Hiệu quả cánh đồng lớn trong sản xuất lúa

Lúa được cấy bằng máy trên cánh đồng lớn tại HTX dịch vụ nông nghiệp Tượng Lĩnh (phường Nguyễn Úy).

Việc xây dựng và duy trì cánh đồng lớn được nhiều địa phương quan tâm triển khai. Các cánh đồng lớn đều có diện tích bình quân từ 10-30ha trở lên, được bố trí cấy cùng giống, cùng trà, cùng quy trình chăm sóc; đồng thời áp dụng, nhân rộng việc đưa cơ giới hóa đồng bộ vào các khâu sản xuất, hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp. Điển hình, các vùng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm lúa chất lượng cao, lúa giống (giống BT7, ST25…) có tổng diện tích lên đến hơn 1.500ha thuộc một số xã phía Nam tỉnh (Nam Đồng, Trực Ninh, Quang Hưng, Hải Hưng, Nghĩa Hưng, Đồng Thịnh, Xuân Trường…); vùng sản xuất lúa giống, lúa thương phẩm tại khu vực một số địa phương phía Bắc tỉnh như các xã Bình Sơn, Bình Giang, Bình Lục, Bình An... có diện tích trên 500ha.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương, Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp xác định cánh đồng lớn sản xuất lúa là hướng phát triển chủ lực trên đồng ruộng. Phường Nguyễn Úy nhiều năm nay đã duy trì 5 cánh đồng lớn có diện tích 30ha/cánh đồng, trong đó 4 cánh đồng được liên kết sản xuất giống lúa thuần nguyên chủng (DT37 và ND502) với Công ty TNHH Nam Dương. Các cánh đồng lớn của phường cơ bản được áp dụng cơ giới hóa khâu gieo cấy (phương thức mạ khay, cấy máy), giúp sản xuất tập trung, đồng bộ…

HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Trần Phú (xã Nam Minh) có 100ha đất lúa. Để nâng cao giá trị, hiệu quả sản xuất, HTX đã quy hoạch cánh đồng lớn gọn vùng có diện tích 31ha, chiếm 30% diện tích gieo cấy, chủ yếu liên kết sản xuất với Công ty TNHH Toản Xuân (xã Vạn Thắng). Trên cánh đồng lớn, HTX tập trung sản xuất giống lúa chất lượng Đài thơm 8, xây dựng sản phẩm OCOP đã được công nhận năm 2023. Ông Vũ Quang Việt, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Trần Phú cho biết: Để phát huy được hiệu quả sản xuất, tất yếu phải tổ chức sản xuất tập trung theo mô hình cánh đồng lớn. Hiện nay một số hộ trên địa bàn đã tập trung ruộng đất bằng hình thức thuê, mượn ruộng để sản xuất có quy mô 4-5ha giúp khai thác thế mạnh đồng ruộng, nâng cao giá trị thu nhập…

Sản xuất trên các cánh đồng lớn đem lại hiệu quả cao khi được áp dụng đồng bộ kỹ thuật và cơ giới... Theo đó, đa phần các cánh đồng lớn trong tỉnh đều được lựa chọn sản xuất các giống lúa chịu thâm canh cao, có năng suất, chất lượng, được thị trường ưa chuộng. Cơ giới hóa vào các khâu sản xuất trên cánh đồng lớn được đẩy mạnh: Cơ giới hóa khâu làm đất, thu hoạch đã đạt 100% diện tích, trên 60% các cánh đồng lớn được cơ giới hóa khâu gieo mạ, cấy. Không ít cánh đồng lớn được áp dụng đồng bộ máy móc cơ giới ở các khâu sản xuất (làm đất, gieo cấy, phun phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch). Việc áp dụng cơ giới hóa giúp giảm 40% chi phí so với phải thuê lao động thủ công, rút ngắn thời gian sản xuất chỉ còn 10-20% so với trước. Qua đó, giải quyết được áp lực về lao động, thời vụ so với sản xuất thủ công truyền thống. Năng suất lúa trên các cánh đồng lớn tăng bình quân 10-15% so với ngoài mô hình; lợi nhuận thu được tăng khoảng 15% so với phương pháp thủ công, nhỏ lẻ trước đây.

Quan trọng hơn, sản phẩm từ cây lúa đã trở thành hàng hóa khi được các doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm. Theo đồng chí Đặng Phan Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), với diện tích sản xuất lúa của tỉnh hiện nay cùng với đảm bảo nguồn cung lượng thực cho nhu cầu tại chỗ, còn một phần đáng kể trở thành hàng hóa. Các cánh đồng lớn được hình thành giúp sản xuất được tổ chức theo hướng tập trung, tạo vùng nguyên liệu lớn phục vụ chế biến của doanh nghiệp. Các cánh đồng lớn vẫn đang duy trì cả về số lượng và diện tích. Từ các cánh đồng lớn hiện có, đơn vị tiếp tục tham mưu cho Sở và UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo, nhân rộng thêm các cánh đồng lớn trên địa bàn tỉnh trong những năm tiếp theo.

Hiệu quả từ các cánh đồng lớn đem lại đã được thể hiện rõ bằng quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất (từ nhỏ lẻ sang tập trung), áp dụng đồng bộ khoa học - kỹ thuật, cơ giới hóa vào đồng ruộng. Để mô hình cánh đồng lớn được nhân rộng và phát huy hiệu quả hơn nữa, thiết nghĩ cần triển khai các biện pháp đồng bộ từ cơ sở. Trong đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền về hiệu quả sản xuất quy mô lớn, tập trung; vận động các hộ dân không còn nhu cầu sản xuất cho thuê, mượn ruộng trong vùng quy hoạch xây dựng cánh đồng lớn. Cùng với đó, tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ dân có ruộng sản xuất trên cánh đồng lớn, nhất là tuân thủ chặt chẽ việc cấy cùng giống, cùng trà, áp dụng cùng quy trình chăm sóc, áp dụng cơ giới hóa vào các khâu sản xuất... Về phía các HTX dịch vụ nông nghiệp cần nâng cao vai trò điều hành các khâu dịch vụ thiết yếu phục vụ sản xuất; tổ chức các dịch vụ thỏa thuận về cơ giới hóa (làm đất, gieo cấy, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, thu hoạch). Đặc biệt, HTX đóng vai trò cầu nối, ký hợp đồng, hình thành chuỗi liên kết sản xuất với doanh nghiệp trên các cánh đồng lớn… Qua đó góp phần vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.

Bài, ảnh: Mạnh Hùng