Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam bác thông tin phải 'lắc' khi dùng xăng E10

Thưa ông, xăng sinh học E10, thậm chí E20, đã được nhiều quốc gia phát triển trong nhiều năm qua. Tuy nhiên tại Việt Nam vẫn xuất hiện những lo ngại về việc xăng E10 có thể ảnh hưởng tới động cơ ô tô, xe máy. Ý kiến của ông về vấn đề này ra sao?

Trước hết phải khẳng định rằng, những lo ngại của người tiêu dùng trong thời gian vừa qua, đặc biệt khi thời điểm áp dụng Thông tư 50 từ ngày 1/6 đang đến gần, không phải là không có cơ sở.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến những băn khoăn hoặc các trục trặc phát sinh trong quá trình chuyển đổi nhiên liệu. Một phần đến từ phía người sử dụng phương tiện, một phần đến từ công tác tư vấn của các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu sinh học, trong khi một số khâu chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi thực tế có thể chưa thật sự đầy đủ.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, các đánh giá khoa học và thực tiễn quốc tế cho thấy xăng E10 cơ bản không gây ảnh hưởng đến phương tiện giao thông.

Theo ghi nhận của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đối với phản ánh của người tiêu dùng thời gian qua, phần lớn các vấn đề phát sinh liên quan đến đặc tính của xăng E10. Cụ thể, xăng E10 có khả năng tẩy rửa và tính dung môi cao hơn xăng khoáng thông thường. Vì vậy, khi sử dụng, nhiên liệu có xu hướng hòa tan và cuốn theo các cặn bẩn, tạp chất tích tụ lâu ngày trong hệ thống chứa và cung cấp nhiên liệu.

Điều này không chỉ xảy ra ở hệ thống bồn bể, máy bơm của doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu mà còn xuất hiện trong hệ thống nhiên liệu của ô tô, xe máy. Các cặn bẩn bị cuốn theo có thể gây tắc lọc nhiên liệu, ảnh hưởng đến bơm xăng hoặc hệ thống kim phun, đặc biệt với những phương tiện đã sử dụng lâu năm nhưng chưa được bảo dưỡng, vệ sinh định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Do đó, Hiệp hội khuyến cáo người dân, nhất là với các dòng xe cũ, xe sản xuất trước năm 2000 sử dụng bộ chế hòa khí (carburetor), nên tiến hành bảo dưỡng cơ bản trước khi chuyển đổi nhiên liệu. Việc này có thể bao gồm vệ sinh hệ thống cung cấp nhiên liệu, thay lọc xăng và điều chỉnh bộ chế hòa khí để phương tiện vận hành ổn định hơn.

Đối với các dòng xe cũ, Hiệp hội cũng khuyến nghị tiếp tục sử dụng xăng E5 RON 92 để bảo đảm phương tiện hoạt động phù hợp, hạn chế phát sinh sự cố. Trong khi đó, với các dòng xe đời mới sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, người dùng cũng nên vệ sinh hệ thống nhiên liệu định kỳ để bảo đảm quá trình sử dụng xăng sinh học diễn ra thuận lợi.

Một trong những hạn chế hiện nay là nhiều người sử dụng phương tiện chưa thực sự có thói quen bảo dưỡng xe định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Điều này không hẳn xuất phát từ điều kiện kinh tế mà chủ yếu là do thói quen sử dụng phương tiện trong thời gian dài.

Trong khi đó, việc bảo dưỡng định kỳ, vệ sinh hệ thống nhiên liệu hay thay thế các bộ phận lọc nhiên liệu là yêu cầu rất quan trọng để phương tiện vận hành ổn định, đặc biệt trong quá trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học.

Thực tế, nguyên nhân dẫn đến các trục trặc kỹ thuật có thể đến từ nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, về mặt lý hóa cũng như qua đánh giá khoa học và thực tiễn tại nhiều quốc gia trên thế giới, xăng E5 hay E10 cơ bản không gây ảnh hưởng đến phương tiện giao thông, ngoại trừ một số trường hợp liên quan đến hệ thống nhiên liệu cũ, bám cặn lâu ngày hoặc phương tiện không được bảo dưỡng đúng cách như đã đề cập trước đó.

Theo ông, với các dòng ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam hiện nay, mức độ tương thích với xăng E10 ra sao và người dân có cần quá lo ngại khi chuyển sang sử dụng loại nhiên liệu này?

Liên quan đến mức độ tương thích của phương tiện với xăng sinh học E10, hiện nay hầu hết các hãng ô tô lớn đều đã có đánh giá và thông báo chính thức tới Bộ Công Thương thông qua Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô về khả năng tương thích của phương tiện đối với nhiên liệu sinh học.

Thực tế, nhiều hãng xe quốc tế hiện đã thiết kế động cơ tương thích với nhiên liệu sinh học, trong đó có E10. Vì vậy, với phần lớn các dòng ô tô, xe máy đang lưu hành tại Việt Nam, đặc biệt là các phương tiện đời mới, người dân không nên quá lo ngại khi chuyển sang sử dụng loại nhiên liệu này.
Hầu hết các hãng ô tô thông qua Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đều đã có đánh giá và thông báo chính thức tới Bộ Công Thương cũng như Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam về khả năng tương thích của phương tiện với xăng E5 và E10.

Từ ngày 1/6, toàn bộ cây xăng trên cả nước sẽ đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng E10, thay thế hoàn toàn cho xăng khoáng RON 95 truyền thống.

Theo đó, phần lớn các phương tiện sản xuất từ khoảng năm 2010 - 2011 trở lại đây đều phù hợp với việc sử dụng xăng E5 và E10. Thực tế hiện nay, trên nắp bình nhiên liệu của hầu hết các dòng ô tô đều ghi rõ loại nhiên liệu phù hợp, bao gồm chỉ số octan như RON 91, RON 95 hoặc khả năng sử dụng nhiên liệu sinh học E5, E10, thậm chí E20.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng E5 hay E10 chỉ phản ánh tỷ lệ ethanol pha trộn trong nhiên liệu, tức là trạng thái chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học. Còn chất lượng của xăng khoáng hay xăng sinh học, còn phụ thuộc vào nhiều tiêu chí khác, đặc biệt là mức độ tiêu chuẩn môi trường và độ tinh khiết của nhiên liệu.

Ví dụ, ký hiệu E5 RON 92 chỉ cho biết đây là xăng sinh học pha 5% ethanol với chỉ số octan 92. Trong khi đó, tiêu chuẩn chất lượng môi trường của nhiên liệu lại được thể hiện bằng các mức như Euro 3, Euro 4 hay Euro 5.

Tương tự, E10 RON 95 chỉ thể hiện đây là xăng sinh học chứa 10% ethanol và có chỉ số octan 95, còn tiêu chuẩn khí thải và mức độ sạch của nhiên liệu phải được xác định thêm qua các tiêu chuẩn môi trường đi kèm như Euro 4 hay Euro 5. Đây mới là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng nhiên liệu và khả năng bảo vệ động cơ cũng như môi trường.

Theo quy định, các phương tiện sản xuất và lắp ráp từ năm 2017 trở lại đây phải sử dụng nhiên liệu đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoặc mức 5, bất kể đó là xăng khoáng hay xăng sinh học. Đây mới là yếu tố quan trọng nhất, vừa liên quan đến bảo vệ môi trường, vừa ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vận hành và độ bền của động cơ.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người sử dụng phương tiện thường chỉ quan tâm đến việc đó là xăng E5, E10 hay xăng khoáng mà chưa chú ý đầy đủ tới tiêu chuẩn chất lượng môi trường của nhiên liệu.
Vì vậy, trong thời gian qua, không ít chủ phương tiện đã sử dụng nhiên liệu có tiêu chuẩn thấp hơn so với yêu cầu kỹ thuật của xe. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành, hiệu suất động cơ cũng như hệ thống xử lý khí thải của phương tiện, thay vì nguyên nhân đến từ bản thân xăng sinh học.

Theo ông Việt Nam cần làm gì để vừa bảo đảm chất lượng xăng E10, vừa tạo niềm tin cho người tiêu dùng, tránh để những thông tin chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng tới quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch?

Xăng dầu là ngành kinh doanh có điều kiện và cũng là mặt hàng thuộc diện quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Vì vậy, trước khi bất kỳ loại xăng dầu nào được phép lưu thông trên thị trường, đều phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Các quy chuẩn này đã được nghiên cứu, đánh giá rất kỹ lưỡng nhằm bảo đảm nhiên liệu đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật đối với phương tiện giao thông cũng như các tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng nhiên liệu.

Hiện nay, khoảng 70% nguồn xăng dầu của Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, do đó các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia của Việt Nam cơ bản được xây dựng tương thích với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Điều đó có nghĩa là các mặt hàng xăng dầu đang lưu thông trên thị trường, bao gồm cả xăng E5 và E10, đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, phù hợp với yêu cầu của các hãng sản xuất ô tô, xe máy cũng như yêu cầu vận hành của phương tiện giao thông.

Vì vậy, người tiêu dùng có thể yên tâm rằng xăng E5, E10 là những mặt hàng được Nhà nước quản lý, kiểm soát theo quy chuẩn quốc gia và phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật trước khi đưa ra thị trường.

Là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện chịu sự giám sát rất chặt chẽ của nhiều cơ quan quản lý nhà nước, trong đó Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu còn chịu sự quản lý về chất lượng từ Bộ Khoa học và Công nghệ thông qua hệ thống cơ quan tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Hoạt động kiểm tra, rà soát, giám sát chất lượng nhiên liệu được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm các doanh nghiệp tuân thủ đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các sản phẩm đang lưu thông trên thị trường. Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm bảo đảm chất lượng nhiên liệu đúng với tiêu chuẩn công bố và đúng chủng loại được phép kinh doanh.

Trước đây, trên thị trường từng xuất hiện một số trường hợp pha chế sai chủng loại hoặc kinh doanh xăng dầu kém chất lượng. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, những hiện tượng này đã giảm đáng kể nhờ công tác kiểm tra, kiểm soát ngày càng chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp xăng dầu cũng ngày càng đi vào nền nếp hơn.

Thực tế, chưa bao giờ có quy trình pha chế xăng dầu theo kiểu “lắc đi lắc lại” như một số thông tin lan truyền gần đây. Những nhận định như vậy không có cơ sở khoa học cũng như không phù hợp với thực tế kỹ thuật trong sản xuất, pha chế nhiên liệu hiện nay.

Có thể một số ý kiến đang đề cập tới trường hợp trong bình nhiên liệu còn tồn dư các loại xăng khác nhau khi chuyển đổi nhiên liệu. Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc phải thực hiện các thao tác như “lắc” nhiên liệu. Trên thực tế, quá trình pha chế xăng sinh học E5 hay E10 đều được thực hiện bằng hệ thống công nghệ và trang thiết bị hiện đại nhằm bảo đảm ethanol được hòa trộn đồng nhất với xăng khoáng theo đúng tỷ lệ kỹ thuật quy định. Vì vậy, thông tin cho rằng cần có các thao tác đặc biệt như “lắc” trong quá trình sử dụng hay pha chế xăng E5, E10 là không có cơ sở khoa học.

Trân trọng cảm ơn ông!