Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam góp ý dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa

Hội thảo do Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng chủ trì. Theo Ban Soạn thảo, giai đoạn 2018-2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4-5%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP.

Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng theo hướng tạo khung chính sách liên ngành, tháo gỡ các điểm nghẽn và bổ sung những khoảng trống pháp lý, qua đó khơi thông nguồn lực và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng quan trọng.

Tinh thần chủ đạo của dự thảo là “chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế”. Dự án Luật hướng tới việc xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế, kết nối chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu và thu hút đầu tư, đồng thời lan tỏa bản sắc, thương hiệu và sức mạnh mềm Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại Hội thảo. (Ảnh: Xuân Trường/ Báo Văn hóa)

Đề xuất mở rộng phạm vi điều chỉnh

Góp ý tại Hội thảo, nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, cho biết Hiệp hội nhất trí cao với chủ trương xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, việc xây dựng một đạo luật riêng về công nghiệp văn hóa là cần thiết và kịp thời, góp phần thể chế hóa chủ trương của Đảng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa.

Đánh giá cao bố cục và hình thức của dự thảo, ông cho rằng nội dung dự thảo đã bám sát định hướng hoàn thiện thể chế, tạo đột phá, khơi thông sức sáng tạo của toàn xã hội, đồng thời huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển văn hóa.

Nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam. (Ảnh: Xuân Trường/ Báo Văn hóa)

Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, nâng cao sức lan tỏa, sức hấp dẫn và khả năng bảo vệ các giá trị văn hóa dân tộc. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với các ngành công nghiệp sáng tạo, trong đó có quảng cáo, khi hoạt động sáng tạo và truyền thông ngày càng gắn với môi trường số, công nghệ và tài sản trí tuệ.

Về nội dung cụ thể, tại Điều 1 về phạm vi điều chỉnh, ông Nguyễn Trường Sơn đề nghị bổ sung cụm từ “trong việc tổ chức và thực hiện phát triển công nghiệp văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam và nước ngoài”.

Theo ông, việc mở rộng phạm vi này sẽ giúp dự thảo phù hợp hơn với yêu cầu hội nhập kinh tế, nhất là trong bối cảnh các sản phẩm, dịch vụ và giá trị sáng tạo của Việt Nam ngày càng có khả năng tham gia thị trường quốc tế.

Tương tự, tại Điều 2 về đối tượng áp dụng, ông Nguyễn Trường Sơn đề nghị bổ sung nội dung trên thay cho cụm từ “tại Việt Nam” nhằm bảo đảm tính thống nhất và bao quát hơn của dự thảo Luật.

Đối với Điều 23 về thành lập, mở rộng tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam cho rằng đây là quy định cần thiết, song cần được cân nhắc để bảo đảm thống nhất với các quy định của Luật Đất đai, Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng và các pháp luật liên quan.

Đặc biệt, khi xem xét thành lập, mở rộng các tổ hợp, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa cần tính đến hiệu quả và tính khả thi, tránh đầu tư dàn trải, gây lãng phí nguồn lực.

Quang cảnh Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại khu vực miền Bắc. (Ảnh: Xuân Trường/ Báo Văn hóa)

Kiến tạo thị trường để văn hóa trở thành nguồn lực kinh tế

Cũng góp ý tại Hội thảo, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, Ủy viên Thường vụ, Trưởng ban Lý luận, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa, đánh giá việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là bước tiến quan trọng trong quá trình thể chế hóa tư duy phát triển mới đối với văn hóa ở Việt Nam.

Theo ông Lê Quốc Vinh, việc xây dựng một đạo luật riêng cho công nghiệp văn hóa cho thấy nhận thức về văn hóa đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi bảo tồn, quản lý hoạt động văn hóa và cung cấp dịch vụ công, để được nhìn nhận rõ hơn như một nguồn lực phát triển, một lĩnh vực kinh tế và một thành tố của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ông cho rằng dự thảo đã bước đầu tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị gồm sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, phổ biến, thương mại hóa, tiêu dùng và tái đầu tư. Đồng thời, sở hữu trí tuệ, tài chính, thương hiệu, công nghệ và đào tạo được nhìn nhận như những cấu phần hỗ trợ của chuỗi giá trị.

Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, Ủy viên Thường vụ, Trưởng ban Lý luận, Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hoá phát biểu. (Ảnh: Xuân Trường/ Báo Văn hóa)

Từ cách tiếp cận này, ông Lê Quốc Vinh kiến nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo năm định hướng.

Thứ nhất, cần bổ sung hoặc thể hiện rõ hơn khái niệm “vốn văn hóa”, qua đó chuyển cách tiếp cận từ khai thác tài nguyên sang đầu tư, chuyển hóa và tái sinh vốn văn hóa.

Thứ hai, kiến tạo thị trường công nghiệp văn hóa cần được coi là một nhiệm vụ trung tâm của Luật. Theo đó, phát triển cầu, doanh nghiệp, đầu tư, phân phối, giao dịch tài sản trí tuệ và thương mại hóa có vai trò quan trọng không kém phát triển sản phẩm.

Thứ ba, cần xác lập rõ doanh nghiệp và chủ thể sáng tạo là những chủ thể trực tiếp tạo ra sự phát triển của công nghiệp văn hóa. Trong khi đó, Nhà nước tập trung vào kiến tạo thể chế, hạ tầng dùng chung, dữ liệu, bảo vệ quyền, đào tạo, xúc tiến và xử lý những thất bại của thị trường.

Thứ tư, cần chuyển trọng tâm đầu tư công từ tư duy “xây dựng thiết chế” sang xây dựng năng lực của hệ sinh thái. Các dự án hạ tầng văn hóa cần được đánh giá không chỉ bằng quy mô công trình mà còn bằng khả năng tạo ra hoạt động sáng tạo, doanh nghiệp, thị trường, việc làm, doanh thu và tác động văn hóa.

Thứ năm, tái sinh vốn văn hóa cần trở thành một nguyên tắc phát triển bền vững, bảo đảm quá trình thương mại hóa văn hóa đồng thời tạo ra nguồn lực mới cho bảo tồn, cộng đồng, người thực hành văn hóa và thế hệ sáng tạo tiếp theo.

“Nếu được thiết kế trên nền tảng tư duy như vậy, Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa có thể mang một ý nghĩa lớn hơn rất nhiều so với việc bổ sung một khung ưu đãi cho các ngành Văn hóa”, ông Lê Quốc Vinh nhận định.

Theo ông, khi đó, văn hóa sẽ trở thành một nguồn lực của kinh tế, còn kinh tế trở thành một cơ chế tạo nguồn lực mới cho văn hóa. Công nghiệp văn hóa sẽ là hệ thống tổ chức sự tuần hoàn giữa hai nguồn lực này.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.  (Ảnh: Xuân Trường/ Báo Văn hóa)

Tại Hội thảo, các đại biểu tiếp tục đóng góp nhiều ý kiến liên quan đến cơ chế, chính sách khơi thông nguồn lực, phát triển thị trường, thúc đẩy sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng trân trọng cảm ơn các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của đại biểu và cho biết Ban Soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến xác đáng để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ nhằm hoàn thành một nhiệm vụ xây dựng pháp luật, mà quan trọng hơn là phải tạo tác động thực sự đến sự phát triển của ngành, qua đó khơi thông nguồn lực và phát huy tốt hơn tiềm năng công nghiệp văn hóa Việt Nam.