Hồ sơ số 49/2026: Nhiều khán giả rơi nước mắt khi hồ sơ liệt sĩ Hoàng Văn Địch được giới thiệu trong cầu truyền hình trực tiếp 'Sao sáng dẫn đường'

Thân nhân gia đình liệt sĩ Hoàng Văn Địch nghẹn ngào xúc động...

Bộ hồ sơ đặc biệt về liệt sĩ Hoàng Văn Địch, do Nhóm Nghiên cứu Dự án TTU-VWAI thực hiện (Mã số CDEC: F034604911828; Nghiên cứu: Tạ Thu Phong; Lịch sử quân sự & GIS: Nguyễn Xuân Thắng; Lịch sử truyền khẩu: Phan Xanh) đã được giới thiệu và trao cho gia đình tại điểm cầu Tuyên Quang trong chương trình truyền hình trực tiếp “Sao sáng dẫn đường” tối 26/7/2026. Những trang giấy còn loang vết máu, được thu giữ trên chiến trường cách đây hơn nửa thế kỷ, khiến những người con của liệt sĩ nghẹn ngào và nhiều khán giả rơi nước mắt...

1- Một cầu truyền hình đặc biệt trong mùa tri ân

Tối 26/7/2026, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện cầu truyền hình trực tiếp “Sao sáng dẫn đường”, kết nối bốn điểm cầu: Tượng đài Bắc Sơn (Hà Nội), Nhà bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ xã Thanh Thủy (Tuyên Quang), Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 (Quảng Trị) và Công viên Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh).

Chương trình có sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ban, bộ, ngành, địa phương; các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và đông đảo cựu chiến binh.

Nội dung xuyên suốt của chương trình là hành trình thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”; đồng thời tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc và tôn vinh các lực lượng đang ngày đêm đi tìm đồng đội, trả lại tên cho các liệt sĩ.

Đoàn công tác của Dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” – TTU-VWAI vinh dự có mặt tại điểm cầu Tượng đài Bắc Sơn, cùng đoàn Đại sứ quán Hoa Kỳ do Đại sứ Jennifer Wicks dẫn đầu.

Đại diện Dự án TTU-VWAI có TS Stephen F. Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson, đồng Chủ nhiệm Dự án; PGS.TS Alex-Thái Đình Võ, đồng Chủ nhiệm Dự án; cùng luật sư Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm Nghiên cứu.

Sự hiện diện ấy không chỉ ghi nhận giá trị của công tác nghiên cứu, giải mã tư liệu chiến tranh, mà còn thể hiện ý nghĩa nhân văn trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ nhằm góp phần tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và trao trả kỷ vật cho các gia đình.

2- Những trang hồ sơ còn loang vết máu

Một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của cầu truyền hình là khi bộ hồ sơ về liệt sĩ Hoàng Văn Địch, do Nhóm Nghiên cứu TTU-VWAI thực hiện, được Ban Tổ chức giới thiệu và trao cho gia đình tại điểm cầu Tuyên Quang.

Khi nghe câu chuyện về hoàn cảnh thu giữ hồ sơ và tận mắt nhìn thấy những trang giấy còn loang vết máu của người cha thân yêu, những người con của liệt sĩ Hoàng Văn Địch đã nghẹn ngào đón nhận bộ hồ sơ mà gia đình mong ngóng suốt bao năm. Hình ảnh ấy khiến nhiều đại biểu và khán giả theo dõi chương trình không cầm được nước mắt.

Theo tài liệu CDEC, trong trận giao tranh tại khu vực Nhuận Đức, Củ Chi ngày 8/2/1969, quân đội Hoa Kỳ đã thu giữ 31 trang giấy tờ cá nhân, gồm chứng minh thư quân nhân, giấy gọi nhập ngũ, quyết định cử ra Bắc học tập và một cuốn lịch bỏ túi. Những giấy tờ này mang tên quân nhân Hoàng Văn Địch, sinh ngày 10/9/1936, quê ở Tuyên Quang.

Cả khách mời, thân nhân gia đình liệt sĩ và khán giả đều rơi nước mắt...

Các thông tin được chắp nối từ hồ sơ cho thấy quân nhân Hoàng Văn Địch là một chiến sĩ dũng cảm, từng lập thành tích diệt xe tăng, xe cơ giới và được cử ra Bắc học tập. Chi tiết ấy càng khiến câu chuyện trở nên day dứt, bởi dường như ngày ông được trở về hậu phương, trở về với gia đình, đã ở rất gần…

Đáng chú ý, hồ sơ thu giữ có ghi chú “Body”, nghĩa là tài liệu được thu trên thi thể của một quân nhân tử trận. Trên nhiều trang giấy có những vết loang đậm, thấm qua nhiều lớp tài liệu. Nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết rằng đó có thể là vết máu của liệt sĩ Hoàng Văn Địch. Nếu nhận định này chính xác, rất có thể ông đã hy sinh trong trận chiến ngày 8/2/1969 và những giấy tờ ấy chính là dấu tích cuối cùng còn lại từ chiến trường.

Sau một thời gian kiên trì tìm kiếm và kết nối, Dự án TTU-VWAI đã liên hệ được với gia đình liệt sĩ Hoàng Văn Địch, hiện trú tại thôn Nà Phết, xã Minh Quang, tỉnh Tuyên Quang.

Ngày 20/6/2026, các thành viên Dự án đã đến thăm gia đình trong không khí thân tình và xúc động. Đó cũng là lần đầu tiên những người con của liệt sĩ được cầm trên tay bản chụp những giấy tờ của cha mình, trong đó có những trang tài liệu còn lưu dấu vết từ chiến trường năm xưa.

3- Một đầu mối quan trọng cho hành trình tìm kiếm

Trong quá trình làm việc với gia đình, Nhóm Nghiên cứu ghi nhận giấy báo tử được gửi về năm 1977 xác nhận liệt sĩ Hoàng Văn Địch hy sinh ngày 3/12/1968. Tuy nhiên, hồ sơ CDEC lại cho biết các giấy tờ của ông được thu giữ trên chiến trường ngày 8/2/1969.

Sự chưa trùng khớp giữa hai mốc thời gian là một đầu mối đặc biệt quan trọng, cần tiếp tục được kiểm chứng bằng hồ sơ lưu trữ, lời kể của nhân chứng, thông tin từ đồng đội và kết quả khảo sát thực địa. Việc làm sáng tỏ thời gian, địa điểm hy sinh có thể mở ra thêm hy vọng trong hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Hoàng Văn Địch.

Các kỷ vật có trong hồ sơ được phục dựng và trao lại cho gia đình liệt sĩ Hoàng Văn Định.

Trong thời khắc thiêng liêng của cầu truyền hình “Sao sáng dẫn đường”, các thành viên Dự án TTU-VWAI không giấu được niềm xúc động. Hồ sơ liệt sĩ Hoàng Văn Địch là một trong những kết quả tiêu biểu cho nỗ lực bền bỉ của tập thể gần 40 thành viên trong hơn sáu tháng qua: từ khai thác hồ sơ, giải mã mật danh, phân tích và đối chiếu tư liệu CDEC đến kết nối thân nhân, xác minh lịch sử truyền khẩu, ứng dụng GIS và phối hợp với các cơ quan chức năng.

Đằng sau mỗi ký hiệu tưởng như vô cảm trong kho lưu trữ là số phận của một con người; là một người cha, người chồng, người con đã ra đi mà chưa có ngày trở lại. Bởi vậy, mỗi hồ sơ được giải mã, mỗi kỷ vật được trao về gia đình không chỉ là một kết quả nghiên cứu, mà còn là hành động tri ân, góp phần nối lại những ký ức từng bị chiến tranh và thời gian chia cắt.

Hồ sơ liệt sĩ Hoàng Văn Địch thuộc nhóm 50 hồ sơ nghiên cứu đã được TTU-VWAI chuyển giao cho Ban Chỉ đạo quốc gia 515 ngày 17/7/2026, phục vụ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những trang giấy còn loang vết máu nay đã tìm được đường trở về với gia đình. Đó chưa phải là điểm kết thúc của hành trình, nhưng là một dấu mốc đầy hy vọng để thân nhân liệt sĩ Hoàng Văn Địch tiếp tục chờ đợi ngày người cha, người chiến sĩ năm xưa được tìm thấy và trở về trong vòng tay quê hương.

Hà Nội, 27/7/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên của Dự án TTU-VWAI)