Cà Mau phát huy hiệu quả đầu tư năng lượng sạch

Điện gió mở rộng, yêu cầu đồng bộ hạ tầng gia tăng

Điện gió đang trở thành một phần quan trọng trong định hướng công nghiệp năng lượng Cà Mau. Song sau công suất lắp đặt là yêu cầu về đấu nối, trạm biến áp và đường dây bảo đảm vận hành an toàn.

Thông tin công bố cuối tháng 10-2026 cho thấy, toàn tỉnh có 14 dự án điện gió đã vận hành thương mại, tổng công suất 694,2MW. Danh mục triển khai và nghiên cứu đầu tư gồm: 34 dự án, tổng công suất 2.309MW, kể cả dự án mới ở bước đề xuất. Không thể lấy tổng này làm công suất đang phát điện.

Trong tháng 9, Cà Mau chấp thuận chủ trương đầu tư ba dự án Hòa Bình 2-1, Hòa Bình 3 và Hòa Bình 4 tại xã Vĩnh Hậu, mỗi dự án 50 MW, tổng vốn dự kiến gần 7.400 tỷ đồng. Theo phương án công bố, các dự án dự kiến xây dựng trong giai đoạn 2027-2028 và vận hành thương mại vào khoảng 2028-2029. Đó vẫn là công suất dự kiến, chưa phát điện.

Cụm dự án dự kiến sử dụng chung trạm biến áp và nhà điều hành với các nhà máy hiện hữu, có thể giảm đầu tư trùng lặp. Tuy nhiên, phương án đấu nối phải tính đến công suất từng nhà máy khi vận hành.

Các dự án điện gió tại Cà Mau góp phần gia tăng nguồn cung năng lượng tái tạo, thúc đẩy phát triển công nghiệp năng lượng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, bền vững. Ảnh: Trúc Giang

Một dự án khác, Nhà máy điện gió Ngọc Hiển - Tam Giang Tây, được chấp thuận chủ trương đầu tư tháng 10 với công suất thiết kế 100 MW, vốn khoảng 3.932 tỷ đồng. Khác với việc chỉ công bố số turbine, phương án dự án đã xác định cả trạm biến áp 220kV công suất 125MVA và đường dây mạch kép dài khoảng 24km, dự kiến đấu nối chuyển tiếp vào tuyến 220kV Năm Căn - Cà Mau 2. Đây mới là phương án đầu tư.

Đặc thù của điện gió là sản lượng thay đổi theo điều kiện thời tiết. Khi nhiều nhà máy cùng phát công suất cao, lưới và công tác điều độ phải đáp ứng trong khi phụ tải luôn biến động. Vì thế, đồng bộ hạ tầng còn bao gồm khả năng điều khiển, giám sát và phối hợp vận hành.

Bài toán nguồn và lưới càng đáng chú ý khi nhu cầu sử dụng điện tăng. Theo Công ty Điện lực Cà Mau, điện thương phẩm chín tháng đạt 2.668,45 triệu kWh, tăng 8,14% so với cùng kỳ; trong đó, hoạt động nuôi, đánh bắt và chế biến thủy sản góp phần thúc đẩy phụ tải. Tuy nhiên, sản lượng điện thương phẩm là chỉ tiêu tiêu thụ trên địa bàn, không đồng nghĩa với lượng điện gió được phát lên lưới.

Phát triển điện gió vì vậy cần được nhìn như một chuỗi đầu tư liên hoàn, từ nhà máy đến hệ thống truyền tải và điều độ. Nếu thời điểm hoàn thành các mắt xích không tương thích, hiệu quả khai thác có thể bị ảnh hưởng; nhưng hiện chưa có dữ liệu xác thực để kết luận các dự án tại Cà Mau đang phải cắt giảm công suất vì quá tải lưới.

Hoàn thiện lưới điện để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng

Trên thực tế, hạ tầng truyền tải Cà Mau đã có những bước hoàn thiện quan trọng. Cuối tháng 8-2026, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia đóng điện hai mạch đường dây 220kV Năm Căn - Cà Mau 2 và máy biến áp AT2 tại trạm 220kV Năm Căn, hoàn thành dự án. Đường dây mạch kép dài 57,8km cùng trạm biến áp tạo thêm năng lực liên kết lưới, nâng độ tin cậy cung cấp điện và hỗ trợ giải tỏa công suất nguồn tái tạo ở khu vực.

Tuyến 220kV đấu nối Trạm biến áp Bạc Liêu vào đường dây Nhiệt điện Cà Mau - Sóc Trăng cũng hoàn thành thi công cuối năm 2025. Các công trình này không còn ở trạng thái dự kiến đóng điện.

Với các dự án tiếp theo, yêu cầu chuẩn bị mặt bằng và tổ chức đấu nối vẫn hiện hữu. Trong thông tin công bố cuối tháng 8, đơn vị truyền tải cho biết dự án Trạm biến áp 220kV Hòa Bình và đấu nối, quy mô 250MVA, dự kiến đóng điện năm 2027, gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng tại Vĩnh Hậu, Hòa Bình và Vĩnh Mỹ. Đây là trạng thái được công bố ở thời điểm đó; cần cập nhật tiến độ thực tế trước khi xác định mức độ vướng mắc hiện nay.

Việc hoàn thành đường dây 220kV Năm Căn – Cà Mau 2 góp phần nâng cao năng lực truyền tải, tăng độ tin cậy cung cấp điện và hỗ trợ khai thác các nguồn năng lượng tái tạo tại Cà Mau. Ảnh: Thắng Trung

Ở cấp 110kV, Tổng công ty Điện lực miền Nam vừa đóng điện giai đoạn một công trình đường dây từ trạm 220kV Cà Mau 2 đến Trần Văn Thời, mạch hai. Công trình dài hơn 25km, nhằm tăng tính linh hoạt vận hành và đáp ứng phụ tải khu vực; giai đoạn đầu mới hoàn thành hạng mục ngăn lộ tại trạm Trần Văn Thời. Đây là công trình tăng độ tin cậy cấp điện, không nên đồng nhất với tuyến đấu nối điện gió.

Đồng bộ nguồn và lưới không chỉ là hoàn thành đường dây đúng hẹn. Các đơn vị phải thống nhất điểm đấu nối, khả năng tiếp nhận công suất, hệ thống bảo vệ, đo đếm, điều khiển từ xa và lịch cắt điện phục vụ thi công. Với dự án dùng chung trạm và đường dây, quy trình phối hợp vận hành giữa nhiều chủ đầu tư càng cần được xác định rõ trước thời điểm phát điện thương mại.

Việc tính toán cũng phải dựa trên nhu cầu phụ tải và điều kiện vận hành toàn hệ thống, bởi công suất định mức của turbine không đồng nghĩa sản lượng phát cố định. Cần đo khả năng truyền tải từng thời điểm thay vì chỉ cộng công suất nguồn đã phê duyệt.

Cà Mau hướng tới mở rộng năng lượng tái tạo và hình thành trung tâm năng lượng của vùng. Để đạt mục tiêu ấy, thước đo không chỉ là số dự án hay công suất lắp đặt, mà còn là khả năng đưa điện từ nhà máy qua lưới truyền tải đến nơi sử dụng một cách an toàn, ổn định và kinh tế. Khi nguồn và lưới phát triển cùng nhịp, tiềm năng gió mới thực sự trở thành năng lực điện năng phục vụ tăng trưởng.