Hiểu đúng về xăng E10 để tránh những lo ngại không cần thiết

Cần hiểu đầy đủ về bản chất của xăng ethanol

Từ ngày 1/6, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải được phối trộn, pha chế thành xăng sinh học E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Xăng E5 RON 92 vẫn được phối trộn và pha chế để sử dụng cho động cơ xăng đến hết năm 2030 để đảm bảo phục vụ phù hợp cho các dòng xe máy đời cũ.

Tại tọa đàm về cung ứng xăng E10, ngày 5/6, ông Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) dẫn kinh nghiệm quốc tế và dữ liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy, phần lớn phương tiện sản xuất sau năm 2000 đều tương thích với xăng E10.

Ông Đào Duy Anh cho biết, hơn 141 triệu lít xăng sinh học E5 đã được tiêu thụ trong những ngày đầu loại xăng này thay thế hoàn toàn xăng khoáng trên thị trường. Mức này chiếm hơn 93% tổng lượng xăng bán ra toàn quốc.

Xăng E10 được bán rộng rãi từ ngày 1/6 thay thế xăng khoáng.

"Chúng tôi chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực từ người tiêu dùng. Với các thông tin trên mạng xã hội về xe gặp sự cố sau khi đổ xăng E10, cần xác minh nguyên nhân cụ thể, thay vì vội quy kết cho chất lượng nhiên liệu", ông Đào Duy Anh cho biết.

PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng nhiều người đang hiểu chưa đầy đủ về bản chất của ethanol trong nhiên liệu E10. Theo ông Phúc, điều đáng chú ý nhất của E10 không nằm ở công suất động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu mà ở đặc tính tẩy rửa rất mạnh của ethanol.

Sau nhiều năm sử dụng, bình xăng, đường ống dẫn nhiên liệu, kim phun và bộ lọc của phương tiện thường tích tụ cặn bẩn. Khi chuyển sang sử dụng E10, ethanol sẽ hòa tan các lớp cặn này và cuốn theo dòng nhiên liệu. Trong một số trường hợp, lượng cặn bong ra quá nhiều có thể gây tắc lọc xăng, kim phun hoặc đường ống dẫn nhiên liệu, từ đó dẫn tới hiện tượng khó nổ máy, hụt ga hoặc chết máy.

"Bản chất ethanol không gây lỗi. Nó giống như một liều thuốc thử đối với hệ thống nhiên liệu, khiến những lỗi tiềm ẩn vốn có thể vài năm nữa mới xuất hiện thì nay bộc lộ sớm hơn", ông Phúc phân tích.

Theo vị chuyên gia, hàm lượng ethanol trong E10 cao hơn E5 nên khả năng tẩy cặn cũng mạnh hơn, đặc biệt đối với những phương tiện đã sử dụng từ 5-10 năm trở lên nhưng chưa được vệ sinh hệ thống nhiên liệu định kỳ.

Vì vậy, ông Phúc khuyến nghị chủ xe nên chủ động kiểm tra lọc xăng và hệ thống nhiên liệu trong giai đoạn đầu sử dụng E10. Nếu phát hiện lọc xăng bám nhiều cặn hoặc chuyển màu đen, cần vệ sinh hoặc thay thế kịp thời để tránh ảnh hưởng đến quá trình vận hành.

Theo ông Phúc, nhóm phương tiện cần lưu ý nhất là các xe có tuổi đời từ 15-20 năm trở lên. Đây là những phương tiện được thiết kế trong bối cảnh nhiên liệu sinh học chưa phổ biến, một số chi tiết trong hệ thống nhiên liệu có thể chưa được tối ưu cho nhiên liệu chứa hàm lượng ethanol cao hơn.

"Những xe này nên được đưa tới các cơ sở dịch vụ để kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế các chi tiết không còn phù hợp trước khi sử dụng E10 trong thời gian dài", ông Phúc khuyến cáo.

Theo PGS, TS. Đàm Hoàng Phúc, dù ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng, nhưng tỷ lệ phối trộn trong E10 chỉ ở mức 10%. Vì vậy, mức tiêu hao nhiên liệu thực tế của các phương tiện đời mới sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn thường chỉ dao động trong khoảng cộng trừ 5%. Ông Phúc cũng cho rằng hiện vẫn cần thêm các nghiên cứu thực tế để đưa ra những khuyến cáo định lượng cụ thể liên quan đến việc bảo quản và lưu trữ E10 trong điều kiện khí hậu Việt Nam.

Thay đổi thói quen khi chuyển đổi nhiên liệu

Theo thống kê của Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA), phần lớn các dòng xe do các thành viên hiệp hội sản xuất, lắp ráp và phân phối tại Việt Nam hiện nay đều được thiết kế tương thích với nhiên liệu sinh học, gồm E10. Ông Đào Công Quyết, Trưởng tiểu ban truyền thông VAMA, cho biết các dòng xe đời mới sử dụng vật liệu có khả năng chống tác động của ethanol với hệ thống bơm, kim phun, đường ống dẫn và các chi tiết bằng cao su, nhựa chuyên dụng. Vì vậy, nguy cơ ăn mòn hoặc ảnh hưởng đến độ bền động cơ rất thấp, nếu nhiên liệu đạt chuẩn.

Với một số phương tiện sản xuất trước năm 2005 hoặc vẫn sử dụng bộ chế hòa khí, việc tương thích với xăng E10 cần được kiểm tra kỹ, do khi thiết kế nhà sản xuất chưa tính đến việc sử dụng nhiên liệu có tỷ lệ ethanol cao. VAMA khuyến nghị chủ xe nên đưa phương tiện đến đại lý hoặc trung tâm bảo dưỡng chính hãng để được đánh giá tình trạng kỹ thuật.

Theo chia sẻ của nhiều hãng xe, hầu hết các dòng ô tô và xe máy đều tương thích với xăng E10. Dẫu vậy, do xăng E10 có một số đặc tính khác biệt so với xăng khoáng RON 95 trước đây, người dùng ô tô, xe máy nên chú ý điều chỉnh một số thói quen để tránh ảnh hưởng đến xe khi chuyển đổi nhiên liệu.

Một đặc tính của ethanol là khả năng hút ẩm từ không khí cao hơn so với xăng khoáng truyền thống. Nếu phương tiện để lâu không vận hành, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, hơi nước có thể tích tụ trong bình nhiên liệu và làm suy giảm chất lượng xăng.

Đối với những xe ít sử dụng, việc đổ đầy bình E10 rồi để xe "đắp chiếu" trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể khiến nhiên liệu bị biến chất, giảm khả năng cháy và hình thành cặn trong hệ thống nhiên liệu.

Đối với những xe ít sử dụng, việc đổ đầy bình E10 rồi để xe "đắp chiếu" trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể khiến nhiên liệu bị biến chất, giảm khả năng cháy và hình thành cặn trong hệ thống nhiên liệu.

Đối với xe đời cũ, chủ xe nên kiểm tra tình trạng ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su và các chi tiết tiếp xúc trực tiếp với xăng. Nếu phát hiện dấu hiệu lão hóa, nứt hoặc rò rỉ, cần thay thế bằng linh kiện tương thích với nhiên liệu sinh học. Hiện nay, các linh kiện tương thích với xăng ethanol đã phổ biến, dễ tìm và giá cả phải chăng.

Khi bắt đầu sử dụng E10, chủ xe nên theo dõi hoạt động của động cơ trong vài bình nhiên liệu đầu tiên. Nếu xuất hiện hiện tượng khó nổ máy, rung giật bất thường hoặc đèn báo lỗi động cơ, chủ xe cần đưa xe tới xưởng dịch vụ để kiểm tra. Ngoài ra, chủ xe cũng không nên lưu trữ E10 trong thời gian quá dài. Với những xe ít sử dụng, nên đổ lượng nhiên liệu vừa đủ và vận hành xe định kỳ để hạn chế hiện tượng hút ẩm.

Với những phương tiện đời quá cũ, không được nhà sản xuất xác nhận tương thích với E10, hoặc không thể thay thế linh kiện tương thích với xăng ethanol, chủ xe nên ưu tiên sử dụng xăng E5 nếu có thể. Hiện nay, xăng E5 vẫn nằm trong lộ trình kinh doanh nhiên liệu sinh học và dự kiến tiếp tục được phân phối đến năm 2030. Việc lựa chọn E5 giúp giảm hàm lượng ethanol tiếp xúc với các chi tiết nhiên liệu đã lão hóa theo thời gian như gioăng cao su, ống dẫn nhiên liệu hay phớt làm kín, từ đó hạn chế nguy cơ xuống cấp vật liệu và các sự cố phát sinh.