Hiện tượng El Nino rất mạnh được dự báo sẽ kéo dài đến hết tháng 2/2027

Ảnh minh họa - Ảnh: Kyodo.

Hiện tượng thời tiết El Nino đang diễn ra có khả năng gần như 100% sẽ kéo dài đến hết tháng 2/2027, mang theo hạn hán và nhiệt độ cao đến nhiều khu vực ở châu Á - theo dự báo được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đưa ra vào ngày 3/9. Trong cập nhật mới nhất, WMO đã bày tỏ sự tự tin chưa từng có về dự báo này.

El Nino được dự báo sẽ trở nên mạnh hơn trong những tháng tới và đạt đỉnh vào cuối năm nay. Mặc dù sự kiện hiện tại thường được mô tả là "siêu" El Nino, song thuật ngữ này không được công nhận trong khoa học. El Nino là hiện tượng nhiệt độ trên mặt biển ở Thái Bình Dương tăng cao bất thường, dẫn đến thời tiết ấm nóng hơn và khô hơn ở nhiều khu vực châu Á.

WMO, cơ quan thuộc Liên hiệp quốc, dự báo khả năng 80% nhiệt độ sẽ cao hơn mức bình thường ở nhiều khu vực châu Á trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 11 năm nay, trong khi miền Tây của Trung Quốc và miền Bắc của Australia là những khu vực có khả năng thấp hơn xảy ra hiện tượng nhiệt độ cao bất thường. Các khu vực Nam Á và Đông Nam Á có khả năng đối mặt với tình trạng thiếu hụt lượng mưa.

"Hiện tượng El Nino đặc biệt này đòi hỏi sự chuẩn bị và ứng phó đặc biệt”, tờ báo Nikkei Asia dẫn lời Tổng thư ký WMO Celeste Saulo.

Các quốc gia châu Á đã cảm nhận rõ tác động của El Nino, với Ấn Độ ghi nhận lượng mưa trong mùa mưa năm nay, tính đến tháng 8, thấp hơn 14% so với mức trung bình hàng năm.

"Điều tôi lo ngại nhất là tác động kép của nhiệt độ cao vào tháng 6 và tháng 7 và sau đó là thiếu hụt lượng mưa ở Nam Á và Đông Nam Á. Tình trạng này chắc chắn sẽ đặt ra thách thức đối với an ninh nguồn nước và lương thực”, ông Giriraj Amarnath, trưởng nghiên cứu về quản lý rủi ro thiên tai và khả năng chống chịu khí hậu tại Viện Quản lý nước Quốc tế có trụ sở tại Colombo, nói với Nikkei Asia.

"Chúng ta đều nhận thấy rõ lượng mưa giảm có thể ảnh hưởng đến cây trồng phụ thuộc vào lượng mưa và nước tưới tiêu. Ở cấp độ quốc gia, chúng ta sẽ thấy những tác động đến các hồ chứa và thủy điện”, ông nhận định.

Hiện tượng El Nino diễn ra đúng vào lúc thế giới đương đầu với những hệ quả từ cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran. Cuộc chiến đã dẫn tới việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, gây gián đoạn nguồn cung cấp các nguyên liệu phân bón quan trọng.

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) thuộc Liên hiệp quốc cảnh báo rằng có thể có thêm 8,2 triệu người ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng do tác động kết hợp này. Mô hình của tổ chức này không bao gồm toàn bộ khu vực và do đó con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Myanmar, Philippines, Papua New Guinea, Đông Timor, Solomon Islands và Vanuatu được xếp vào nhóm có nguy cơ cao về sự kết hợp rủi ro này - theo một báo cáo chung của các cơ quan Liên hiệp quốc bao gồm WMO và FAO được công bố ngày 28/8. Về thiếu hụt lượng mưa và khả năng hạn hán, Indonesia và Fiji cũng được xếp vào nhóm có nguy cơ rất cao, mặc dù Myanmar không được coi là điểm nóng của El Nino.

Bà Sarah Tan, một nhà kinh tế tại công ty phân Moody's Analytics, cho biết tác động của El Nino sẽ khác nhau trên khắp châu Á, nhưng Indonesia, Philippines và Ấn Độ đặc biệt dễ bị tổn thương trước cú sốc giá lương thực do sự phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực, tầm quan trọng của nông nghiệp đối với nền kinh tế của các nước này, mức độ sẵn có của lương thực và khả năng trụ vững về lương thực, cũng như sự phụ thuộc vào phân bón nhập khẩu.

"Thái Lan và Việt Nam cũng đối mặt với rủi ro đáng kể, đặc biệt là thông qua biến động giá phân bón và các đầu vào nông nghiệp khác đắt đỏ hơn”, bà Tan nói thêm.

Các điều kiện này sẽ dẫn đến những tác động dây chuyền, khi nhiệt độ cao dẫn đến nhu cầu nước cho cây trồng tăng lên, kéo theo tưới tiêu bổ sung kết hợp với việc sử dụng phân bón - theo ông Amarnath. Trong khi đó, gia súc sẽ chịu áp lực do đồng cỏ khô hơn và nguy cơ cháy rừng tăng lên, điển hình là Indonesia đã chứng kiến các vụ cháy rừng lớn.

"Chắc chắn những yếu tố này sẽ dẫn đến sản lượng thấp hơn. Áp lực tăng giá lương thực đang cao hơn”, ông nhấn mạnh.

Trong bản cập nhật gần đây nhất của FAO về Chỉ số giá lương thực vào ngày 7/8, chỉ số này đã tăng 0,7 điểm trong tháng 7 so với tháng trước đó, mặc dù vẫn thấp hơn 29,1 điểm so với mức kỷ lục 160,2 ghi nhận vào tháng 3/2022. Sự leo thang giá ngũ cốc, đường và dầu thực vật đã được bù đắp một phần bởi sự giảm giá các sản phẩm thịt và sữa.

"Đối với nhiều nền kinh tế, tác động thứ cấp đối với giá lương thực có thể nghiêm trọng hơn so với cú sốc năng lượng ban đầu từ cuộc khủng hoảng Trung Đông, đặc biệt là khi sự truyền tải tác động thường có độ trễ và ảnh hưởng đến một phần lớn hơn nhiều trong chi tiêu hộ gia đình”, bà Tan nói.

Ông Amarnath cho rằng các nỗ lực giảm thiểu tác động của El Nino mà các chính phủ ở châu Á triển khai nên bao gồm việc hỗ trợ cho nông dân trước khi gieo trồng và chuẩn bị nguồn cung cấp các loại giống cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn hơn và chịu hạn tốt hơn.

Theo các mô hình khí hậu, nhiệt độ trung bình toàn cầu vào năm 2026 có thể tăng 1,62 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, do El Nino kết hợp với sự gia tăng nhiệt độ do biến đổi khí hậu, chủ yếu do đốt nhiên liệu hóa thạch. Mức nhiệt này sẽ đưa nhiệt độ Trái Đất vượt quá mục tiêu tham vọng nhất là giữ mức tăng nhiệt độ dưới 1,5 độ C như đã được đưa ra trong hiệp định khí hậu Paris, mặc dù việc tuân thủ mục tiêu này được đánh giá trong một khung thời gian dài hơn.

Hôm 2/9, Chương trình Môi trường của Liên hiệp quốc cho biết có những bằng chứng cho thấy mục tiêu tăng nhiệt độ 1,5 độ C có thể bị vượt qua trong vài năm tới, và ngay cả trong kịch bản khả quan nhất, thế giới sẽ ấm lên 1,8 độ C. Các tác động khí hậu, bao gồm những hiện tượng như băng tan và bão mạnh hơn ở châu Á, sẽ gia tăng với mỗi phần nhỏ của nhiệt độ tăng thêm - giới khoa học cảnh báo.

Mặc dù mối quan hệ giữa El Nino và biến đổi khí hậu vẫn đang được nghiên cứu, có dấu hiệu cho thấy sự nóng lên toàn cầu đang dẫn đến các sự kiện El Nino mạnh hơn. Trong một bài báo được công bố vào tuần trước, các nhà khoa học đã phát hiện - dựa trên phân tích các rạn san hô từ quần đảo Galapagos - thấy rằng các đợt El Nino mạnh đã xảy ra thường xuyên hơn trong thế kỷ qua.