Hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã trở thành trụ cột của nền kinh tế, nền tảng của sinh kế và là nhân tố quan trọng trong phát triển đất nước.

Nông nghiệp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều thành tựu đáng ghi nhận, nhưng cũng đối diện những yêu cầu chuyển đổi ngày càng gay gắt. Năm 2025, ngành nông nghiệp đạt mức tăng trưởng khoảng 4%, cao nhất trong 10 năm; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt hơn 70 tỷ USD.

Tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh ngành Nông nghiệp và Môi trường đã trở thành trụ cột của nền kinh tế, nền tảng của sinh kế và là nhân tố quan trọng trong công cuộc phát triển, chuyển mình của quốc gia.

Trong một nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, truyền thông chính thống là một phần của hệ sinh thái phát triển. Báo chí giúp chính sách đến được với cơ sở, giúp nông dân hiểu đúng các yêu cầu mới của thị trường, giúp doanh nghiệp và hợp tác xã kể câu chuyện giá trị của mình, đồng thời giúp xã hội nhận diện những mô hình thật, sản phẩm thật, nỗ lực thật. Khi niềm tin trở thành một loại “vốn” quan trọng của thị trường nông sản, vai trò của báo chí càng không thể xem nhẹ.

Chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đòi hỏi tổ chức lại chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng và xây dựng niềm tin thị trường.

Từ thông tin đến kiến tạo tư duy kinh tế nông nghiệp

Nghị quyết số 85/NQ-CP ngày 4/4/2026 của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 219-KL/TW, tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (gọi tắt là “tam nông”) đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định, đổi mới công tác truyền thông, thống nhất nhận thức và hành động về “tam nông” gắn với bảo vệ môi trường, quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên là nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên. Điều đó cho thấy truyền thông không chỉ giữ vai trò phổ biến chính sách, mà còn là một khâu quan trọng trong việc tạo đồng thuận, thống nhất nhận thức và thúc đẩy chính sách đi vào đời sống.

Cũng từ yêu cầu phát triển mới, Tổng Bí thư Tô Lâm đặt ra nhiệm vụ tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng sinh thái, giá trị gia tăng cao; chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu; đồng thời phát triển mạnh nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao.

Thúc đẩy kinh tế nông nghiệp bền vững trước hết là thay đổi cách nhìn về nông nghiệp. Nông sản không chỉ được đo bằng sản lượng hay giá bán từng mùa vụ, mà còn bằng chất lượng vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc và uy tín của người làm ra sản phẩm. Vì vậy, báo chí không nên chỉ dừng ở những câu chuyện “được mùa, mất giá” hay “giải cứu”, mà cần đi sâu hơn vào chuỗi giá trị, chỉ ra nguyên nhân, điểm nghẽn và những cách làm có tổ chức, có tiêu chuẩn, có thị trường. Khi đó, mỗi bài viết không chỉ phản ánh thực trạng, mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển cho nông nghiệp.

Tại tọa đàm “Cơ hội, tiềm năng của ngành nông nghiệp Việt Nam và khả năng hợp tác Việt Nam - Đài Loan (Trung Quốc) trong phát triển chuỗi nông sản” tổ chức tháng 7/2024, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, nông nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục cạnh tranh trên cơ sở chi phí thấp, thâm dụng lao động và dựa vào tài nguyên; phải chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Trong quá trình chuyển đổi ấy, báo chí có năng lực biến những khái niệm vĩ mô thành câu chuyện gần gũi, giúp nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và người tiêu dùng nhìn thấy lợi ích cụ thể của nông nghiệp bền vững. Khi các mô hình sản xuất có tiêu chuẩn, có truy xuất, có thị trường được phản ánh bằng thực tiễn thuyết phục, nông nghiệp bền vững không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một hướng đi có thể làm, có thể nhân rộng.

Báo chí có vai trò phát hiện, phản ánh và kết nối những mô hình sản xuất xanh, trong đó có sản xuất hữu cơ, với thị trường và người tiêu dùng.

Kiến tạo niềm tin cho nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn

Nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn chỉ có thể phát triển bền vững khi được đặt trên nền tảng niềm tin. Chủ trương đúng cần được chuyển hóa thành nhận thức đúng, để người sản xuất hiểu vì sao phải thay đổi cách làm, người tiêu dùng hiểu vì sao cần lựa chọn sản phẩm minh bạch, còn thị trường có đủ căn cứ để phân biệt giá trị thật với những lời quảng bá chung chung.

Với nông nghiệp hữu cơ, niềm tin càng có ý nghĩa quyết định. GS.TS. Đào Thanh Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam nhấn mạnh, thành công hay thất bại của các mô hình sản xuất hữu cơ không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật, giống hay quy trình chứng nhận, mà còn phụ thuộc rất lớn vào nhận thức và niềm tin của nông dân, người tiêu dùng và nhà quản lý. Cùng quan điểm đó, bà Đặng Thị Bích Hường, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam cho rằng, truyền thông là “chìa khóa” để xây dựng niềm tin, thay đổi hành vi và kết nối chuỗi giá trị trong nông nghiệp hữu cơ.

Một nền nông nghiệp bền vững không thể chỉ dựa vào các mô hình riêng lẻ. Muốn đi đường dài, ngành nông nghiệp cần chính sách phù hợp, cách tổ chức sản xuất hiệu quả và sự giám sát thường xuyên từ xã hội. Định hướng của Nghị quyết 85/NQ-CP là thúc đẩy nông nghiệp chuyển sang chất lượng cao hơn, giá trị lớn hơn, sản xuất có liên kết, có truy xuất nguồn gốc và gắn chặt hơn với thị trường.

Những định hướng này chỉ có ý nghĩa khi được người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng. Vì vậy, ngành báo chí cần giúp chính sách trở nên gần gũi hơn với đời sống sản xuất. Báo chí cũng cần làm rõ chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu, xuất phát từ thực tiễn sản xuất và nhu cầu của từng chủ thể trong chuỗi giá trị. Khi đó, chính sách sẽ bớt xa lạ và dễ đi vào cuộc sống hơn.

Báo chí cũng là kênh phản biện cần thiết, giúp nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình thực thi chính sách. Những phản ánh kịp thời, khách quan không nhằm phủ nhận thành quả, mà góp phần để chính sách sát thực tế hơn. Trong môi trường thông tin nhiều nhiễu loạn, báo chí chính thống càng cần giữ vai trò kiểm chứng, lấy mô hình và kết quả thật để củng cố niềm tin, bảo vệ thành quả đổi mới của “tam nông”.

Sứ mệnh của báo chí trong giai đoạn mới

Để làm tốt sứ mệnh thúc đẩy kinh tế nông nghiệp bền vững, lực lượng báo chí cũng phải tự nâng cao yêu cầu đối với nghề nghiệp. Nhà báo khi viết về nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn không thể chỉ viết bằng cảm tính. Người làm báo cần có kiến thức đủ sâu rộng để nhìn đúng vấn đề, kiểm chứng được thông tin và phản ánh chính xác những chuyển động của thực tiễn. Bởi một bài viết sai lệch có thể làm méo mó nhận thức, trong khi một tác phẩm được viết chặt chẽ, có căn cứ và giàu tinh thần xây dựng có thể góp phần khơi dậy niềm tin, thúc đẩy hành động tích cực trong xã hội.

Trong kỷ nguyên số, báo chí có thêm nhiều cách để đưa những giá trị tốt đẹp đến gần hơn với công chúng. Nhưng dù ở nền tảng nào, cốt lõi vẫn là độ tin cậy. Báo chí chính thống không cạnh tranh với mạng xã hội bằng tốc độ đơn thuần, mà bằng năng lực kiểm chứng, chiều sâu phân tích và trách nhiệm xã hội.

Kinh tế nông nghiệp bền vững chỉ có thể đi xa khi được nuôi dưỡng bằng niềm tin và thông tin chính xác. Ở đó, báo chí không chỉ phản ánh những chuyển động đang diễn ra trong thực tiễn sản xuất, mà còn góp phần định hướng nhận thức, cổ vũ cách làm đúng và bảo vệ những giá trị thật. Khi thông tin được truyền tải đúng và đủ sức thuyết phục, báo chí sẽ góp phần biến nhận thức thành hành động. Đó chính là sứ mệnh lớn của báo chí trong hành trình hiện thực hóa khát vọng phát triển một nền nông nghiệp Việt Nam xanh và bền vững hơn.