hoạch.

Dự án đặt mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính tại 78 xã, phường, với khoảng 4,8 triệu thửa đất; đồng thời xây dựng dữ liệu không gian đất đai nền, dữ liệu thống kê, kiểm kê đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và dữ liệu giá đất. Hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm chuyên ngành và các giải pháp kết nối, chia sẻ dữ liệu được tính toán nhằm bảo đảm khả năng vận hành thống nhất, an toàn thông tin và tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng và tính liên thông

Dự án đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai giai đoạn 2026-2030 được triển khai sẽ ứng dụng công nghệ bay quét LiDAR kết hợp chụp ảnh số trên toàn bộ địa bàn 148 xã, phường. Công nghệ này phục vụ xây dựng mô hình số độ cao có độ chính xác cao và bình đồ ảnh cập nhật hiện trạng địa vật, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu nền cho công tác đo đạc, lập bản đồ và quản lý đất đai.

Khi được triển khai đồng bộ, hệ thống dữ liệu mới sẽ tạo thuận lợi cho việc quản lý hồ sơ, cập nhật biến động, cung cấp thông tin phục vụ giải quyết thủ tục hành chính và tăng khả năng khai thác dữ liệu giữa các cấp, ngành. Đây cũng là cơ sở để chuyển dần từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ phân tán sang quản lý dựa trên dữ liệu số, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai.

Cán bộ Phòng Kinh tế, xã Hoàng An cập nhật dữ liệu đất đai trên hệ thống phần mềm quản lý của ngành.

Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án còn nhiều khó khăn. Dữ liệu từ ba tỉnh trước sắp xếp có sự khác biệt về hệ tọa độ, thời kỳ đo đạc và mức độ hoàn thiện; một số hồ sơ còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa. Việc rà soát, đối chiếu khối lượng đã thực hiện với thiết kế kỹ thuật, hợp đồng, sản phẩm nghiệm thu và tài liệu thanh toán cần được tiến hành chặt chẽ, tránh trùng lặp khối lượng và bố trí kinh phí không phù hợp.

Trong khi đó, thời gian chuẩn bị dự án gấp, yêu cầu kỹ thuật cao, nguồn nhân lực chuyên môn còn hạn chế, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm. Các bước lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật - dự toán chi tiết và lựa chọn nhà thầu cần được hoàn thiện, bảo đảm cơ sở triển khai các hạng mục đúng kế hoạch.

Theo tiến độ dự kiến, công tác lập thiết kế kỹ thuật - dự toán chi tiết được thực hiện trong các tháng 9-11/2026; kế hoạch lựa chọn nhà thầu thi công dự kiến hoàn thành trong tháng 11, ký hợp đồng trong tháng 12/2026. Các hạng mục đo đạc, đăng ký đất đai và xây dựng cơ sở dữ liệu dự kiến triển khai từ tháng 1/2027 đến quý III/2029.

Đồng chí Hoàng Xuân Hoàn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Để tháo gỡ khó khăn, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ chuyên môn trong rà soát, đối soát, chuẩn hóa dữ liệu; xác định phạm vi, khối lượng và phương án tổ chức thực hiện; hướng dẫn giải pháp về hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm chuyên ngành, kết nối và chia sẻ dữ liệu”.

Với quy mô đầu tư lớn, phạm vi triển khai rộng và dữ liệu được hình thành qua nhiều giai đoạn, hiệu quả dự án không chỉ được đánh giá bằng khối lượng đo đạc hoàn thành mà còn phụ thuộc vào chất lượng, tính thống nhất và khả năng cập nhật, khai thác lâu dài của hệ thống.

Bảo đảm tiến độ, sử dụng kinh phí hiệu quả, tránh đầu tư trùng lặp và duy trì dữ liệu thường xuyên sẽ là những yếu tố quyết định, góp phần hiện đại hóa quản lý đất đai, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.