Hoà giải viên kịp thời ngăn chặn phát sinh trong cộng đồng

Gần dân, sát dân để gỡ "nút thắt" mâu thuẫn

Bà Lương Thị Trúc, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Tổ trưởng Tổ hoà giải thôn Đông Xuân 2, xã Yên Xuân cho biết, sau khi sáp nhập từ ba thôn cũ (Cửa Khâu, Lập Thành và Đồng Âm), thôn Đông Xuân 2 hiện có 634 hộ dân với hơn 2.670 nhân khẩu. Nơi đây có 5 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Bà Lương Thị Trúc trao đổi thông tin với phóng viên. Ảnh: Công Phương

Tổ hòa giải thôn Đông Xuân 2 gồm 10 người, các thành viên đều ở các ban, ngành, đoàn thể cùng người cao tuổi, người có uy tín trên địa bàn. Tổ hoạt động với phương châm “đi sâu, đi sát”, gần dân, sát dân để lắng nghe, biết đặt mình vào vị trí của người dân, thấu hiểu để tư vấn, giải thích.

Là người trực tiếp tham gia giải quyết nhiều câu chuyện thực tế ở địa phương, bà Trúc cùng các thành viên Tổ hòa giải thôn Đông Xuân 2 đã tháo gỡ nhiều vụ việc phức tạp, hóa giải mâu thuẫn thấu tình đạt lý tại địa phương.

Mới đây nhất là vụ tranh chấp tường bao giữa hai gia đình anh em ruột. Trong quá trình tập lái xe ô tô, gia đình ông A vô tình làm sập hơn 15m tường rào của nhà ông B, là anh trai của ông A. Ban đầu, hai bên thỏa thuận đền bù là xây lại 15m tường bao. Tuy nhiên, do thợ thi công không để lại phần mép gờ đúng theo hiện trạng ban đầu nên gia đình ông B không đồng ý, dẫn đến mâu thuẫn kéo dài giữa gia đình hai anh em.

Nắm bắt được sự việc, thành viên Tổ hòa giải thôn Đông Xuân 2 đã chủ động phối hợp với các đoàn thể, công an viên và người thân trong dòng họ kiên trì đến tận nhà ông A và ông B để lắng nghe, phân tích thiệt hơn.

"Mưa dầm thấm lâu", từ chỗ căng thẳng, hai bên đã gạt bỏ cái tôi, hiểu được giá trị của tình anh em, tình làng nghĩa xóm và vui vẻ thống nhất phương án khắc phục.

Theo hoà giải viên, bên cạnh các mâu thuẫn về đất đai, tài sản hay các va chạm, xích mích ghen tuông trong đời sống gia đình, Tổ hòa giải còn chú trọng công tác tuyên truyền, cảm hóa lứa tuổi thanh thiếu niên. Trước tình trạng một số thiếu niên từ 15-16 tuổi tò mò sử dụng súng tự chế gây mất an toàn, các hòa giải viên đã sát sao phối hợp cùng gia đình phân tích rõ tác hại và nguy cơ vi phạm pháp luật. Qua đó, vận động gia đình tập trung giáo dục con em, khắc phục hậu quả, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm.

Phát huy vai trò người uy tín trong đồng bào dân tộc

Tại thôn Đông Xuân 2, một trong những "mắt xích" quan trọng góp phần tạo nên hiệu quả cho công tác hòa giải ở cơ sở chính là sự tham gia tích cực của những người có uy tín trong cộng đồng.

Một buổi sinh hoạt Chi bộ thôn Cửa Khâu vào tháng 6-2026, trước khi sáp nhập vào thôn Đông Xuân 2. Ảnh: nhân vật cung cấp

Ông Bùi Văn Hoàn, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Đông Xuân (cũ) sau khi nghỉ hưu đã được nhân dân tín nhiệm bầu là người có uy tín trong thôn. Với kinh nghiệm phong phú qua nhiều năm công tác, cùng sự am hiểu sâu sắc về Luật Hòa giải ở cơ sở và phong tục tập quán của người Mường, ông Hoàn luôn là chỗ dựa tin cậy của bà con mỗi khi xóm giềng phát sinh mâu thuẫn.

Chia sẻ về công việc của người có uy tín tại cộng đồng, ông Bùi Văn Hoàn cho biết, người làm công tác hòa giải ở cơ sở không có quyền lực hành chính mà đến với bà con bằng sự lắng nghe, nể trọng và tình cảm. Khi xảy ra mâu thuẫn, dù là lớn hay nhỏ, quan trọng nhất là phải tìm đúng nguyên nhân, nắm bắt tâm tư hai bên, lấy tình làng nghĩa xóm làm gốc để phân tích rõ cái đúng, cái sai.

Với đồng bào dân tộc Mường, từ xưa đến nay có truyền thống đoàn kết, tôn trọng các bậc cao niên và người có uy tín trong làng. Do vậy, với những mâu thuẫn trên địa bàn, ông không vội vàng phán xét mà kiên trì tiếp cận, phân tích "tình hay lý đẹp". Khi người dân nhận thấy sự chân thành, khách quan và thấu hiểu từ người có uy tín, những cái đầu đang nóng đều dần dịu xuống, sẵn sàng hợp tác. Nhờ vậy, nhiều vụ việc phức tạp ở thôn đã được chuyển hóa nhẹ nhàng theo đúng phương châm "việc to hóa nhỏ, việc nhỏ hóa không".

Ông Trần Đức Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Xuân cho biết, công tác hòa giải ở cơ sở tại thôn Đông Xuân 2 đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư, hạn chế khiếu kiện kéo dài, giữ gìn tình làng nghĩa xóm và bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

Đặc biệt, trong điều kiện thôn có đông đồng bào dân tộc Mường cùng sinh sống, các hòa giải viên đã phát huy tốt vai trò gần dân, sát dân, kết hợp hài hòa giữa kiến thức pháp luật, phong tục tập quán và sự vận động, thuyết phục. Sự tham gia tích cực của những người có uy tín trong cộng đồng đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Thời gian tới, đội ngũ hòa giải viên tiếp tục nâng cao kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải, chủ động nắm bắt tình hình từ cơ sở, kịp thời tháo gỡ những mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh, góp phần xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh, an toàn.