Hiểu về cách bán hàng trên chợ mạng

Các đơn vị chuyển phát phủ sóng toàn quốc đóng vai trò mang tính quyết định trong chuỗi dịch vụ thương mại điện tử. Ảnh: Thái Bình

Sạp hàng ảo trên không gian số

Khác với chợ truyền thống nơi người mua và người bán phải gặp mặt trực tiếp để ngã giá, trao đổi, trên sàn thương mại điện tử, mọi giao dịch đều diễn ra thông qua các thao tác bấm chọn trên màn hình. Hàng hóa không được bày ra trước mặt để người mua cầm nắm, mà được thể hiện qua hình ảnh, video và những dòng chữ mô tả chi tiết. Điều này đòi hỏi người bán phải thay đổi tư duy từ việc mời chào bằng lời nói sang việc mời chào bằng hình ảnh và thông tin. Khi tham gia vào hệ thống này, đồng bào vùng sâu, vùng xa có cơ hội bình đẳng như những doanh nghiệp lớn ở thành phố trong việc tiếp cận khách hàng. Một hũ mật ong rừng hay một túi nấm hương khô từ bản làng xa xôi có thể được nhìn thấy và đặt mua bởi một khách hàng đang sinh sống tại các đô thị lớn cách đó hàng nghìn cây số chỉ trong vài giây.

Một điểm đặc biệt quan trọng của mô hình này là khả năng xóa bỏ vai trò của các thương lái trung gian không cần thiết. Trước đây, để tiêu thụ nông sản, bà con thường phải đợi thương lái đến thu mua và thường bị ép giá do không nắm được giá cả thị trường hoặc do khó khăn trong khâu vận chuyển. Khi đưa hàng lên sàn thương mại điện tử, người bán là người trực tiếp định đoạt giá bán của sản phẩm mình làm ra. Sàn thương mại điện tử đóng vai trò là đơn vị cung cấp hạ tầng kỹ thuật, quy định luật chơi chung để đảm bảo sự công bằng và minh bạch. Họ cung cấp các công cụ để người bán đăng tải sản phẩm, quản lý kho hàng và theo dõi doanh thu ngay trên ứng dụng điện thoại.

Quy trình vận hành từ khi đăng bán đến khi giao hàng

Để một sản phẩm từ bản làng đến được tay người tiêu dùng ở thành phố thông qua sàn thương mại điện tử, nó phải trải qua một quy trình chặt chẽ nhưng hoàn toàn tự động hóa. Đầu tiên là khâu đăng bán sản phẩm, đây là bước quan trọng nhất quyết định việc khách hàng có dừng lại xem hay lướt qua. Người bán cần chụp ảnh sản phẩm thật rõ nét, chân thực, tốt nhất là chụp dưới ánh sáng tự nhiên để màu sắc được chính xác. Bên cạnh hình ảnh, phần mô tả sản phẩm đóng vai trò như lời giới thiệu của người bán hàng. Những thông tin như nguồn gốc xuất xứ, quy trình thu hái, cách sơ chế và hạn sử dụng cần được viết rõ ràng, mạch lạc. Đối với các đặc sản vùng miền, câu chuyện về sản phẩm đôi khi còn hấp dẫn hơn chính sản phẩm đó, ví dụ như quy trình làm ra một tấm thổ cẩm hay cách hun khói thịt trâu theo bí quyết gia truyền.

Sau khi sản phẩm đã được đăng lên và có khách hàng đặt mua, hệ thống sẽ gửi thông báo ngay lập tức về điện thoại của người bán. Lúc này, quy trình đóng gói và vận chuyển sẽ được kích hoạt. Khác với việc tự đem hàng ra bưu điện gửi như trước kia, các sàn thương mại điện tử hiện nay đều liên kết chặt chẽ với các đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp. Người bán chỉ cần xác nhận đơn hàng trên ứng dụng, đóng gói sản phẩm cẩn thận theo quy chuẩn để tránh hư hỏng trong quá trình di chuyển, sau đó in hoặc viết mã vận đơn lên gói hàng. Nhân viên bưu tá của đơn vị vận chuyển sẽ đến tận nơi để nhận hàng, hoặc người bán mang hàng ra điểm gửi hàng gần nhất tùy theo thỏa thuận và điều kiện địa lý, giúp tiết kiệm thời gian và công sức di chuyển.

Hành trình của gói hàng sau đó sẽ được cập nhật liên tục trên hệ thống. Cả người bán và người mua đều có thể theo dõi xem gói hàng đang đi đến đâu, dự kiến bao giờ thì tới nơi. Tính năng này tạo ra sự yên tâm rất lớn cho cả hai phía. Nếu có sự cố xảy ra như thất lạc hay hàng bị vỡ, hệ thống sẽ có cơ sở dữ liệu để xác định trách nhiệm thuộc về bên nào. Đặc biệt, công nghệ hiện đại cho phép tối ưu hóa tuyến đường đi của hàng hóa, giúp giảm thiểu chi phí vận chuyển, làm cho giá thành sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng không bị đội lên quá cao. Việc hiểu rõ quy trình này giúp người bán chủ động trong việc chuẩn bị hàng hóa, bao bì, tránh tình trạng bị động khi có đơn hàng, đồng thời có phương án bảo quản nông sản sao cho phù hợp với thời gian vận chuyển đi xa.

Mua sắm trực tuyến trên các nền tảng thương mại điện tử đã rất quen thuộc với người tiêu dùng. Ảnh: Thái Bình

Cơ chế thanh toán và bảo vệ quyền lợi người dùng

Vấn đề được quan tâm hàng đầu khi tham gia buôn bán trên không gian mạng chính là tiền bạc và sự tin cậy. Nhiều người vẫn giữ thói quen "tiền trao cháo múc", lo sợ bán hàng rồi không nhận được tiền hoặc bị lừa đảo. Tuy nhiên, các sàn thương mại điện tử hiện nay đều áp dụng cơ chế trung gian thanh toán cực kỳ chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi cho cả người bán và người mua. Khi khách hàng đặt mua một món hàng, số tiền đó chưa được chuyển ngay vào túi người bán mà sẽ được sàn thương mại điện tử tạm giữ. Chỉ khi nào người mua nhận được hàng, kiểm tra thấy đúng như mô tả và xác nhận trên ứng dụng, hoặc sau một khoảng thời gian quy định (thường là 3 đến 7 ngày) mà không có khiếu nại gì, thì số tiền đó mới được chuyển vào tài khoản của người bán. Cơ chế này loại bỏ rủi ro người mua trả tiền nhưng không nhận được hàng, hoặc người bán gửi hàng kém chất lượng.

Hầu hết các sàn đều hỗ trợ việc rút tiền về tài khoản ngân hàng liên kết một cách tự động hoặc định kỳ. Điều này đòi hỏi người tham gia phải có một tài khoản ngân hàng chính chủ. Ngoài ra, hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD) vẫn rất phổ biến. Trong trường hợp này, nhân viên giao hàng sẽ thu tiền mặt từ khách và nộp về cho công ty vận chuyển, sau đó, số tiền này sẽ được đối soát và chuyển trả lại vào tài khoản của người bán trên sàn, sau khi đã trừ đi các khoản phí dịch vụ. Mọi khoản thu chi đều được liệt kê chi tiết, minh bạch trong phần quản lý tài chính của ứng dụng, giúp người bán dễ dàng theo dõi lợi nhuận.

Thái Bình