Hiện thực hóa khát vọng Đại hội XIV và sứ mệnh của Quốc hội

Đây không chỉ là một bước trong quy trình bầu cử theo luật định, mà qua hội nghị còn cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng, bản lĩnh và năng lực của đội ngũ đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương - lực lượng trực tiếp quyết định chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ tới.

Yêu cầu đó không tách rời bối cảnh hoạt động đặc biệt của Quốc hội Khóa XVI. Đây sẽ là khóa Quốc hội đầu tiên triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ, tầm nhìn phát triển đất nước được Đại hội lần thứ XIV của Đảng đề ra, đặt dấu mốc khai mở "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam". Những mục tiêu lớn lao được quyết định tại Đại hội phải được thể chế hóa nhanh chóng, đầy đủ, kịp thời và khả thi thông qua hoạt động của Quốc hội. Trong bối cảnh môi trường quốc tế biến động nhanh, khó lường, yêu cầu phát triển trong nước ngày càng cao và áp lực cải cách, đổi mới lớn hơn bao giờ hết, Quốc hội Khóa XVI sẽ đứng trước khối lượng công việc rất lớn, nhiều vấn đề mới, khó, phức tạp cần được xem xét, quyết định ngay với trí tuệ, trách nhiệm và bản lĩnh cao nhất.

Trong yêu cầu chung đó, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ở Trung ương giữ vai trò nòng cốt, có tính quyết định. Đây là lực lượng trực tiếp tham gia từ khâu chuẩn bị chính sách, thẩm tra các dự án luật, chỉnh lý dự thảo, tham mưu cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội đến dẫn dắt các cuộc thảo luận chính sách lớn tại nghị trường. Họ "đứng" ngay ở trung tâm của quá trình hình thành thể chế, nơi mỗi quyết định lập pháp đều có thể tạo động lực mạnh mẽ hoặc trở thành rào cản đối với phát triển. Chất lượng hoạt động của Quốc hội Khóa XVI, xét đến cùng, phụ thuộc rất lớn vào bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ đại biểu chuyên trách ở Trung ương.

Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật là đột phá chiến lược, là “đòn bẩy” cho phát triển trong kỷ nguyên mới. Điều này đòi hỏi mỗi đại biểu Quốc hội chuyên trách phải góp phần bảo đảm các nội dung trình Quốc hội đúng về nguyên tắc, chặt chẽ về kỹ thuật, trúng về chính sách, khả thi trong thực tiễn và thực sự trở thành động lực phát triển. Luật phải thực sự "sống" trong đời sống.

Thực tế cho thấy, phần lớn các ứng cử viên đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương đều trưởng thành từ công tác nghiên cứu, tham mưu, phục vụ Quốc hội. Đây là lợi thế rõ rệt về chuyên môn, hiểu biết quy trình và kỹ thuật lập pháp. Nhưng lợi thế đó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn: không được hài lòng với vai trò kỹ thuật thuần túy, không né tránh tranh luận chính sách, mà phải thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, năng lực phản biện độc lập và tinh thần dám chịu trách nhiệm trước Quốc hội, trước Nhân dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển được Đảng ta xác định tại Đại hội XIV, chắc chắn, Quốc hội Khóa XVI sẽ phải tập trung tháo gỡ nhiều “điểm nghẽn” thể chế, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như đầu tư, đất đai, tài chính - ngân sách, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh... Đây đều là những lĩnh vực phức tạp, lợi ích đan xen, tác động sâu rộng. Đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách ở Trung ương, không được phép lựa chọn sự an toàn, mà phải đủ dũng khí đối diện vấn đề khó, đủ tri thức để tranh luận đến cùng trên cơ sở khoa học và thực tiễn, đủ liêm chính để đặt lợi ích chung của đất nước và Nhân dân lên trên hết, trước hết.

Một yêu cầu xuyên suốt khác là phải lấy người dân, doanh nghiệp và hiệu quả phát triển làm thước đo cho chất lượng mọi hoạt động của Quốc hội. Điều này đòi hỏi đại biểu Quốc hội chuyên trách phải kiên trì thúc đẩy việc nâng cao chất lượng đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến rộng rãi và thực chất của các đối tượng chịu sự tác động; xây dựng pháp luật theo hướng ngắn gọn, rõ ràng, tập trung vào những vấn đề lớn, mang tính nguyên tắc; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với cơ chế giám sát chặt chẽ để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả thực thi.

Quốc hội Khóa XVI cũng sẽ hoạt động trong bối cảnh yêu cầu về kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả của bộ máy nhà nước ngày càng cao. Đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương không chỉ chịu sự giám sát của cử tri, mà còn trực tiếp gắn với uy tín và chất lượng hoạt động của Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Đổi mới phải đi cùng kỷ cương, tranh luận phải gắn với trách nhiệm, phân quyền phải song hành với giám sát. Đây phải là chuẩn mực hành động của đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu Quốc hội chuyên trách trong nhiệm kỳ tới.

Mỗi đại biểu Quốc hội chuyên trách ở Trung ương phải chứng minh vai trò của mình bằng chất lượng luật pháp, bằng hiệu quả giám sát và bằng những quyết sách đủ sức tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, góp phần thực hiện sứ mệnh của Quốc hội Khóa XVI - tạo nền tảng thể chế vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Nguyễn Bình