Hộ kinh doanh thu trên 500 triệu đồng/năm mới phải nộp thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, có hiệu lực từ ngày 5-3. Các quy định mới tập trung vào ngưỡng doanh thu chịu thuế, phương thức kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và xác định thu nhập tính thuế.

Không dùng doanh thu năm 2026 để truy thu thuế

Theo Nghị định 68, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất - kinh doanh từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT) và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải nộp thuế GTGT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, với tỉ lệ phần trăm áp dụng theo quy định của Luật Thuế GTGT và các văn bản hướng dẫn. Đối với thuế TNCN, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của Luật Thuế TNCN.

Trước khi tính thuế, hộ kinh doanh, cá nhân được trừ mức doanh thu 500 triệu đồng/năm. Trường hợp có nhiều ngành nghề hoặc nhiều địa điểm kinh doanh, khoản trừ này có thể được phân bổ cho một hoặc nhiều hoạt động theo phương án có lợi nhất, nhưng tổng mức trừ không vượt quá 500 triệu đồng/năm.

Quy định tương tự cũng áp dụng đối với cá nhân cho thuê bất động sản. Nếu có nhiều hợp đồng cho thuê, cá nhân được lựa chọn một hoặc nhiều hợp đồng để áp dụng mức trừ 500 triệu đồng trước khi tính thuế, nhưng tổng mức trừ cho tất cả hợp đồng trong năm cũng không vượt quá mức này.

Về phương pháp tính thuế TNCN, nghị định quy định 2 cách áp dụng. Cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng/năm áp dụng phương pháp tính thuế theo tỉ lệ thuế suất nhân với doanh thu tính thuế. Cá nhân có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm phải áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí) nhân với thuế suất.

Ngoài ra, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng cũng có thể lựa chọn phương pháp tính theo thu nhập tính thuế. Khi đã lựa chọn, phương pháp này phải được duy trì ổn định trong ít nhất 2 năm liên tiếp.

Nghị định 68 cũng nêu rõ đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được cơ quan thuế xác định mức thuế khoán theo quy định của Luật Quản lý thuế, khi chuyển sang kê khai thuế từ ngày 1-1-2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.

Đồng thời, cơ quan thuế cũng không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, kể cả trường hợp quy mô kinh doanh có thay đổi làm doanh thu khoán thay đổi từ 50% trở lên.

Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?

Ngay khi Nghị định 68 có hiệu lực, ngày 6-3, Cục Thuế - Bộ Tài chính cho biết đã có công điện yêu cầu cơ quan thuế các địa phương triển khai, trong đó cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nghị định tới công chức thuế, người nộp thuế và chuẩn bị các điều kiện bảo đảm thi hành.

Đại diện Cục Thuế cũng lưu ý hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu hoạt động sản xuất - kinh doanh trong 6 tháng đầu năm, nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, cần thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh kể từ khi bắt đầu sản xuất, kinh doanh đến hết ngày 30-6 với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất là ngày 31-7. Đồng thời, thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong 6 tháng cuối năm chậm nhất là ngày 31-1 của năm tiếp theo.

Nhiều tiểu thương ở chợ Tân Định (TP HCM) phản ánh lâu nay vẫn quen với hình thức thuế khoán và ghi chép đơn giản. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bắt đầu sản xuất, kinh doanh trong 6 tháng cuối năm nếu có doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống, thực hiện thông báo doanh thu thực tế phát sinh chậm nhất là ngày 31-1 của năm tiếp theo. Trường hợp mới bắt đầu sản xuất, kinh doanh, khi có doanh thu lũy kế trên 500 triệu đồng, cần khai thuế theo quý kể từ quý phát sinh doanh thu trên 500 triệu đồng.

Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh lâu nay vẫn quen với hình thức thuế khoán và ghi chép đơn giản, thậm chí việc quản lý doanh thu chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân. Tuy nhiên, với các quy định mới, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, luật sư Bạch Diệu Ái - Giám đốc Công ty Luật TNHH Viba, chuyên gia tư vấn về thuế, kế toán - cho rằng hộ kinh doanh cần chuyển dần sang cách quản lý minh bạch và có hệ thống hơn. Trước hết là phải ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh, đặc biệt đối với các giao dịch bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Bên cạnh đó, theo bà Ái, việc sử dụng hóa đơn điện tử và các phần mềm quản lý bán hàng sẽ trở nên phổ biến hơn, nhất là với những hộ kinh doanh có doanh thu lớn hoặc hoạt động trên nền tảng số.

"Hộ kinh doanh cần từng bước tiệm cận cách quản trị của doanh nghiệp nhỏ, trong đó việc quản lý tài chính và dữ liệu kinh doanh để kiểm soát, quản lý hoạt động kinh doanh tốt hơn, đồng thời hạn chế những rủi ro không mong muốn" - luật sư Ái nhấn mạnh.

Một điểm quan trọng trong Nghị định 68 là quy định rõ nguyên tắc xác định doanh thu và chi phí khi tính thuế. Theo đó, doanh thu được hiểu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung cấp dịch vụ mà hộ kinh doanh nhận được, bao gồm cả các khoản phụ thu, phụ trội nếu có. Đối với chi phí, chỉ những khoản chi liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp mới được tính vào chi phí được trừ.

Vì vậy, theo luật sư Bạch Diệu Ái, để hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra, hộ kinh doanh nên ghi chép doanh thu thường xuyên và đầy đủ; lưu giữ hóa đơn, chứng từ hợp lệ; phân biệt rõ chi phí kinh doanh và chi tiêu cá nhân bao gồm việc tách bạch tài khoản ngân hàng (NH) của hộ kinh doanh và tài khoản NH của cá nhân; lưu trữ hồ sơ kế toán... "Việc chuẩn hóa sổ sách không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn giúp hộ kinh doanh quản lý hiệu quả hoạt động tài chính của mình" - bà Ái nhấn mạnh.

Minh Chiến