Hòa giải từ cơ sở, ngăn mâu thuẫn đi xa

Kiên trì tháo gỡ từng mâu thuẫn

Nhắc đến một vụ việc đáng nhớ trong quá trình làm công tác hòa giải, bà Nguyễn Thị Bích Thủy kể câu chuyện tranh chấp cây xanh giữa hai gia đình tại ngõ 150 Hoàng Công Chất. Mâu thuẫn bắt nguồn từ một cây xanh được trồng ở khu vực chung của ngõ. Khi cây lớn lên, một gia đình muốn chặt bỏ, trong khi gia đình còn lại không đồng tình. Bất đồng giữa hai bên ngày càng căng thẳng, thậm chí dẫn đến xô xát.

Bà Nguyễn Thị Bích Thủy (ngoài cùng bên phải) tích cực tham gia các hoạt động chung của phường Phú Diễn. Ảnh: NVCC

Thời điểm đó, bà Thủy mới đảm nhiệm công việc tổ trưởng tổ dân phố được khoảng một tuần. Khi đang đi công việc trên đường, bà nhận được điện thoại của người dân thông báo sự việc. Không chờ đến khi có đơn thư hay đề nghị chính thức, bà lập tức đến nơi để nắm bắt tình hình, trực tiếp can ngăn và gặp gỡ các bên. Việc vận động cũng không hiệu quả ngay, mà bởi đôi bên vẫn thay đổi ý định, đề nghị tiếp tục gọi thợ đến cưa cây. Trước tình huống ấy, sáng sớm hôm sau, bà Thủy lại đến gặp gia đình để tiếp tục vận động lần nữa. Không chỉ dừng ở việc khuyên nhủ, bà kiên trì phân tích để các bên hiểu rằng việc giải quyết bất đồng cần đặt lợi ích chung và sự hài hòa trong quan hệ láng giềng lên trên sự nóng giận nhất thời. Sau nhiều lần trao đổi, hai gia đình cuối cùng thống nhất giữ nguyên cây xanh.

Theo bà Thủy, công tác hòa giải là “muôn hình vạn trạng”, không vụ việc nào giống nhau và quá trình hòa giải khó mà giải quyết ngay trong một lần gặp gỡ. Người làm công tác này phải có mặt đúng lúc, kiên trì theo sát diễn biến và tiếp tục vận động khi các bên chưa thực sự tìm được tiếng nói chung.

Bà Nguyễn Thị Bích Thủy (thứ 2 từ trái qua) thường xuyên thăm hỏi, quan tâm lắng nghe ý kiến của người dân để kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh tại khu dân cư. Ảnh: NVCC

Thực tế, đây không phải trường hợp duy nhất tổ hòa giải phải xử lý những bất đồng trong đời sống dân cư. Theo bà Thủy, tại địa bàn tổ dân phố trước đây, tổ hòa giải đã tham gia giải quyết nhiều vụ việc, có những vụ mâu thuẫn giữa các gia đình dẫn đến xô xát. Bằng việc chủ động gặp gỡ, trao đổi và vận động, các bên đã thống nhất phương án giải quyết, không để mâu thuẫn tiếp tục kéo dài hay phát sinh những va chạm mới.

Bà Thủy cho biết, phần lớn vụ việc đều được tổ hòa giải giải quyết ngay tại địa bàn, không phải chuyển lên cấp trên. Khi phát hiện mâu thuẫn, việc đầu tiên là gặp riêng từng gia đình để tìm hiểu nguồn gốc sự việc, lắng nghe nguyện vọng và quan điểm của mỗi bên. Sau đó, tổ hòa giải mới mời các gia đình đến nhà văn hóa để cùng trao đổi, đưa ra hướng giải quyết phù hợp. Những nội dung đã thống nhất được ghi thành biên bản, các bên tự nguyện ký cam kết thực hiện.

Lấy sự đồng thuận của người dân làm điểm tựa

Sau sáp nhập tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Bích Thủy tiếp tục đảm nhiệm công việc Tổ trưởng Tổ dân phố 13 kiêm Tổ trưởng Tổ hòa giải. Công việc hòa giải ở Tổ dân phố 13 có những đặc thù riêng khi dân cư đến từ nhiều địa phương, vùng miền khác nhau, không hình thành một cộng đồng có quan hệ họ hàng, làng xóm lâu đời. Trình độ, nhận thức và hoàn cảnh sống của người dân cũng đa dạng. Vì thế, cùng một dạng mâu thuẫn nhưng nguyên nhân, cách ứng xử và mong muốn của mỗi gia đình có thể rất khác nhau.

Với vai trò Tổ trưởng Tổ hòa giải số 13, bà Thủy (người ngồi giữa) kiên trì vận động, thuyết phục các bên cùng tìm tiếng nói chung, giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Ảnh: NVCC

Theo bà Thủy, các vụ việc thường phát sinh từ tranh chấp đất đai, xây dựng hoặc những bất đồng trong sinh hoạt giữa các hộ gia đình. Có người chủ động gọi điện cho tổ trưởng để thông tin ngay khi xảy ra mâu thuẫn; cũng có trường hợp tổ hòa giải phải tự nắm bắt tình hình, tìm hiểu từ những người xung quanh. Với những vụ việc căng thẳng, tổ còn phối hợp với lực lượng an ninh để kịp thời ngăn ngừa xô xát.

Tổ hòa giải số 13 hiện có 7 thành viên, gồm đại diện các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, người cao tuổi... Mỗi thành viên có điều kiện tiếp xúc, nắm bắt tình hình ở những nhóm dân cư khác nhau, qua đó hỗ trợ tổ trưởng trong quá trình tìm hiểu và giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, theo bà Thủy, điều quan trọng vẫn là phải xác định đúng nguyên nhân sâu xa. Nếu chỉ nghe ý kiến từ một phía hoặc vội vàng đưa ra nhận định, việc hòa giải khó đạt được sự đồng thuận thực chất.

Bản thân bà Thủy có quá trình tham gia công tác ở cơ sở từ khá sớm. Trước khi đảm nhiệm vai trò tổ trưởng tổ dân phố từ tháng 6-2022, bà từng làm Chi hội phó Chi hội phụ nữ. Những năm công tác trong ngành ngân hàng cũng giúp bà có điều kiện tiếp xúc với nhiều đối tượng, hoàn cảnh khác nhau. Những trải nghiệm ấy phần nào hỗ trợ bà trong giao tiếp, nắm bắt tâm lý và vận động người dân.

Để làm tốt công việc, bà thường xuyên đi đến từng ngõ, gặp gỡ người dân, tìm hiểu tình hình các hộ gia đình. Bà nắm khá rõ tên tuổi, số điện thoại của nhiều người dân cũng như đặc điểm từng ngõ, từng nhà. Sau khi sắp xếp lại địa bàn, bà tiếp tục dành thời gian đi cơ sở để làm quen, nắm bắt tình hình tại khu dân cư mới. Công việc của tổ dân phố ngày càng nhiều, có những nhiệm vụ phải tranh thủ buổi tối mới hoàn thành, nhưng việc gần dân, lắng nghe người dân vẫn là điều bà xác định cần duy trì.

Khi được hỏi về kinh nghiệm hòa giải, bà Thủy không nhận mình có một bí quyết cụ thể. Bởi theo bà, mỗi vụ việc đều có tính chất khác nhau, không thể áp dụng một cách giải quyết giống nhau. Người làm hòa giải phải chịu khó suy nghĩ, tìm hiểu kỹ nguyên nhân và đặt mình vào hoàn cảnh của từng bên để có cách vận động phù hợp. Bà chia sẻ: “Mình phải dựa vào dân thì mới làm được việc. Người dân có đồng thuận, ủng hộ thì mình mới hoàn thành nhiệm vụ. Vì thế, trước hết phải tạo được niềm tin để người dân tin tưởng”. Quan niệm ấy cũng là điểm tựa để bà Thủy cùng các thành viên tổ hòa giải kiên trì với công việc của mình.