Hiệu quả vượt trội từ những 'cánh đồng không dấu chân'

Sử dụng máy bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật cho diện tích lúa vụ xuân 2026 tại xã Ba Đình.

Khái niệm “cánh đồng không dấu chân” không chỉ là hình ảnh ẩn dụ mà đã trở thành hiện thực tại nhiều địa phương trong tỉnh. Không chỉ khắc phục được tình trạng thiếu hụt lao động trong ngành nông nghiệp mà mô hình những “cánh đồng không dấu chân” còn khẳng định sự tiến bộ vượt trội của nền nông nghiệp khi các HTX, người dân đẩy mạnh cơ giới hóa toàn bộ các khâu từ làm đất, gieo sạ đến phun thuốc và thu hoạch.

Có mặt tại HTX dịch vụ nông nghiệp Nga Vịnh, xã Ba Đình những ngày tháng 4, khi cây lúa vụ xuân 2026 đang bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, chúng tôi ngỡ ngàng với hình ảnh thiết bị bay không người lái (drone) chao lượn trên không trung, phun thuốc bảo vệ thực vật để phòng bệnh cho lúa. Nhưng với người dân địa phương điều này không còn xa lạ mà trở thành việc làm định kỳ, được áp dụng đều đặn trong nhiều năm qua.

Ông Nguyễn Đoàn Bảy, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Nga Vịnh, cho biết: "Với địa phương thuần nông như xã Ba Đình, việc ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, kỹ thuật mới vào sản xuất nông nghiệp, nhất là với cây lúa không còn là điều mới mẻ. Từ những năm 2017, HTX đã vận động Nhân dân tích tụ tập trung đất để hình thành những cánh đồng mẫu lớn sản xuất lúa cùng trà, cùng thửa, cùng chất lượng; áp dụng mạnh mẽ cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất. Nhờ đó, sản lượng lúa vụ xuân của địa phương có thể đạt từ 70 - 72 tạ/sào, nâng tổng giá trị sản xuất trồng trọt của địa phương đạt 140 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều lần so với canh tác truyền thống”.

Được biết, HTX dịch vụ nông nghiệp Nga Vịnh đang quản lý 219ha đất sản xuất nông nghiệp, chủ yếu là diện tích vùng sâu trũng, chuyên sản xuất lúa. Nhờ dồn đổi, tích tụ đất, HTX đã hình thành được những vùng sản xuất lớn để áp dụng công nghệ, kỹ thuật tiên tiến nâng cao giá trị kinh tế. Đặc biệt, nhờ hình thành những cánh đồng sản xuất, các giống lúa lai, như: Phú ưu 978, Thiên ưu 308, lúa nếp lai... quy mô lớn hàng chục ha/vùng, HTX đã ứng dụng cơ giới hóa 100% khâu làm đất, thu hoạch; 70% ở khâu chăm sóc (bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật).

Hiện nay, tại nhiều xã như: Xuân Lập, Hoa Lộc, Thiệu Hóa, Yên Định... việc sản xuất lúa trên những “cánh đồng không dấu chân” không còn là việc làm xa lạ. Bởi các địa phương đã đẩy mạnh tích tụ tập trung đất để sản xuất lúa quy mô hàng hóa giá trị kinh tế cao. Điều đặc biệt, để tạo nên thành công của những “cánh đồng không dấu chân” chính là việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, gieo cấy, chăm sóc đến thu hoạch. Đồng thời, sản xuất theo chuỗi giá trị, có 60% diện tích được liên kết tiêu thụ sản phẩm lúa gạo với doanh nghiệp.

Ông Lê Bá Dũng, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Thiệu Viên, xã Thiệu Trung, cho biết: “Mô hình đã áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu gieo mạ, làm đất, thu hoạch; bón phân cân đối hợp lý; phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái; chăm sóc phòng trừ sâu bệnh theo quy trình IPM nên cây lúa trong mô hình sinh trưởng phát triển tốt. Qua đó, mở ra cơ hội cho HTX, người dân trong xã liên kết, hợp tác sản xuất, hình thành vùng lúa tập trung quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, tăng chuỗi giá trị lúa gạo”.

Theo thống kê của ngành nông nghiệp, hằng năm, diện tích sản xuất lúa trên địa bàn tỉnh đạt 227.000ha, năng suất bình quân đạt 59 tạ/ha, tổng sản lượng gần 1,4 triệu tấn. Trong những năm qua, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đã tập trung rà soát các cánh đồng đảm bảo tiêu chí để quy hoạch vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao, gắn với việc XDNTM của các địa phương. Đến nay, các địa phương đã xây dựng được các vùng sản xuất lúa thâm canh năng suất, chất lượng cao diện tích khoảng 158.000ha. Nhiều xã đã mở rộng diện tích trồng lúa thâm canh năng suất, chất lượng cao lên 70 - 80% diện tích trồng lúa của địa phương. Từ đó hình thành các mô hình cánh đồng mẫu lớn, “cánh đồng không dấu chân” để sản xuất lúa hàng hóa tập trung. Trên những vùng sản xuất đó, người dân áp dụng triệt để các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, tạo ra các loại gạo chất lượng cao, phục vụ thị trường trong nước, xuất khẩu.

Cùng với đó, cơ cấu sử dụng giống lúa lai, lúa năng suất, chất lượng cao được các địa phương duy trì trên 60% diện tích trong vụ đông xuân và 40% diện tích trong vụ thu mùa. Qua đó, năng suất bình quân của vùng lúa thâm canh đạt 65 tạ/ha/vụ, cao hơn 5,6 tạ/ha/vụ so với năng suất bình quân của diện tích sản xuất lúa đại trà, hiệu quả kinh tế cũng cao hơn từ 1,2 - 1,5 lần so với sản xuất thông thường.

Từ hiệu quả kinh tế vượt trội của những “cánh đồng không dấu chân”, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đang từng bước mở rộng diện tích sản xuất với những loại cây trồng lợi thế để tạo nền tảng cho phát triển chuỗi giá trị sản xuất. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, mà còn là hướng đi bền vững thúc đẩy sự chuyển biến từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”.