Hồ nước ngọt Hậu Giang phải ưu tiên cấp nước cho người dân

Bảo đảm an ninh nguồn nước

Như Báo Xây dựng thông tin, sau hơn 2 năm hoàn thành nhưng Hồ nước ngọt Hậu Giang (ấp Vĩnh Thạnh, xã Vĩnh Tường) có diện tích xây dựng khoảng 50ha, mặt hồ khoảng 21ha, dung tích trên 1,5 triệu m³ được đầu tư hơn 160 tỷ đồng vẫn chưa vận hành.

Theo đề án, mỗi năm Hồ nước ngọt chưa vận hành gây thất thoát gần 1 tỷ đồng.

Mới đây, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ trình UBND thành phố Đề án quản lý, khai thác, vận hành công trình Hồ nước ngọt Hậu Giang với kinh phí gần 589 tỷ đồng; trong đó, vốn xã hội hóa dự kiến gần 500 tỷ đồng.

Liên quan đến nội dung trên, ông Lê Công Lý, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ có văn bản chỉ đạo, thống nhất chủ trương khẩn trương hoàn thiện, thông qua Đề án quản lý, vận hành, khai thác công trình Hồ nước ngọt Hậu Giang và Quy trình vận hành công trình.

"Việc quản lý, vận hành hồ phải bảo đảm đúng mục tiêu, an toàn, hiệu quả, không để tài sản công bị xuống cấp, lãng phí. Trong đó, vận hành an toàn công trình và cấp nước phục vụ sinh hoạt là nhiệm vụ được ưu tiên", ông Lê Công Lý nhấn mạnh.

Theo đó, hồ nước ngọt Hậu Giang có vai trò trong bảo đảm an ninh nguồn nước, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn và tạo nguồn nước thô phục vụ nhu cầu nước sạch của người dân. 

Việc khai thác các giá trị về nông nghiệp, du lịch, dịch vụ và năng lượng phải bảo đảm không ảnh hưởng đến an toàn công trình, chất lượng nguồn nước và nhiệm vụ cấp nước.

Khai thác đa mục tiêu

Ông Mai Thế Linh, Phó giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp TP Cần Thơ, đơn vị quản lý hồ cho biết, bên cạnh cấp nước, đề án về quản lý, vận hành Hồ nước ngọt Hậu Giang được định hướng khai thác theo hướng đa mục tiêu, trong đó có du lịch sinh thái, quảng bá nông sản và nghiên cứu đầu tư điện mặt trời.

Quyết định 3639/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã đưa khu vực hồ vào định hướng phát triển du lịch và danh mục các dự án, công trình có liên quan.

Với không gian mặt nước rộng, nằm tại xã Vĩnh Tường và liền kề Khu du lịch sinh thái Việt Úc, khu vực hồ được đánh giá có điều kiện hình thành điểm du lịch sinh thái, kết nối với các điểm tham quan và vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng trong khu vực.

Đề án đề xuất tổng vốn khoảng 588 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, khoảng 73,5 tỷ đồng dự kiến từ ngân sách Trung ương và địa phương, phần còn lại huy động xã hội hóa. Nguồn vốn được chia cho các nhóm hạng mục phục vụ vận hành hồ, cấp nước sinh hoạt, kết nối du lịch, phát triển nông nghiệp và điện năng lượng mặt trời.

Riêng hạ tầng du lịch được đề xuất gồm đường giao thông vào hồ, cầu qua kênh Tư Đỏ, khu đón khách, bãi đỗ xe, cây xanh và mô hình sản xuất nông nghiệp mẫu. Về lâu dài, đề án tính đến phát triển điện mặt trời với công suất dự kiến 20MW.

TP Cần Thơ xác định, nhiệm vụ hàng đầu của Hồ nước ngọt phải đảm bảo an ninh nguồn nước, cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. 

Làm rõ bài toán cấp nước và nguồn vốn

Trước khi triển khai các phương án khai thác khác, lãnh đạo TP Cần Thơ yêu cầu hoàn thiện quy trình vận hành hồ, quy định cụ thể việc lấy nước, tích nước, điều tiết và cấp nước; đồng thời xác định điều kiện, ngưỡng chất lượng nước được phép đưa vào hồ.

"Để đưa nguồn nước vào khai thác, các hạng mục cần được tính toán gồm trạm bơm, hệ thống lấy nước, công trình bổ sung nguồn nước và tuyến ống dẫn nước thô đến các nhà máy, trạm cấp nước. Các phương án phải xác định rõ công suất, phạm vi phục vụ, nhu cầu sử dụng, hướng tuyến, điểm đấu nối, điều kiện kỹ thuật, tổng mức đầu tư và chi phí vận hành", ông Lê Công Lý chỉ đạo.

Theo đề án, hồ có thể cung cấp nước thô cho các công trình cấp nước trong khu vực. Đơn vị tư vấn đề xuất đầu tư hệ thống đường ống kết nối với 4 công trình cấp nước hiện hữu, với tổng kinh phí hơn 35,7 tỷ đồng. Đồng thời, đề án đề xuất xây dựng thêm một số cống để bổ sung khoảng 40.000-56.800 m³ nước trữ, kinh phí khoảng 20 tỷ đồng.

Thành phố cũng yêu cầu phối hợp với đơn vị cấp nước rà soát nhu cầu sử dụng thực tế theo từng khu vực, từng thời kỳ, nhất là mùa khô; đánh giá công suất các nhà máy, trạm cấp nước hiện hữu và khả năng tiếp nhận, xử lý nước thô.

Đối với phương án bổ sung nguồn nước từ kênh Nàng Mau, kênh Tư Đỏ, kênh Bà Mụ và các nguồn liên quan, cần khảo sát, tính toán thủy văn, chất lượng nước, cao trình, chế độ thủy triều và khả năng tích trữ, bảo đảm nguồn nước đưa vào hồ đạt yêu cầu.

Với tổng vốn đề xuất khoảng 588 tỷ đồng, vấn đề đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn lực mà còn phải xác định rõ hạng mục nào cần ngân sách đầu tư, hạng mục nào có thể xã hội hóa và hiệu quả khai thác sau đầu tư.

Mục tiêu là sớm đưa công trình hơn 160 tỷ đồng vào vận hành đúng công năng, bảo đảm nguồn nước phục vụ người dân, đồng thời từng bước phát huy các giá trị về du lịch, nông nghiệp và năng lượng.