Hỏa lực của chiến hạm Iran vừa trúng ngư lôi Mỹ đáng gờm ra sao?

Vụ đánh chìm chiến hạm Iran ngoài khơi bờ biển Sri Lanka trong tuần này là sự kiện chưa từng xảy ra trong hơn 80 năm qua đối với hoạt động của tàu ngầm Hải quân Mỹ. Diễn biến này được xem là dấu hiệu cho thấy cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran đang leo thang với quy mô và phạm vi chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.

Chiến hạm IRIS Dena của Iran. Ảnh: AP

Sự việc cũng làm dấy lên những câu hỏi về mức độ mở rộng của cuộc xung đột liên quan đến Iran. Lầu Năm Góc đã công bố đoạn video ghi từ kính tiềm vọng, cho thấy khoảnh khắc xảy ra một vụ nổ lớn ở phần đuôi con tàu. Ngoài ra, các hình ảnh tĩnh được công bố dường như cho thấy con tàu đang chìm dần xuống đáy biển. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi, xác nhận con tàu bị tấn công là tàu khu trục IRIS Dena. Theo ông, con tàu mất tích tại khu vực cách bờ biển Iran khoảng 2.000 dặm. Tổng cộng có 130 thủy thủ trên tàu.

Hỏa lực của chiến hạm Dena

Tàu khu trục IRIS Dena của Iran được cho là đang trên đường trở về nước sau khi tham gia cuộc tập trận hải quân đa phương MILAN 2026 do Ấn Độ tổ chức. Các video đăng trên mạng xã hội cho thấy thủy thủ đoàn tàu Dena đã tham gia diễu hành trong lễ duyệt binh tại cảng Visakhapatnam của Ấn Độ khoảng hai tuần trước.

Dù sự hiện diện của tàu Dena tại cuộc tập trận có thể không gây tranh cãi, đây vẫn được xem là một trong những tàu chiến mới và mạnh nhất của hải quân Iran. IRIS Dena là tàu khu trục do Iran tự đóng tại xưởng hải quân ở thành phố cảng Bandar Abbas, chính thức biên chế cho Hải quân Iran từ năm 2021. Tàu có khả năng mang tên lửa đất đối không, tên lửa chống hạm và ngư lôi. Tàu có chiều dài khoảng 95 m, rộng 11,1 m với lượng giãn nước tối đa khoảng 1.500 tấn. Hệ thống động lực gồm 4 động cơ diesel, mỗi động cơ có công suất khoảng 5.000 mã lực, cùng bốn máy phát điện diesel, cho phép tàu đạt tốc độ tối đa khoảng 56 km/h.

Về trang bị điện tử, IRIS Dena sử dụng radar Asr có khả năng phát hiện mục tiêu trên biển cũng như máy bay bay thấp trong phạm vi từ khoảng 9 đến 204 km. Tàu được trang bị hệ thống vũ khí hiện đại của Iran, trong đó có pháo tự động cỡ nòng 76 mm, pháo Fath sử dụng đạn 40 mm, tên lửa hành trình chống hạm Noor hoặc C-802, cùng các tên lửa phòng không Sayad-2 và ngư lôi. Ngoài ra, IRIS Dena còn có sàn đáp cho trực thăng phục vụ các nhiệm vụ tác chiến và trinh sát.

Nhà phân tích Carl Schuster, cựu giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ, cho rằng trong bối cảnh căng thẳng hiện nay giữa Washington và Tehran, tàu Dena có thể bị xem là một mối đe dọa lớn.

Theo ông Schuster, với việc Iran bị cáo buộc tấn công các quốc gia thân thiện với Mỹ khi có cơ hội, nhiều người lo ngại con tàu đã được bố trí để nhắm tới các tàu thương mại treo cờ những nước thân Mỹ hoặc chở hàng cho các quốc gia này.

“Việc đánh chìm con tàu có thể được biện minh như một biện pháp phòng ngừa phản ánh những lo ngại đó”, ông Schuster lưu ý.

Alessio Patalano, giáo sư về chiến tranh và chiến lược tại Đại học King’s College London, cho rằng cơ sở pháp lý cho hành động của Mỹ có thể xuất phát từ một văn bản do Tổng thống Donald Trump ký ngày 2/3. Văn bản này nêu rằng Mỹ hành động nhằm bảo đảm tự do lưu thông hàng hóa và giao thông qua eo biển Hormuz.

Theo ông Patalano, một tàu khu trục Iran có thể bị xem là mối đe dọa đối với tuyến hàng hải quan trọng này.

Tuy vậy, ông cũng lưu ý, vẫn chưa rõ liệu con tàu Iran khi đó có ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hay không, hoặc tàu ngầm Mỹ có đưa ra bất kỳ cảnh báo nào trước khi tấn công hay không.

Dù những yếu tố này không nhất thiết loại trừ khả năng tấn công một tàu chiến đối phương có vũ trang, các nhà phân tích cho rằng tàu Iran khó ở thế cân sức trước tàu ngầm tấn công nhanh của Mỹ.

“Tàu ngầm có khả năng gây sát thương rất lớn”, ông Patalano đánh giá, đồng thời cho rằng các chỉ huy Iran cần nhận thức rõ mức độ rủi ro trong bối cảnh xung đột hiện nay. Ông cũng nhấn mạnh rằng tác chiến chống tàu ngầm (ASW) là lĩnh vực đặc biệt phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Một sự kiện chưa từng có tiền lệ của Mỹ kể từ Thế chiến II

Các quan chức Mỹ không tiết lộ tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân nào trong số 53 tàu ngầm của Hải quân nước này đã tham gia vụ đánh chìm, bởi lộ trình và hoạt động của các tàu ngầm thường được Lầu Năm Góc giữ bí mật. Tuy vậy, sự kiện này vẫn rất đáng chú ý.

Theo Bộ Tư lệnh Lịch sử và Di sản Hải quân Mỹ, lần gần nhất một tàu ngầm Hải quân Mỹ đánh chìm tàu chiến của đối phương là vào ngày 14/8/1945 — thời điểm gần cuối Thế chiến II. Khi đó, tàu ngầm USS Torsk đã phóng ngư lôi đánh chìm một tàu khu trục của Nhật Bản vào khoảng giữa trưa theo giờ địa phương. Đây là chiếc thứ hai trong số hai tàu của Nhật Bản bị USS Torsk đánh chìm trong cùng ngày. Thậm chí ở cuối Thế chiến II, có rất ít trường hợp tàu ngầm đánh chìm tàu chiến đối phương.

Vụ chìm tàu khu trục Iran cũng gợi lại một cuộc đối đầu trước đây giữa Mỹ và Iran trong Chiến dịch Praying Mantis năm 1988. Cuộc giao tranh khi đó diễn ra tại Vịnh Ba Tư trong bối cảnh Chiến tranh Iran-Iraq leo thang, sau khi một tàu khu trục Mỹ trúng thủy lôi của Iran khi đang hộ tống và bảo vệ các tàu chở dầu của Kuwait khỏi các cuộc tấn công.

Trong một trận giao tranh với lực lượng hải quân Iran, tàu khu trục USS Simpson đã phóng tên lửa chống hạm đánh chìm một tàu pháo Iran sau khi tàu này bắn tên lửa vào USS Simpson và hai tàu chiến Mỹ khác.

Đây được xem là trận hải chiến giữa các tàu mặt nước đầu tiên của Mỹ kể từ Thế chiến II, đồng thời là lần đầu tiên Hải quân Mỹ tham gia một cuộc đấu tên lửa giữa các tàu chiến trong lịch sử.

Tuy nhiên, cuộc đối đầu Mỹ – Iran năm 1988 chỉ diễn ra trong một ngày. Trong khi đó, cuộc xung đột hiện nay đã kéo dài gần một tuần.

Các quan chức Mỹ chưa đưa ra thời điểm cụ thể cho việc chấm dứt căng thẳng. Phía Iran tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu. Trong bối cảnh đó, tên lửa, máy bay không người lái và hiện nay cả ngư lôi đang tiếp tục được sử dụng để tìm kiếm và tấn công các mục tiêu mới.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)