Hóa giải 'bẫy gia công', doanh nghiệp Việt tìm sức bật mới từ AI và tài sản thương hiệu
Để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ gia công thuần túy sang làm chủ công nghệ, thị trường và thương hiệu, đồng thời khai thác hiệu quả dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong 9 tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng khoảng 9,1%, với công nghiệp và xây dựng tiếp tục là động lực quan trọng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng khoảng 15%, trong khi sức mua trên thị trường tiêu dùng ghi nhận sự phục hồi.
Tuy nhiên, kết quả tăng trưởng kinh tế chưa phản ánh đầy đủ năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Cơ cấu xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Nhiều mặt hàng chủ lực như điện tử, máy móc, điện thoại được sản xuất dưới thương hiệu quốc tế, khiến phần giá trị gia tăng mà doanh nghiệp nội địa giữ lại còn khiêm tốn.
Theo TS. Lương Minh Huân, Viện trưởng Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), muốn gia tăng giá trị giữ lại, doanh nghiệp phải chuyển từ gia công thuần túy sang làm chủ công nghệ, thị trường và thương hiệu.
TS. Lương Minh Huân, Viện trưởng Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc VCCI cho rằng doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển từ gia công thuần túy sang làm chủ công nghệ, thị trường và thương hiệu.
Ông chỉ ra 4 hướng chuyển đổi quan trọng từ tăng doanh thu sang nâng cao năng suất và giá trị gia tăng; từ cạnh tranh bằng giá thành sang tạo sự khác biệt; từ chuyển đổi số đơn thuần sang nâng cao năng lực cạnh tranh dựa trên dữ liệu và AI; từ coi thương hiệu là chi phí marketing sang nhìn nhận thương hiệu như một tài sản vô hình.
Theo ông Huân, xây dựng thương hiệu bền vững cần dựa trên ba trụ cột gồm chất lượng sản phẩm, dịch vụ; đổi mới sáng tạo và năng lực tiên phong. Công nghệ có thể nâng cao hiệu suất vận hành nhưng không thể thay thế chiến lược kinh doanh và bản sắc riêng của sản phẩm.
Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho rằng sau nhiều năm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần hướng tới tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và từng bước tự chủ thương hiệu tại thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Trong quá trình này, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu tiêu dùng, nâng cao chất lượng ra quyết định và quản trị thương hiệu. Tuy nhiên, với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí đầu tư, chất lượng dữ liệu, thiếu nhân lực chuyên môn và phương pháp triển khai vẫn là những rào cản đáng kể.
Ngày 9/10/2026, tại Hà Nội, VCCI đồng hành cùng Tập đoàn Chicilon và Câu lạc bộ Sales & Marketing Việt Nam (CSMO) ra mắt Nền tảng Tăng trưởng Thương hiệu NEX Brain™.
