'Hoa hồng' len vào bữa ăn học đường: Hồi chuông từ vụ hiệu trưởng bị khởi tố

Nhận từ 2 triệu đồng là đủ căn cứ khởi tố hình sự

Mới đây, ngày 17/4, Cơ quan CSĐT (Công an tỉnh Thái Nguyên) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 3 đối tượng có hành vi “Đưa hối lộ, nhận hối lộ”.

Theo kết quả điều tra ban đầu, hộ kinh doanh Nguyễn Văn Thành (SN 1976, trú tại xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên) đã ký hợp đồng cung cấp thực phẩm cho nhiều trường học trên địa bàn tỉnh.

Tại Trường mầm non Nam Hòa, để được cung cấp thực phẩm và suất ăn năm học 2024 - 2025, Nguyễn Văn Thành đã thỏa thuận, thống nhất chi trả hoa hồng cho bà Nguyễn Thị Tâm (SN 1981, nguyên Hiệu trưởng Trường mầm non Nam Hòa) và Trần Thị Hằng (kế toán nhà trường) số tiền bằng 6% tổng giá trị hàng hóa trường mua trong tháng. Việc chi trả trên được thực hiện từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2026.

Phân tích yếu tố cấu thành riêng đối với tội "Nhận hối lộ”, luật sư Nguyễn Tuấn Anh (Công ty Luật Minh Nghiêm, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội), cho rằng, nhận hối lộ là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để nhận bất kỳ lợi ích nào từ người đưa hối lộ. Trong trường hợp cụ thể nêu trên, bà hiệu trưởng Trường mầm non Nam Hòa được xác định là người có chức vụ quyền hạn.

Luật sư Nguyễn Tuấn Anh

Luật sư Nguyễn Tuấn Anh cũng cho biết, trường hợp người có chức vụ, quyền hạn (chẳng hạn như hiệu trưởng) nhận quà biếu của cơ sở cung cấp thực phẩm vào các ngày sinh nhật, lễ, Tết, dù không thỏa thuận, không gợi ý cũng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội "Lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ", nếu mục đích của việc tặng, biếu quà nhằm mang tới sự ưu ái trong ký kết, duy trì hợp đồng của cơ sở cung cấp thực phẩm đối với nhà trường.

Hành vi nhận hối lộ có thể được thực hiện trực tiếp hoặc qua trung gian. Nhận hối lộ trực tiếp là trường hợp không qua người khác hoặc có thể thông qua các loại hình dịch vụ (như dịch vụ chuyển tiền, hàng hóa của ngân hàng hoặc bưu điện…). Bên cạnh đó, nhận hối lộ trực tiếp còn có thể là trường hợp tuy chưa nhận nhưng đã thỏa thuận với người đưa hối lộ thông qua gặp mặt hoặc trao đổi qua điện thoại, thư điện tử…

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, giá trị tiền, tài sản, lợi ích của hành vi nhận hối lộ sẽ là căn cứ định khung hình phạt đối với từng đối tượng phạm tội.

Đồng quan điểm, luật sư Nguyễn Ngọc Hùng (Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho rằng): Theo quy định tại điều 354 và điều 364 Bộ luật Hình sự việc đưa và nhận tiền từ 2 triệu đồng trở lên là đủ căn cứ khởi tố hình sự về tội đưa hối lộ và nhận hối lộ. Yếu tố cấu thành của tội này là người có chức vụ, quyền hạn, có thẩm quyền được giao nhận tiền, lợi ích vật chất để làm hoặc không làm một việc gì đó theo yêu cầu của người đưa hối lộ.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối

Bài học cho nhiều trường

Trở lại vụ việc tại Trường mầm non Nam Hòa, việc thống nhất chi trả 6% số tiền mua thực phẩm hàng tháng cho hiệu trưởng và kế toán không phải là khoản hỗ trợ dân sự thông thường, càng không phải là chi phí kinh doanh hợp pháp, mà đã thể hiện rõ bản chất của hành vi đưa và nhận hối lộ. Hai bên đã có sự thỏa thuận, thống nhất về của hối lộ cũng như phương thức… đưa và nhận hối lộ. Trong khi đó, số tiền mua thực phẩm hàng tháng của nhà trường rất lớn, từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng và kéo dài. Như vậy, số tiền hoa hồng các bên đã đưa và nhận hối lộ là rất lớn. Do đó, việc cơ quan CSĐT khởi tố bị can về tội đưa hối lộ và nhận hối lộ là phù hợp, luật sư Tuấn Anh nói.

“Vụ án này vì vậy không còn là một sai phạm hành chính thông thường trong hoạt động mua bán thực phẩm học đường, mà là một vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng; phản ánh sự xuống cấp về đạo đức công vụ, sự buông lỏng trách nhiệm trong quản lý giáo dục và đặc biệt là sự đánh đổi sức khỏe, sự an toàn của trẻ em để phục vụ lợi ích cá nhân”, luật sư Tuấn Anh chia sẻ.

3 đối tượng bị Cơ quan CSĐT (Công an tỉnh Thái Nguyên) khởi tố, bắt tạm giam

Còn theo luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, hậu quả vụ án trên sẽ được cơ quan tố tụng căn cứ trên tổng số tiền thực tế để làm cơ sở truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan tố tụng sẽ điều tra, xác minh, làm rõ hậu quả của vụ án để xem xét tính chất, mức độ, hậu quả vụ án để làm cơ sở xử lý trách nhiệm từng đối tượng.

Qua vụ việc này cũng là bài học sâu sắc cho rất nhiều giáo viên, lãnh đạo nhà trường, đừng vì phần trăm hoa hồng, những lợi ích vật chất trước mắt mà đánh mất bản thân mình, trở thành tội phạm. Khi đã nhận lợi ích vật chất, không những vi phạm pháp luật, mà vô tình tiếp tay cho những hoạt động sai trái, cung cấp chất lượng bữa ăn cho các em học sinh. Thực tế số tiền trích tỷ lệ phần trăm hoa hồng đó cũng từ tiền cắt bữa ăn của các bạn học sinh, chứ không phải tiền túi của các đối tượng cung cấp bữa ăn.

Theo các chuyên gia pháp lý, các trường học cũng cần nhìn nhận vụ việc trên như một bài học pháp lý sâu sắc cho toàn ngành giáo dục. Các trường học cần ngay lập tức rà soát lại toàn bộ quy trình lựa chọn nhà cung cấp thực phẩm, chấm dứt mọi hình thức “chi ngoài”, công khai nguồn gốc thực phẩm và tăng cường giám sát độc lập từ phụ huynh.

Pháp luật không chỉ xử lý người nhận tiền mà còn xử lý cả những người tiếp tay, hợp thức hóa hồ sơ, che giấu sai phạm hoặc thiếu trách nhiệm dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Người ký duyệt thực phẩm, người xác nhận nhập hàng, người thanh toán hợp đồng chính là những người chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp khi sự cố xảy ra. Vì vậy, bất kỳ hành vi trục lợi nào cũng đều bị xem xét, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.